‘Don’ Galliano – Hiệp sĩ Râu Kẽm Xứ Gribatal

 

Trác-Thúy-Miêu

Đúng 50 năm về trước, vào tháng 11 năm 1960, tại Gibratal, Tây Ban Nha, Juan Carlos Antonio Galliano Guillén ra đời. Không có thiên sứ mặc haute couture loan tin, và thế giới thời trang vẫn hoàn toàn bình yên cùng vòng xoay đều đặn của trào lưu. Những nền văn minh cổ và các tàn dư quá vãng hẵng ngủ yên trong quên lãng, và Christian Dior cũng vừa gầy dựng mầm mống đầu của vương triều xa xỉ.

Nửa thế kỷ sau đó, hoàng gia Anh và cả nước Pháp, cùng ngành công nghệ thời trang lẫn mọi diva showbiz thế giới hoan hỉ kỷ niệm 50 năm bôn tẩu hành hiệp giang hồ của gã quý tộc râu kẽm sinh nhầm thế kỷ với danh xưng Bố-Cả (Big Papa John)

PHÁP THUẬT ĐẦU TAY CỦA PHÙ THỦY ĐƯỢC PHONG THÁNH

John Galliano, không nghi ngờ gì nữa, là cái tên mà mọi fashionista nhập môn đều cung kính ngưỡng vọng, cho đến các diva thượng thừa hãnh diện tỏ mặt thân tình mà gọi là Bố-Cả (Big Papa John), trong khi những chiến hữu khét tiếng của làng thời trang và truyền thông lại ưu ái gọi là John-Bé-Bỏng. Đối với các sinh viên ngành thiết kế, bản thân Galliano là một ngành học, và đối với cả hai quốc gia Ăng-lê lẫn Pháp-quốc, ông là một vị anh hùng.

Sinh trưởng ở Gibratal, Galliano, lúc này là Juan Carlos Antonio Galliano Guillén, chưa có tước vị CBE lẫn RDI, lại lớn lên ở London. Đây cũng là nơi ông gieo hạt giống đầu tiên mang nhãn hàng tên mình trước khi trở thành nhà thiết kế chính của tên tuổi haute couture huy hoàng nhất nhì Paris lẫn thế giới – Christian Dior.

Kể từ bộ sưu tập tốt nghiệp năm 1984 mang tên Les Incroyables, John Galliano đã lập tức trở nên trứ danh với trò hô biến cả không gian trường Nghệ thuật London, tài tình đưa những khán giả may mắn trong khán phòng ngày hôm ấy lên một chuyến tàu vượt cả không gian lẫn thời gian để thấy mình ở giữa những đường phố Paris thời kỳ Cách mạng Pháp, rồi bần thần kinh ngạc ra về, váng vất âm hưởng thánh ca báo tin lành “When a child is born” về sự ra đời của một Đấng Sáng tạo trẻ tuổi, mở đường cho một biên niên mới của cục diện thẩm mỹ thời trang.

Kể từ đó, Galliano liên tiếp gây ra những vụ kinh thiên động địa tương tự, mà sự kinh ngạc lẫn cảm xúc vẫn không hề suy chuyển như show diễn tốt nghiệp đầu tay. Dẫu đó là nhà hát Opera Garnier ở Paris biến thành bữa dạ tiệc phóng túng của giới thượng lưu Venice những năm đầu thế kỷ, hay những nhà ga tồi tàn của Gare d’Austerlitz thành những phế tích văn minh Maroccan cùng giai nhân da đỏ huyền thoại Pocohontas mình mặc couture,… Galliano chưa bao giờ cạn kiệt ma lực quyến rũ kỳ lạ và một sức sáng tạo không biết nguội qua bao thập niên.

Gã mải miết vùi đầu vào những cảm hứng sáng tạo luôn đến từ những giai kỳ quá vãng, những nền văn minh bị quên lãng hay văn hóa hương xa, rồi nhảm nhí chắp vá thêu thùa những mảnh kiếm tìm lộn xộn một cách bừa bãi, vô tội vạ trong cùng một khối hình thiết kế hài hòa đến mức khiến người xem phải nghi hoặc về kiến thức lịch sử mỹ thuật chính kiến thẩm mỹ của bản thân.

Và như thế, Galliano “lãng mạn vào đời”, hung hăng như gã Don Quijote máu chiến, và trong mắt gã, mỗi cối xay gió là một gã khổng lồ, mỗi ả giang hồ là một giai nhân tuyệt sắc.

TỪ “PETIT JOHN” ĐẾN “BỐ CẢ GALLIANO”

Nhưng điều khiến John Galliano thật sự trở thành một vĩ nhân của giới thời trang lại chính bởi bản sắc cá tính của bản thân: sặc sỡ, lòe loẹt và thất thường hơn bất bất kì show diễn nào của vĩ nhân ngoại hạng này.

Sinh ra ở quê nội Juan Carlos, Gilbraltar, John Galliano trải qua những năm đầu đời tại Tây Ban Nha. Ông hồi tưởng lại khoảng thời gian này: “Tôi cho rằng những gì đã chiếu qua trước mắt tôi khi ấy: những khu chợ cổ, những vuông vải dệt tay, những tấm thảm, mùi gia vị lẫn thảo dược, sắc màu Địa Trung Hải,…tất cả đã gieo mầm trong tôi những xúc cảm với vải vóc, khối hình, những nỗi ám ảnh nhiều màu, từ đó mà hình thành cái mà người ta cuối cùng gọi là những bộ sưu tập thời trang”.

Năm 1966, gia đình ông chuyển đến Streatham phía Nam London, nơi cha ông hành nghề thợ sửa ống nước, rồi họ lại trôi nổi đến Dulwich để thật sự an cư. Galliano theo học trường Wilson’s Grammar for Boys, nơi tư chất mỹ thuật trong cậu nhỏ nhà Galliano bắt đầu phát sáng. Nhưng không hẳn qua tác phong hay hình thức. Cậu Galliano trẻ tuổi và các chị em gái của mình, Rosemary và Immacula, luôn là những đứa trẻ nghiêm nghị trong những bộ đồ được là phẳng, hồ cứng với những đường pleat sắc lẻm, thậm chí dù chỉ để ra tiệm tạp hóa đầu ngõ hay đi dã ngoại.

“Hồi đó, cư dân khu Nam London sẽ chẳng thể hiểu được gia đình chúng tôi, những kẻ nhập cư đến từ một nền văn hóa xa xôi, còn tôi thì không hiểu họ. Đã là cả một trận shock văn hóa kéo dài đến tận năm 16 tuổi, đến với cư dân thủ cựu của London từ một nếp gia phong thuần chủng Tây Ban Nha, từ những ngôi chợ địa phương sặc sỡ và đầy mùi hương mà chúng tôi đã mang theo bên mình khi bắt đầu chuyến tha hương đằng đẵng.”

16 tuổi, Galliano nhập học tại East London College để học ngành thiết kế, và thật sự tìm cho mình một góc của thành phố này nơi cậu có thể hòa nhập, giữa những con người của mỹ thuật, những trường phái đa bản sắc. Galliano chuyển tiếp lên học tại học viện mỹ thuật Central Saint Martins và một ngôi sao được khai sinh. “Tôi đã làm việc cật lực. Vùi đầu trong thư viện và không lúc nào ngưng tay vẽ.”

Cảm hứng cho bộ sưu tập đầu tay của ông đến từ Danton – một kịch bản của Nhà hát Quốc gia mà ông cũng có tham gia cộng tác về phục trang. Những chiếc áo khoác lộn ngược đã được thiết kế khi vào đầu những năm 80 lúc bấy giờ, bố cục đảo nghịch chưa hẳn là một điều được giới thời trang hoan nghênh hay đón nhận, những mảnh thủy tinh vỡ như những món vật trang sức thô sơ lóng lánh, những dải ruy-băng 7 sắc cầu vồng được khâu một cách ý nhị đến bất ngờ lên mặt trong của chiếc áo, khoác bên ngoài sơ mi organdie mềm mại tinh thần lãng mạn cổ kính.

“Tôi đã thật sự mê mải toàn tập với bộ sưu tập ấy. Và nó vắt kiệt tôi. Cho đến tận bây giờ cảm xúc đó vẫn trọn vẹn. Tôi say đắm vẻ lãng mạn, bạn biết đấy, những trò lang thang ngõ phố dát cuội, mình mặc vải organdie. Bộ sưu tập ấy có một tỉ thứ để vẫn ám ảnh tôi dai dẳng đến giờ.”

Nhà kinh doanh bán lẻ thời trang Joan Burstein cũng đã chia sẻ cảm xúc ấy trầm trọng đến độ lập tức dành toàn bộ các khung cửa tại cửa tiệm London của bà để trưng bày các thiết kế đầu tay này. Và ngay lập tức, chúng gần như bị “thổi bay” khỏi các kệ hàng một cách thần kỳ. Nhưng mặc nhiên cho lòng ưu ái vồ vập, thậm chí điên rồ của thị trường thời trang thế giới dành cho sự xuất hiện của ngôi sao mới mọc John Galliano, ông vẫn không thể tiếp tục cho xuất xưởng những thiết kế đòi hỏi kỳ công bởi thiếu sau lưng một Mạnh Thường Quân tài chính đủ liều để đưa tay nâng đỡ gã quái nhân mới tốt nghiệp.

Đằng sau màn khai pháo đầy uy lực là một khoảng lặng bức bí đầu tiên trong sự nghiệp Galliano. Những năm đầu khó khăn thập niên 90, nhãn hàng của Galliano vắng bóng hoàn toàn đến vài mùa thời trang và ông quyết định chuyển đến Paris, nơi bà nữ tổng biên tập cửu đỉnh chí tôn của nhà Vogue – Anna Wintour xả ơn mưa móc, dẫn dắt Galliano đến với đại gia PaineWebber International và tòa biệt thự vốn tráng lệ của Sao Schlumberger đang sắp thành phế tích để làm địa điểm trình diễn.

Đêm ra mắt “chào sân” của Galliano với Paris, thiệp mời là những chiếc chìa khóa hoen rỉ. Các siêu mẫu sáng giá lúc bấy giờ: Kate Moss, Christy Turlington và Naomi Campbell lăn xả diễn không công cho John Bé-Bỏng mà không đòi lấy một xu cho số cát-sê vốn kéo dài đến 5 chữ số. Chỉ có 17 thiết kế được trình diễn vào phút cuối, tất cả đen tuyền bởi khi ấy, gã John-tay-trắng chỉ có thể chi trả nổi cho vài ống vải đen tốt nhất có thể, và vắt từ đấy ra những tuyệt tác thời trang gây sửng sốt. Kể từ đấy, John Galliano chính thức trở thành con dân ưu tú được sủng ái nhất của Paris hoa lệ, chễm chệ chiếu trên của làng thời trang thế giới, nơi ông được vồn vã thân tình chào đón bằng hỗn danh Big Papa John.

LVMH – ĐẠI PHONG NÂNG CÁNH CHIM BẰNG

Sau Anna Wintour, kẻ thật sự trân trọng đến thấu đáo thiên tư của Galliano lại chính là ngài chủ tịch chí tôn Bernard Arnault của tập đoàn LVMH quyền lực. Vào giữa những năm 90, Galliano tái sinh cho những chiếc váy cắt xéo vải và phà vào đấy một làn hơi đương đại tươi mới đến độ khó ngờ bởi xuất xứ từ trào lưu thập niên 30 của mốt này và chính thức ghi dấu ấn cá nhân trên những thiết kế như những phần thưởng chỉ dành cho những kẻ sống trong kỷ luật kiêng khem ngặt nghèo nhất, cùng với kỹ thuật cắt may siêu hạng.

Tuy vậy, Arnault cũng đã phải tỏ ra rất táo bạo bất cần khi đi đến quyết định chính thức đặt lên cái đầu điên khùng ấy vương miện Chief Designer của Givenchy vào tháng Mười, 1995. Sự liều mạng nổ trời được bưng bít nghiêm ngặt đến tận những giây cuối cùng, đến ngay cả John Galliano cũng không dám để hé lộ thông tin, dù là với cha mẹ mình.

Không lâu sau, những lời đồn rỉ tai được rùng rùng truyền đi, khi đồng nghiệp tiền nhiệm Alexander McQueen cất cánh khỏi Givenchy để đáp xuống một đỉnh núi cao và muôn phần trù phú hơn, vẫn trong lãnh địa cai quản của Arnault, là nhà Christian Dior, cũng là con đường mà về sau, chính Galliano cũng lặp lại như một quy luật.

Cho đến nay, sự liều lĩnh đó của Arnault đã hoàn toàn giải thích được cho sự hùng mạnh của tập đoàn, khi mà John Galliano vẫn là tay tài hoa mắn đẻ với hàng tá bộ sưu tập mỗi năm. Các boutique của nhà Dior trở thành giá đường nơi các tín đồ thời trang xếp thành hàng dài cho một cơ hội sở hữu từ những bộ váy cưới couture cho đến các tuyệt tác giày, hay những lọ nước hoa ma mị mang dấu ấn của tay vĩ nhân đồng bóng Galliano, treo tag giá kiêu kỳ của một thánh thể thiêng liêng khó chạm.

Một lí giải hiển nhiên nhất cho sức chinh phục ngọt ngào này chính là tinh thần lãng mạn đến sến sũng nhưng lại được dựa trên một kiểu sảng giật thẩm mỹ siêu hàn lâm. Đó là cả một tổng thể của những thiết kế mê hoặc đầy màu sắc cổ trang, trên nền những không gian tráng lệ hay điêu tàn, và thái độ trình diễn như trong cơn mộng du của kẻ sinh nhầm thế kỷ. Và điều này dễ dàng hạ knock-out bất cứ quý bà quý cô nào đã một thời từng là trẻ nít.

Galliano nắm giữ trong mình quyền năng để kể lại những cơn hoài cổ hoang tưởng của mình qua vải vóc, trang phục, qua trò bài phối tài tình của các show diễn và qua chính bản thân mình, trên cả một designer, mà như một celebrity chính hiệu. Phía sau bộ dạng ẽo uột của tay “nghệ” trường phái sến chính chuyên này là uy lực của một thiên tài bị dày vò bởi cơn cuồng vọng được đào vọc vào lòng đất sâu, như một nhà khảo cổ khùng, vực sống dậy cả những nền văn minh chết yểu, những giá trị thẩm mỹ quá vãng và dát vàng phủ gấm hoa lên đấy.

LỄ TẤN PHONG HUY HOÀNG & 800 GÃ SANCHO PANZA KHÙNG-MỘT-NỬA

Tất cả cái bản sắc nửa mụ mị nửa uyên thâm đó của John khiến cho con đường thời trang trở nên bội phần trắc trở cho những đồng sự phải vào vai điếu đóm tội nghiệp cho tay Don Quijote thời trang sống lộn thời này.

Người cộng sự lâu năm của ông, Amanda Harlech đã có lần bất đồng với chiến hữu đồng bóng của mình và vẫn còn chưa quên hệ quả của sự dại dột ấy: “Tôi chỉ dám xung đột với tay này đúng một lần, và cảm giác là bị sóng thần cùng lúc quật vào mặt và ụp lên đầu đến tối tăm trời đất. Gã ta nghiệt ngã, cực đoan và đầu bò đầu bướu hơn bất cứ cái gì người ta tưởng tượng được.”

Không hẳn giới thời trang chưa bao giờ phải dung túng một gã hâm cuồng như vậy. Hay nói một cách khác, cư dân trên đỉnh haute couture của thời trang thế giới, chỉ rặt những bản sắc thất thường, đồng bóng và quái tính nhất của nhân loại. Nhưng những năm đó, John Galliano đã là tay du côn được nội giới, làng giải trí và cả giới truyền thông ưu ái đặc biệt.

Ngày rời chiếc tổ mát tay Givenchy và ngự ngai sáng tạo nhà Dior, John Galliano tiến hành lễ “tấn phong” vinh quang tại Grand Salon của tòa bản doanh tráng lệ House of Dior giữa lòng đại lộ Montaigne, Paris. Tất thảy 800 nhân sự cùng lúc tề tựu tại đây nghênh đón vị tân thiên tử.

Nhưng nửa khấp khởi nửa thắc thỏm âu lo tại buổi ra mắt chính là những trợ tá phòng thiết kế, bởi tiếng tăm về sự thất thường, thói cầu toàn ương bướng, những ý đồ oái oăm và câu chỉ đạo cửa miệng “Bó sát vào! Nhỏ lại! Ngắn nữa lên!” của Galliano. Nhưng họ thật sự say mê thói đỏng đảnh đi cùng tài hoa tuyệt nghệ của vị tân vương lẫy lừng, và vị tha cho rằng những thất thường trái nết ấy chẳng qua là do trái tim đa sầu đa cảm lẫn những cảm xúc sến sũng sượi của “Petite John”.

“Giờ tôi chỉ còn nhớ đúng hai chi tiết ở cái buổi nhậm chức ấy. Trước hết, đó là tôi thật sự muốn biết và nhớ tên từng người có mặt ngày hôm ấy. Và điều thứ hai cứ lải nhải trong đầu là: Trời đất, mình đã làm gì thế này?!”. Những năm này, John Galliano xuất hiện tại Paris, ăn mặc đúng kiểu punk “bụi đời chính chuyên”: “tôi mặc đại loại một bộ pajamas và áo khoác hàng hiệu trông gớm như bịch rác” khi nhớ lại hình ảnh bản thân những ngày mới lưu lạc đến Paris năm 1990. Chiến hữu của John từ những ngày cơ hàn – hairsdresser Sam McKnight thì cười khẩy “John quá sến để làm punk, chỉ là cậu ta khéo bày đặt mớ vải vóc trên người cho ra chiều bặm trợn thì có! Đó đã là một chàng trai đúng kiểu lịch thiệp văn nhân, như Tyrone Power vậy.”

Nhiếp ảnh gia Nick Knight sừng sỏ cũng lên tiếng bao biện cho vĩ nhân khật khùng của Paris rằng “John hoàn toàn không phải kẻ ương bướng bảo thủ, ngay cả trong tranh luận hay mâu thuẫn chuyên môn. Từ trong bản chất, đây là một tay quá đỗi dịu dàng, không phải sinh ra để cà khịa hay chơi ngông. Chỉ có điều anh chàng được ban cho một đôi mắt và cái đầu để nhìn sự vật và tư duy một cách hoàn toàn khác biệt.”

Lịch thiệp, và cầu toàn. Tay cắt khét tiếng Ăng-lê Stepen Jones còn nhớ lại lần bước vào studio của John để chứng kiến cảnh ông ta đang chỉ đạo nhân viên đổ tràn rượu vang đỏ lên tấm vải satin màu cream tuyệt mỹ chỉ để có cho bằng được sắc độ hồng như xác pháo đẹp mê người mà không nhà dệt nhuộm nào đáp ứng nổi.

Sự ngông cuồng ấy chính là cái mà công chúng lẫn cộng đồng nội giới đòi hỏi ở những “design divo” của họ, đặc biệt là khi các divo tài hoa ấy gàn dở một cách đẹp mắt và ra tiền.

NHỮNG LẦN XUẤT CHIÊU XÍ HỤT

Galliano – ở cương vị tướng tài nhà Givenchy hay tổng lãnh mỹ thuật vương triều Dior, đều đã thành công đề huề đáng kinh ngạc cả về tính nghệ thuật của thời trang cao cấp, lẫn tính thương mại mà thoạt tiên, không ai dám trông đợi ở ông, ngoại trừ Ngài Chủ tịch xâm mình Arnault.

Kẻ kế vị đã lẫy lừng tỏ rõ sự vượt trội về khoản đảm đương buôn bán hơn chính cả huyền thoại tiền nhiệm M.Christian Dior. Đến cả những họa tiết in lem nhem hình mảnh giấy báo cũ của gã cũng thuyết phục thị trường đến sốt lên sốt xuống.

Nhưng cũng không có nghĩa là tay Don Quijote chưa có lần bắn trật hay đâm chém loạn xạ đến gãy khiên văng giáo. Bản thân gã cũng nhìn lại và thừa nhận những vụ phủ sóng thị trường ngớ ngẩn nhất trong đời, trong đó có vụ hồi 1998, khi gã vay mượn hình ảnh vòng hông hừng hực nâu rẫy như những cái bình đất sét của những người đàn bà Casati trong họa phẩm nổi tiếng đầu thế kỷ, mà theo gã về sau là hơi bị giáo điều, để thiết kế nên bộ sưu tập ready-to-wear Xuân Hè năm ấy.

Những bộ suit được cắt tuyệt hảo, nhưng phong cách thể hiện thì chán phèo. Galliano đã đích thân xem xét từng bài nhận xét sau buổi diễn, đã âm thầm ái ngại cho những boutique của Dior khắp toàn cầu sẽ phải cố đẩy bán kì hết những mẫu thiết kế nhạt duyên của mùa ấy.

Thời may, với lực lượng kinh doanh sừng sỏ và những tín đồ vô tư của cái tên đã hóa thánh Dior, lợi tức nhà Dior về khoản thời trang đã tong tả tăng gấp 3 lần chỉ trong khoảng từ 1998 đến 2005.

Và, ở một góc độ nào đó, sở trường của Galliano cũng chính là sở đoản. Các thiết kế của ông  trông không khác gì phục trang sân khấu, những mẫu haute couture gần như những bộ hóa trang, cộng với các đường nét trào lưu lịch sử được trộn lẫn vô căn cứ. Các nhà phê bình thời trang ái ngại cho mãi lực của các thiết kế, góp ý rất xây dựng rằng “Mọi thứ trong một bộ ready-to-wear phải được tách rời và bán lẻ từng món cho mỗi phong cách gout thời trang riêng. Và chỉ có các fashionista quái tính, những “cục cưng” thật sự của Big Papa mới dám kết hợp tất cả lại để hoàn chỉnh một tổng thể rất lung tung vô thưởng vô phạt về học thuật như vậy.”

Và ngược lại, thất thường hoang mang như chính mình, các thiết kế của Galliano lại không ít lần tỏ ra quá nhún nhường, kìm nén như một hành vi tự mài nhẵn khiến công chúng của ông phải thất vọng. Người ta mặc nhận ông ngông cuồng, người ta muốn có những vụ nổ, những cuộc đốt đền ngoạn mục, và Galliano sẽ xuất hiện với một bộ sưu tập dài lê thê những chiếc váy chiffon “sến lúa và chả có gì là đặc sắc”. Các nhà phê bình cần một hình nhân để công kích cũng phải chán nản với sự nhũn nhặn không được báo trước này. Người ta hụt hẫng tẽn tò, đùng đùng phẫn nộ, nhưng ngỡ ngàng khi các diva Hollywood đột nhiên xuất hiện trên thảm đỏ, mình mặc mẫu váy nhạt nhờ thiếu thái độ của Papa John, và đẹp vô song. Thế là các fashionista, các cô choai choai học đòi lại hào hứng tung hô vạn tuế và sắm về cho mình những thiết kế chỉ cách đó không lâu khiến cả Paris ngáp dài ngáp ngắn. Và rồi người ta cũng phải xiêu lòng trước gã hải tặc dịu dàng khéo tay nọ – gã khả ái quá chừng!

NỖI LÒNG ĐẠI NGHIỆP: HIỆP SĨ TÀI CHÍNH & HIỆP SĨ HOÀNG GIA

John Galliano cũng hoàn toàn không phải là tay không biết thỏa hiệp. Đó cũng chính là lí do vì sao thói hoang tàn vung tay trong những thiết kế haute couture xa xỉ của ông vẫn hoàn toàn không làm phương hại đến sự thịnh vượng ngất ngư của nhà Dior thời “hậu Galliano”.

Dù trước đó luôn được xem là một tay theo trường phái phi chính thống, nhưng Galliano lại khéo léo điều tiết tính thương mại trong mỗi thiết kế và định hướng phong cách mùa hiệu quả đến mức chiếc túi Saddle lần đầu được ra mắt năm 2000 đã vĩnh viễn được ghi nhận trong từ điển tuyệt tác thiết kế thời trang, như một cột mốc huy hoàng cả về tiếng tăm lẫn tài chính cho nhà Dior.

Trong vai trò của mình, Galliano cùng Bernard Arnault – kẻ luôn phải duy trì sự tỉnh táo cẩn trọng tối đa lèo lái hai đại chiến thuyền tập đòan Christian Dior Group lẫn LVMH, cùng tìm cách dẫn dắt lẫn chiều chuộng thị trường. Galliano kể lể: “Nào là phải mua vui cho fashionista Miami, chiều chuộng khu thị phần châu Á, và cả những quý bà Do Thái ngày càng đông ở khu thượng lưu Mỹ, đặt tất cả lên cùng một sàn diễn và, làm sao thì làm, phải thống nhất trong cùng một mẻ thiết kế cho mỗi mùa.” Bằng một phép thuật nào đó, Galliano làm được tất cả chuyện này, đặc biệt với dòng haute couture, và gây tranh cãi một cách hàn lâm nhất. Những khối hình cơ thể bị cường điệu, những đôi gót cao chạm phù điêu loằng ngoằng quái đản, những hàng mi cong vút thưa rỉnh, vẻ mặt nhợt nhạt của những con búp-bê bằng sứ cổ,… Những hình ảnh quảng cáo đầy vẻ siêu thoát, các buổi diễn ngoạn mục đã đẩy tên tuổi Dior lên hàng chúa chổm phong cách tình dục ám ảnh, vẻ xanh tái hợp mốt cổ điển và xa xỉ tối đa cả về phong cách lẫn lợi tức thống kê được sau mùa.

Mặc được, hẳn nhiên là các thiết kế này được hàng loạt ngôi sao Hollywood minh chứng là mặc-rất-được, và chưa hết, đó là cái cảm giác gấm nhung ve vuốt khi có thể sở hữu được những mảnh mê sảng ấy chỉ tốn một vài chi khoản hậu hĩ.

Năm 2000, Galliano mải miết với nguồn ảnh hưởng “clochard” hoang dại trong bộ sưu tập Dior Haute Couture, với hình ảnh Erin O’Connor khoác trên người bộ váy giá $20,000 trông như thể làm ra từ những tờ báo cũ. Con số nọ chả mảy may làm nhụt chí các diva Pháp vốn sẵn tính ngông rồ. Mọi cửa tiệm của nhà Dior bị công phá bởi hàng lượt quý bà quý cô thượng lưu hồ hởi với nguyện vọng biến bản thân thành những mụ lang thang đói rách với giá tương đương quy mô một tài khoản tiết kiệm nho nhỏ. Cư dân Paris vẫn còn nhắc lại những ngày mà dường như chưa bao giờ đại lộ vương giả Montaigne lại tràn ngập những mụ “du thủ du thực” tươi vui phè phỡn và gợi tình đến vậy.

Nhưng cùng lúc, phái anti-fashion, các nhà hoạt động xã hội, và thanh niên tiến bộ Pháp lại đùng đùng phẫn nộ với những tờ ngân phiếu đáng giá học bổng trọn đời của một sinh viên được các diva hào phóng vung vít cho nhà Dior. Và đại lộ Montaigne lại đông lên gấp đôi bởi những kẻ biểu tình bị chọc giận bởi những tag giá 5 chữ số, treo trên thiết kế sặc mùi hưởng thụ vô cảm của nhà Dior. Họ tụ tập trước tòa doanh sở nhà Dior để chờ “nói chuyện phải quấy” tận mặt tay thiết kế “nhẫn tâm phóng túng” Galliano.

Một buổi sáng, tài xế chiếc limo của ông nhận cú điện thoại từ văn phòng yêu cầu lái xe chạy vòng vòng quanh khu đại lộ chờ cho đến khi đám đông lắng dịu. Còn Petite John thì ngơ ngác “Tôi có hay biết gì đâu, tưởng tụi choai choai hội hè gì đó ngoài phố. Vài đứa đi mấy đôi trainers của Adidas coi cũng mốt miếc lắm chớ!”

Hẳn nhiên thì bây giờ John Bé-Bỏng đã có thể cười được. Nhưng tình hình khi ấy hoàn toàn chẳng có gì vui vẻ cả. Mặt trái chả vẻ vang gì của việc leo ngai sáng tạo nhà Dior là việc mang trên vai trọng trách rất giật gân là liên tiếp các mùa phải duy trì sự thịnh vượng của vương triều Dior giữa tình thế ngả nghiêng của nền kinh tế chung, gánh vác luôn khoản thua lỗ trong những license khác của tập đoàn.

Sự thỏa hiệp mang tính kinh tế ấy đã hoàn toàn có thể giết chết một thiên tài. Nhưng rồi gã hải tặc râu kẽm, trước sự kinh ngạc của nội giới và sự hài lòng thỏa thuê của tập đoàn, vẫn sòn sòn đẻ dày đặc những thiết kế haute couture hoang tưởng nhưng sặc mùi thương mại, và những bộ sưu tập ready-to-wear xa xỉ nhưng quyến rũ đến cháy chợ. Và ngày ngày, tay phù thủy nhỏ thó vẫn tung bay mái tóc dài, ăn vận quái hơn bất cứ designer quái tính nào nhất, và gõ đôi boot cao dị hợm trên lộ Montaigne, nơi ngự trị uy quyền tổng hành dinh Dior.

Chỉ có một lần duy nhất trong đời, John Galliano mới ăn mặc ra chiều nhã nhặn. Đó là ngày gã đến điện Buckingham năm 2001 trong bộ suit Brioni, nhưng không mặc shirt bên trong, để nghiêng người nhận danh hiệu cao quý Commander of the British Empire từ tay nữ hoàng, trong khi ban quân nhạc hoàng gia trỗi lên khúc nhạc “Hello, Dolly” để xưng tụng danh thơm tay hiệp sĩ râu kẽm – vị anh hùng nhỏ thó của 3 quốc gia.

BỘ GIÁP TRỤ CÓ TAY HỀ BÊN TRONG

Người ta “phải lòng” với John Bé-Bỏng vì thói cả thẹn, và bởi sự pha trộn giữa vẻ ngổ ngáo hải tặc Tây Ban Nha, cái gàn dở khật khùng của một nghệ sĩ Pháp và sự lịch lãm đa sầu của nhà quý tộc Ăng-lê cùng lúc pha trộn trong ông. Những ai không may mắn được nhìn thấy những khía cạnh cá nhân ấy của Big Papa sẽ vẫn yêu say đắm cái vẻ đỏm dáng siêu phàm của ông khi bước ra cuối mỗi buổi diễn như tiểu phẩm phục trang huy hoàng kết thúc cho bộ sưu tập. Ông lòe loẹt như một con công, “nhập vai” hoàn hảo: khi thì hung hăng bạo liệt, lúc thì ngớ ngẩn mộng du, hay oai phong đường bệ như một quý ngài thời Trung cổ. John luôn chọn một cách cực kì tỉ mỉ công phu hình hài cho chính mình sau mỗi bộ sưu tập, như một nhân vật nam chính và duy nhất của vở hí kịch tạp kỹ tài tình.

Người ta nói John lên đồng, John bị vong nhập.

Nhưng rồi họ lại phải gai người như cảm mạo trong show trình diễn bộ sưu tập “Máu” tưởng nhớ vụ hành hình Marie Antoinette. John bước ra trên đường băng sáng choang trơn nhẵn phản chiếu ánh đỏ độc loang loáng, tóc đen bệt lại rũ che nửa mặt, đôi mắt tóe lửa như phải sốt, hàng ria kẽm chém một vệt sắc lẻm mỏng như lá lúa ngang mặt.

Gã khệnh khạng, tang tóc nhưng kiêu hãnh như một note sau cùng của trường ca quân chủ bi tráng, chống mũi kiếm xuống mặt sàn catwalk và ưỡn ngực kiêu hùng lần cuối. Máy quay của đài FashionTV lướt qua hàng ghế khán phòng với hàng front-row rặt những tên tuổi khét tiếng nhất làng thời trang và showbiz thế giới lặng lẽ đứng lên trong giây phút mặc niệm xuất thần, trước khi tràng pháo tay và những tiếng thét tán thưởng lạc giọng muốn nổ tung cả đường runway loang máu.

Như một đại kịch sĩ chính hiệu, hiệp sĩ râu kẽm Galliano điệu nghệ nghiêng mình.

Thói gàn dở và cầu toàn vẫn luôn khiến Galliano làm những việc khôi hài. “Này nhé, tôi chịu trách nhiệm công ăn chuyện làm cho 800 thần dân của đại doanh sở Dior cùng 15 bộ sưu tập mỗi năm. Và tất loạt các trang báo thời trang cần có hình ảnh một John Galliano không chút tiều tụy. Bạn có thể ăn chắc rằng tôi phải tập luyện thể hình thể trạng như một vận động viên thứ thiệt.”

Từ cậu thanh niên chỉ khoái tiệc tùng hộp đêm thâu đêm suốt sáng, Big Papa dành ra 13 giờ đồng hồ mỗi tuần để tập tành giữ dáng cùng huấn luyện viên riêng. Nào là cử tạ, quyền-Anh, cho chí aerobics. Big Papa chạy bộ ngay cả vào ngày Giáng sinh. Ông ăn uống tuân thủ niêm luật cực kỳ khoa học, tính toán sao cho đến đúng mùa thời trang, khi mà ông phải hoàn tất trung bình 40 ca thử trang phục mỗi ngày và vẫn xuất hiện thập thành tráng lệ trên catwalk cuối mỗi buổi diễn.

Đối với John Galliano, việc chưng diện cho bản thân mỗi ngày là cả một môn kỹ năng nghệ thuật với sự chuẩn xác của khoa học, và phải được hành xử như một điển nghi thiêng liêng. Howard Tangye, giảng sư hướng dẫn khi ông còn đi học tại Central Saint Martins College London, còn nhớ lại “Có khi John đến lớp, tề chỉnh trong một suit như một nhân viên ngân hàng cần mẫn lương thiện, trong khi cả sân trường lốc nhốc những hội hippie lòe loẹt, các hiệp sĩ phục hưng và lũ punk mọi rợ. Người ta không đoán trước được cậu ấy, nhưng sẽ luôn có một đám đông bạn đồng học đón chờ sự xuất hiện mỗi ngày của John.”

Cây viết nổi tiếng và người chiến hữu thân thiết của Galliano, Camilla Morton, lại liên tưởng đến câu chuyện Phù Thủy Xứ Oz khi nhắc đến ông “Xung quanh John là bầu không khí mê loạn bao phủ lấy anh ta, nhưng John ở ngay tâm bão, nơi y hồn nhiên, tỉnh táo và tự tại nhất như thời lọt lòng mẹ, cả thẹn và vẫn còn thích mê mấy cục xà-phòng Ăng-lê nhảm nhí.”

Đối với một kẻ có tinh thần và diện mạo quá khích như John, điều này nghe có vẻ “trai ngoan” quá đỗi, nhưng Petite John, khi được hỏi về điều này, lục khục cười vọng ra từ phía sau bộ giáp trụ méo mó của Don Quijote “Thề giữa trời, đánh chết tôi cũng chẳng dám mặc kì cục ấy ra đường. Nhưng đó là John Galliano – nhà thiết kế. Còn đây là John Galliano – Tôi.”

 

The URI to TrackBack this entry is: http://hoaianhv.wordpress.com/2011/03/05/johngalliano/trackback/

RSS cho phản hồi của bài viết này.

5 phản hồiĐể lại bình luận

  1. I’m crying… The world want Galliano back!!!

    • i know, the news struck me in the heart. Silly spoiled Galliano, what has he done?! And we laid our faith in his hands.
      Without Big John – the last knight of Haute Couture era, Dior is just a huge pity!

  2. khi em nghe tin mà John bị Dior đuổi đi, lòng em ko phải hụt hẫng mà căm giận. có thể là em bị mù mắt trước tài năng của hắn mà ko wan tâm đến đạo đức ( bị coi là ) suy đồi khi bài do thái, nhưng em vận ko thể nào tưởng tượng dc có 1 ngày mà Dior thiệu dc John Galliano !!! John mang lại cho Dior bao nhiu là tiền, mà trong khi đó có hàng ngàn cách xoa dịu dư luận, vì sao lại phải chọn cách khiến giới thời trang dậy sóng như vậy? con người phải có sai lầm chứ !

    anyway, bài viết rất tuyệt, nêm chặt những từ ngữ công phu nhất mà em từng đọc !!

    • Cảm ơn em đã lưu tâm và có lời tưởng thưởng. Sự việc đã xảy ra ngay sau bài viết này, và trong tạp chí f. số ra tháng trước, tôi có xây dựng mới một loạt bài viết về sự ra đi của Big John, những bí mật nằm ngoài ống kính của cuộc xô xát tại quán cafe nọ, thái độ của nhà Dior trong suốt thời gian, cùng bảng liệt kê những ứng viên sẽ thế chân John vào ghế Giám đốc Sáng tạo của nhà Dior.
      Do bài viết gồm nhiều bài nhỏ và khá dài, chưa thể post sớm lên trang này. Nếu em thật sự đã từng như tôi, bàng hoàng và giận dữ với thái độ vô trách nhiệm của Petite John lẫn phía nhà Dior, tôi nghĩ bài viết nọ sẽ giúp em nhìn được nhiều chi tiết thông tin khác của vấn đề từ nhiều góc độ. Và chúng ta, tôi và em, những người thật sự quan tâm đến thời trang phía sau những lớp quần áo, sẽ hiểu hơn được cả mặt phải lẫn mặt trái của vấn đề.
      Sẽ sớm tìm thời gian để post bài cùng em.
      Cám ơn đã lưu tâm và chia sẻ.
      Thân.
      Trác Thúy Miêu

      • cam on nhung dong hoi dap rat thau dao cua chi. hien nay em dang song tai My nen ko mua duoc F mag, so, i’m looking foward seeing your new Petite John post !
        one more time, well done, well done !


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 251 other followers

%d bloggers like this: