Kiêu-hãnh & Hào-hiệp Haute Couture

Vũ Hoàng

Nếu sự ra đi đột ngột của Alexander McQueen đã để lại cho tuần lễ thời trang Paris một buổi diễn cuối cùng vắng mặt nhà thiết kế thiên tài yểu mệnh, thì một sự trống trải u ám khác đè nặng lên kinh đô ánh sáng, năm 2010 lại phải chứng kiến một mất mát không kém phần hụt hẫng khi mà các tín đồ haute couture không còn được chiêm ngưỡng những sáng tạo bậc thầy của niềm kiêu hãnh Pháp mang tên Christian Lacroix.

Buổi trình diễn bộ sưu tập haute couture cuối cùng của Christian Lacroix mùa Thu Đông 2009-2010 vừa qua đã trở thành một show diễn được trông đợi theo một cách đặc biệt chưa từng có trong suốt 22 năm tỏa sáng của tên tuổi bậc thầy này. Một số tờ báo độc miệng còn thẳng thừng gọi đây như một lễ “tế sống” nhà thiết kế thiên tài cùng sự nghiệp của ông, hay cuộc diễu hành tang tóc của cái chết được báo trước. Nhưng đối với những “couturier” chính hiệu, đây là cuộc phô diễn xúc động nhất của văn hóa haute couture: Kiêu hãnh và Hào hiệp.

Cái chết được báo trước

Từ những tháng đầu năm 2009, luồng dư luận xôn xao quanh việc “ông hoàng haute couture” Christian Lacroix bị công nợ vây bủa và mấp mé bờ vực khai tử nhãn hàng thời trang cao cấp lẫy lừng thế giới từ 1987 đến nay. Nhà Christian Lacroix, được chuyển giao giữa đế chế thương mại hùng mạnh LVMH sang tay tập đoàn Falic của Mỹ từ 2005, lúc này đang vào cảnh khốn đốn bởi thói xa xỉ vô tư với những sản phẩm thời trang cao cấp của Lacroix, kéo theo nguy cơ bị phát mãi của thương hiệu House of Christian Lacroix, nếu không nhanh chóng tìm được đối tác chuyển nhượng – điều được xem là phép lạ, đặc biệt là đối với dòng thời trang cao cấp giữa hoàn cảnh kinh tế toàn cầu đang đảo điên từ đầu 2009 đến nay, đặc biệt sau cú hẫng lợi nhuận trị giá 10 triệu Euro của năm 2008, mà nguyên chân chính là sự “vô tư” của Lacroix trong thiết kế lẫn định hướng kinh doanh.

Cái chết được báo trước này đã trải qua một cơn hấp hối dài từ tháng Năm năm ngoái, khi mà Lacroix chính thức đệ đơn yêu cầu quyền được bảo hộ công nợ. Trên thực tế, ngay cả việc đưa bộ sưu tập haute couture cuối cùng lên sàn diễn cũng đã là một phép màu đáng ngạc nhiên khi mà các nhà tư vấn tài chánh của ông đều lên tiếng ngăn cản cuộc trình diễn này. Và “phép màu tài chính” đã xảy ra khi những nhân viên, nghệ nhân thêu, và xưởng may của ông đồng loạt tình nguyện làm việc không công và ở cạnh vị thủ lĩnh của họ đến những giây phút cuối cùng, kết thúc 22 năm một triều đại lẫy lừng vang bóng của thời trang cao cấp.

Vào những ngày cuối cùng ấy, với số lượng vải còn cho phép, chỉ có 24 mẫu thiết kế được hoàn tất và trình diễn trên đường băng, mỗi thiết kế là một tuyệt phẩm thanh tú của phong cách sáng tạo bậc thầy và tinh hoa nghệ thuật thủ công – đại diện của phong cách bất biến xuyên suốt sự nghiệp đáng kiêu hãnh của Christian Lacroix.

Taroni và Gandini, hai nhà cung cấp hàng đầu thế giới đã hỗ trợ những mẫu vải tốt nhất có thể , những người mẫu tình nguyện diễn không lương, Odile Gilbert và Stephane Maris sẵn sàng thực hiện phần làm tóc và trang điểm hoàn toàn miễn phí, trong khi Bruno Frisoni và Inès de la Fressange, cả hai giám đốc sáng tạo của Roger Vivier cung cấp toàn bộ giày cho bộ sưu tập. Olivier Sailard, giám đốc bảo tàng viện Musee des Arts Decoratifs hào phóng trao toàn quyền sử dụng ba gian khánh tiết cho buổi diễn mà không thu lấy một xu. Thậm chí quán café ưa thích của nhà thiết kế cũng tình nguyện chăm sóc bữa buffet thanh đạm phía sau hậu đài với món crudités, trái cây và nước khoáng. Còn bản thân Christian Lacroix đã phải đích thân chạy vạy số tiền đủ để chi trả cho 12 người mẫu theo đúng luật định và sử dụng cả tiền riêng để bù ít nhiều chi phí cho những chuyên viên trang điểm và làm tóc.

Hơn lúc nào hết, sự nghiệt ngã phù phiếm của thế giới thời trang, đặc biệt là nội giới haute couture, dường như chỉ còn là những định kiến của những kẻ ngoại cuộc. Chưa bao giờ người ta được chứng kiến một không khí ngoạn mục, cảm động và đầy kiêu hãnh đến vậy của những con người trong thế giới phù hoa của thời trang cao cấp. Ngay cả những đối thủ của Lacroix cũng âm thầm cầu nguyện cho tên tuổi này sớm thoát hiểm, trong khi chính bản thân ông lại điềm tĩnh, với nụ cười không đổi, trả lễ số phận bằng một bộ sưu tập muôn phần tinh tế với tinh thần Lacroix bất biến nhưng lại song song gần gũi và giản dị đến bất ngờ.

Vàng son còn lại một lần

Giới thời trang rùng mình rũ bỏ lớp áo đài các xa hoa, để mặc những giọt lệ thật thà đánh nhòa lớp phấn son kiêu kỳ vào buổi diễn haute couture cuối cùng của Christian Lacroix.

Những biên tập viên thời trang kì cựu nhất, và những thành viên khét tiếng của giới fashionista thượng lưu đến với buổi diễn trong một không khí tang tóc nhưng khiêm cung. Người ta dõi theo từng mẫu thiết kế của ông không với sự hân hoan háo hức dự đoán những xu hướng gây khuynh đảo cho mùa kinh doanh mới, mà với sự hau háu chiêm ngưỡng những kì quan sáng tạo cuối cùng của một đế chế haute couture danh tiếng, với những tràng pháo tay không ngớt từ đầu đến cuối, và những bàn tay đưa lên kín đáo chậm nước mắt

Không như thông lệ từ khi Christian Lacroix trình diễn các thiết kế của mình lần đầu tháng Giêng 1987 tại Paris, hôm ấy, tại Salon des Boisiers của Musée Les Arts Décoratifs đại lộ Rivoli, lần đầu tiên người ta không nhìn thấy những cành cẩm chướng đỏ đặt sẵn trên mặt ghế, sẵn sàng để được tung lên catwalk vào phút cuối của finale parade.

Những nhân viên, trợ tá trung thành cuối cùng của Christian Lacroix, trong đó có cả ngài Francois Lesage – tay tổng lãnh kì cựu thượng thừa của xưởng thêu tuyệt nghệ nhà Lacroix, từng được dân nội giới coi là “bố già couture”, cũng không dấu được sự xúc động và những giọt nước mắt trong những giây phút còn lại của show diễn haute couture sau cuối của tên tuổi một thời hoàng kim.

Được trình diễn trong khán phòng với gần 200 khách mời, bộ sưu tập 24 mẫu thiết kế thể hiện một tinh thần sang trọng hương xưa đầy kịch tính.

Trái với sự phỏng đoán và chờ đợi của nhiều người, bộ sưu tập haute couture cuối cùng của Lacroix không hề là một cuộc tổng diễu hành sặc sỡ của màu sắc và sự cầu kì hào nhoáng đã làm tỏa sáng tên tuổi ông từ năm 1987. Trái lại, các thiết kế, họa tiết và màu sắc thể hiện một Lacroix tao nhã và dễ gần hơn bao giờ hết, và lời giải thích hợp lý vẫn rất có thể là do sự tận dụng những thước vải cuối cùng còn lại trong kho và sự hào phóng của nhà cung cấp, cùng việc co hẹp của nhân công không cho phép Christian Lacroix chiêu đãi các tín đồ haute couture một sự hào nhoáng xa xỉ, mà thay vào đó là một bữa tiệc thời trang thanh đạm nhưng cực kì tinh tế, như chính món crudités trong bữa tiệc buffet sau hậu đài.

Những họa tiết thêu bằng chỉ vàng trích từ nét trang trí đấu phục matador và hoa văn kiến trúc tôn giáo Trung-cổ, nổi bật trang trọng trên nền đen và xanh navy của crepe, satin và len dạ. Những mảnh jersey đen bọc lấy mái tóc các người mẫu, vấn gọn lại thành búi, đóng khung những khuôn mặt được trang điểm nhạt như những tượng sứ cổ. Tất cả tạo nên một cảnh tượng u mặc nhưng kín đáo nét vương giả kiêu sa.

Sắc đen và xanh navy xuyên suốt của bộ sưu tập hoàn toàn không được sử dụng như một hiện thân u trầm của tình trạng tâm lí lẫn tài chính, mà ngược lại – được lựa chọn để cô đọng tinh thần haute couture lên mức tối đa trong vẻ đài các kinh điển. Lóe lên ở đâu đó trên các mẫu áo khoác chẽn, váy phồng và váy dài, người ta  vẫn thấy những sắc màu sặc sỡ cực đoan của nhà Lacroix với sự cầu kỳ tinh xảo thượng thừa của hình thức lẫn kỹ thuật thể hiện. 

Mở đầu bộ sưu tập là chiếc váy thụng ngắn màu xanh đen, lưng trần, gắn một chiếc nơ to ngạo nghễ, theo sau là chiếc váy kiểu poncho màu đen, thêu những đường chỉ vàng tinh xảo lấy cảm hứng từ những chiếc áo khoác chẽn cầu kì của võ sĩ đấu bò tót, điểm những chiếc khuy bằng pha lê óng ánh. Những tiếng vỗ tay chưa kịp lắng xuống lại như được thổi bùng lên với sự xuất hiện đặc sệt chất Paris với kiểu áo choàng rộng và váy ngắn bằng crepe màu navy, cổ áo chân phương bằng lông thú màu đen càng nổi bật với chiếc mề đay thánh giá được thêu và đính đá cầu kì. Nét cắt may sắc sảo và form dáng chuẩn mực không hổ danh tên tuổi một triều đại haute couture thuần chất, rõ ràng đã được những nghệ nhân kì tài dồn sức thi triển đến mức tuyệt xảo trên những tác phẩm, có thể là cuối cùng của họ, mang tên Christian Lacroix.

 

 

 

Nét đặc thù Lacroix còn được thể hiện qua phong cách gamine kiểu “quý bà tinh nghịch” của mẫu áo khoác peplum (vạt xòe, eo chít cao) có cổ bằng lông thú, xòe ra bên dưới là những tầng voile lụa theo kiểu váy “tutu” như của vũ công ballet. Một cá tính sáng tạo khác của Lacroix là sự tương tác giữa thiết kế và kỹ thuật cắt may thủ công tài tình để làm nên những cấu trúc form dáng cầu kì, như được thể hiện qua những mẫu jacket được cắt bằng tay và những chiếc váy ngắn đăng-ten ngắn, hay áo khoác blazer đính vảy bạc mặc với quần short bằng ren đen.

Sự phóng túng thường gặp trong chất liệu, cầu kì trong cấu trúc đã không thể được thực hiện, nhưng ngay cả sự eo hẹp ngặt nghèo của tài chính đã tách rời Lacroix khỏi xưởng thợ hùng hậu lẫn những nguồn chất liệu xa xỉ đã không thể tách rời ông khỏi tố chất sáng tạo tài hoa của một bậc thầy haute couture. Chân lý của sự xa xỉ toát lên một cách thản nhiên và tài tình qua chiếc váy lệch vai với những nếp rũ của một pho tượng Hy-lạp, duyên dáng bất ngờ với chiếc nơ satin màu cam tía đính lệch dưới mảng lưng trần. Thiên tài Lacroix đã phả vào tác phẩm của mình nét diêm dúa cầu kì trong một phong thái giản dị và bình thản đến khó tin để hoàn thiện phác họa chân dung thời trang cao cấp bằng ngôn ngữ của thiết kế và sắc màu: Kinh tế có thể đen tối, cơn ác mộng tài chính có thể nặng nề, nhưng một khi đó là haute couture, khánh kiệt hoàn toàn không đồng nghĩa với sự nhếch nhác và tàn phế.

Kết thúc bộ sưu tập mà thời gian và những mét vải cuối cùng cho phép là chiếc váy cưới satin eau de nil, hiện thân mỹ miều của Andalusian Virgin del Rocio (Đồng nữ Andalusia) của Tây Ban Nha, nửa mang dáng vẻ gợi nhớ Đức-bà Guadalupe (Nuestra Senora de Guadalupe) trên các bức họa tôn giáo thế kỷ 16, u buồn và tinh khiết.

 
 
 
 

Andalusian Virgin del Rocio

Vị nữ thần màu ngà khiêm cung bước đi giữa hai hàng khán giả, khiến người ta rùng mình nghĩ tới một Marie Antoinette kiêu hãnh trên đường đến đoạn đầu đài và đặt tay mình vào bàn tay của nhà thiết kế tài hoa.

Cả khán phòng đứng bật dậy trong tràng vỗ tay vinh danh tưởng như không dứt, trong khi nhạc nền cất lên bản “My Way” đầy kiêu hãnh bằng tiếng Pháp.

Christian Lacroix – công dân ưu tú của tinh hoa Paris xa xỉ, nghiêng mình tạ lễ khán giả một cách lịch lãm và điệu nghệ như một nghệ sĩ bậc thầy, với nụ cười vẫn nở trên môi như thể ông được bao bọc bởi một quyền lực vô hình của phong cách haute couture kiêu hãnh, khiến cơn chấn động kinh tế ngoài kia, cùng những công nợ không lối thoát không thể làm xô lệch ở người đàn ông này, dù chỉ một đường chỉ trên bộ vest sẫm màu.

Giấc mộng phượng hoàng hồi sinh

Isabelle Chalencon, nhà phê bình thời trang kì cựu, từng được mệnh danh là “ả đồ tể máu lạnh” kín đáo chậm nước mắt trong suốt buổi diễn và không ngại ngần tuyên bố: “Đơn giản đối với tôi, ông là nhà thiết kế vĩ đại nhất. Việc giới thời trang phải chịu mất đi một nhãn hiệu như Christian Lacroix là điều hoàn toàn không thể, đơn giản là không thể.”

Trong một cuộc phỏng vấn trước đó với Associated Press Television News, Lacroix cho rằng nguyên nhân của tình trạng phá sản là do sự “thiếu đồng điệu và cảm thông” giữa hai yếu tố kinh doanh và sáng tạo của thương hiệu.

Những phút cuối trước giờ trình diễn, vẫn giữ tỉnh táo với nụ cười thân thiện tuy không giấu được vẻ mỏi mệt, Lacroix ở phía sau hậu đài bên cạnh ê-kíp nhân viên trung thành còn lại của mình, ông nói, với vẻ vô tư của người đã liên tiếp gây ra những con số thất thu khổng lồ cho cả một tập đoàn kinh doanh sừng sỏ: “Tôi không cho rằng đây là sự kết thúc. Hy vọng đây chỉ là một khởi đầu mới đáng tò mò.”

Buổi trình diễn này đối với Christian Lacroix hẳn nhiên không hoàn toàn là một sự kết thúc hay lời chia tay u buồn. Ông không ngừng cố gắng và hi vọng, và show diễn này là một cách Lacroix hi vọng rằng sẽ thuyết phục sự hỗ trợ tài chính để cho phép ông duy trì dòng sản phẩm haute couture và ready to wear cao cấp, cùng các sản phẩm nước hoa và bộ sưu tập kính mát nhắm tới thị phần trung lưu. Hẳn nhiên, việc đó có giá trị với một khoản đầu tư tương đương 50 triệu Euro để tái chấn hưng sự huy hoàng một thời của thương hiệu Christian Lacroix và điều này, trong nhận định của phe kinh doanh tỉnh táo, là một giấc mộng hoang đường về sự hồi sinh của phượng hoàng từ tro bụi.

Nhưng sự lạc quan đó của Lacroix không phải hoàn toàn không có cơ sở. Đáng lẽ ông đã có mọi cơ hội để khôi phục lại công cuộc kinh doanh thương hiệu của mình.

Ngay sau những tin đồn về nguy cơ khánh tận được phong phanh tung ra, một lời đề nghị mua lại đã được đặt ra với Lacroix bởi tập đoàn Borletti từ Italy, hiện nắm trong tay chuỗi cửa hiệu Printemps tại Paris và các tiệm La Rinascente tại Milan.

Lời đề nghị này đã được đặt ra ngay trước khi các thủ tục đấu giá phát mãi được hoàn tất. Giám đốc được chỉ định bởi Tòa án Tối cao cho rằng đề nghị này, hưởng ứng lời kêu gọi thống thiết của Bộ trưởng Patrick Devedjian “cứu lấy một phần di sản văn hóa của nước Pháp”, hoàn toàn đã có thể thay đổi được tình thế về phía có lợi cho Christian Lacroix.

Đối thủ duy nhất có khả năng cạnh tranh với đại gia Italy Borletti chính là tập đoàn Falic của Hoa Kỳ, kẻ đang nắm giữ Lacroix, với kế hoạch tái thiết cấu trúc hoàn toàn.

Niềm kiêu hãnh thuần chất haute couture của Christian Lacroix đã khiến ông quay lưng lại với những đề nghị này, bởi dự án mới sẽ khiến ông phải sa thải 90% nhân công và biến đế quốc Lacroix vẻ vang 22 năm trở thành một công ty may mặc nhỏ, sống dần vào tên tuổi danh giá do chính mình tạo ra.

Lacroix âm thầm đặt mọi sự kì vọng vào lời hứa hẹn của “người hùng” Ả-rập Sheikh Hassan Ben Ali al-Naimi, được biết đến như một tay buôn sỉ những cung điện và cả những vị vua. Nhưng số phận đã quyết định rằng Sheikh sẽ chậm chân trong thủ tục minh chứng khả năng tài chính, và Christian Lacroix – thương hiệu đã từng thuộc tập đoàn LVMH hùng mạnh, vĩnh viễn bị khai tử.

Couture or NOT Couture?

Sự thiếu vắng tên tuổi Christian Lacroix tước mất khỏi vẻ lộng lẫy của thời trang Paris một nét khả ái phù phiếm không gì thay thế được. Và, như câu nói của ông trên Time magazine vào năm 1987, năm khởi đầu sự nghiệp, “couture nên là một cái gì đó vui mắt, khùng điên, và không mặc được.”

Nhưng có vẻ như áp lực kinh tế toàn cầu đã không cho phép thị trường thời trang, vốn đang ngày càng trở nên thực dụng, ưu ái hơn nữa trường phái thời trang cao cấp, bởi bản thân nó cũng đang đáp ứng thừa mứa nhu cầu “vui mắt, khùng điên và không mặc được” nhưng với một quy mô đại trà và mức giá rẻ mạt.

Trong tình hình u ám chung, khi mà các tín đồ thời trang bước ra khỏi vẻ thư nhàn phong lưu của các nhà sưu tầm nghệ thuật để xả thân vào những cuộc đại viễn chinh smart-shopping giá rẻ, tuần lễ thời trang Paris với nhà Christian Dior khiêm tốn rút show diễn về tại bản doanh, Escada tiếp tục những chấn động lớn mà ngày sụp đổ có thể đến bất cứ lúc nào, thì sự ra đi của nhà Christian Lacroix không có vẻ gì là một tai nạn tài chính ngẫu nhiên. Tháng Hai năm 2009 chứng kiến sự lụn bại đến khánh kiệt của tập đoàn IT Holding SpA – chủ nhân hợp pháp của thương hiệu Gianfranco Ferre và kinh doanh license cho những tên tuổi như Roberto Cavalli lẫn Donatella Versace.

Không chỉ ở châu Âu và Mỹ, ngành thời trang Nhật Bản cũng đã phải gánh chịu ảnh hưởng với tuyên bố phá sản của Yohji Yamamoto với khoản nợ 67 triệu Mỹ-kim.

Những cơn dư chấn sẽ còn tiếp tục tác động nặng nề lên công nghệ thời trang mà ở đây, Lacroix và Yamamoto chỉ là hai trong những quân domino đầu tiên bị xô ngã. Và đáng tiếc, khi mà quỹ mua sắm của các fashionista đang bị tác động trực tiếp, hầu như thị phần của thời trang haute couture càng bị thu hẹp ngặt nghèo hơn, cùng lúc tham vọng sở hữu của các nhà đầu tư tài chính chắc chắn cũng sẽ theo đó mà không nhắm vào các thương hiệu thời trang cao cấp, tuy được trọng vọng trong thánh đường thời trang, nhưng chỉ là những món đầu tư phù phiếm trên thị trường tài chính.

Tuy vậy, Yamamoto đã khá may mắn khi chuẩn bị cho mình một bãi đáp an ổn với bàn tay đưa ra kịp thời của Integral Corp. Trong khi đó, đáng lẽ Lacroix cũng đã gặp may với “người hùng” Ả-rập Sheikh, nhưng đáng tiếc, những trục trặc trong thủ tục liên quan đã khiến chàng “bạch mã hoàng tử” không kịp trở tay trước khi thương hiệu thời trang cao cấp Christian Lacroix chính thức bị xóa sổ.

Các tín đồ thời trang thống khổ nhìn cảnh những đế chế haute couture đang gặp vận chao đảo ngả nghiêng, nhưng không phải ai cũng có thể là những tín đồ tuẫn tiết để quay lưng lại với những thiên đường giá rẻ đang liên tục cạnh tranh mời chào. Các nhà thiết kế thiên tài lại khó lòng khiên cưỡng sáng tạo của bản thân và tiếp tục tung ra những bộ sưu tập haute couture hầu như chỉ tập trung vào giới thượng lưu và celebrity.

Các nhà tư vấn tài chính đưa ra lời khuyên rằng các sản phẩm thời trang nên được nhắm đến nhiều thị phần đa dạng và tạo cầu nối từ tầng tiêu thụ thấp nhất đến những sản phẩm xa xỉ nhất. Họ cho đó là cách duy nhất để Thời Trang tồn tại, khi nó còn có thể tồn tại. Nhưng các fashionista thượng lưu rùng mình trước viễn ảnh một thị trường đồng đẳng chung chạ, và các nhà thiết kế hàng đầu thì thường lại là những bậc thiên tài không biết đánh vần từ “thỏa hiệp”.

Tay khổng lồ lúng túng, chàng nghệ sĩ hoang đàng và Vị hoàng tử chậm chân

Ngày 1 tháng Mười Hai năm 2009, gần 6 tháng sau show diễn lịch sử tại đại lộ Rivoli, với một sự phán quyết nghiệt ngã đầy lý trí, Tòa án Thương mại Paris đã chuẩn y giải pháp kinh tế cho thương hiệu thời trang cao cấp Christian Lacroix, sau hàng năm dài vật lộn với những món nợ khổng lồ, bằng việc chính thức chấm dứt mọi hoạt động sản xuất và kinh doanh dòng thời trang cao cấp (haute couture) lẫn thời trang may sẵn (pret a porter) và, theo đúng kịch bản của tập đoàn sở hữu, duy trì các license phụ trang, mắt kính và nước hoa.

Giám đốc Điều hành của Lacroix, Nicolas Topiol, đã công khai thở phào với quyết định này. Ông cho rằng, dẫu đó là một sự tổn thất lớn đối với thời trang haute couture nói chung và bản thân nhà thiết kế, nhưng giải pháp khôn ngoan này sẽ là cơ hội để cánh cửa hi vọng vẫn mở ra đối với một nhà đầu tư tiềm năng nào khác tỏ ra thích thú với việc bảo trợ cho hoạt động sáng tạo và kinh doanh thời trang của Lacroix, điều quan trọng nhất là thương hiệu sẽ hoàn toàn tránh được thảm họa phong tỏa chờ phát mãi.

Nhưng nếu tình trạng “không nơi nương tựa” vẫn tiếp tục kéo dài, đây rất có thể là điềm gở cho sự sống còn của cái gọi là “kỷ nguyên haute couture” của thời trang thế giới.

Bộ trưởng Công nghiệp Pháp Christian Estrosi vẫn không hoàn toàn buông xuôi hi vọng cho Lacroix – mà mỗi người Pháp ái quốc đều coi là một biểu tượng văn hóa đương đại của quốc gia. Theo Alexis Mabille, một tay thủ cựu chính hiệu của trường phái couture, cũng thấp thỏm cầu nguyện cho đối thủ bậc thầy của mình “Christian đại diện cho một trường phái, một phong cách thật sự độc đáo hòa quyện giữa sự tinh tế trong chi tiết và ngoạn mục trong cấu trúc, với một sự mẫn cảm đầy chất thơ. Văn hóa Pháp và thời trang Pháp mang nợ ông rất nhiều. Tôi hi vọng rồi một ai đó sẽ chìa tay ra. Bằng không, đây sẽ là sự diệt vong oan uổng cho cả một nền kỹ nghệ xa xỉ, những kiến thức và tinh hoa sáng tạo vô giá.”.

Trong thời hoàng kim của mình, từ cuối những năm 1980s và trong suốt thập niên 90 tiếp nối, Lacroix đã là nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn đối với phong cách và văn hóa hưởng thụ của những tín đồ thời trang tầng lớp thượng lưu trên khắp thế giới. Những thiết kế của ông được tôn sùng bởi các ngôi sao giải trí, các yếu nhân hàng đầu như công nương Diana, minh tinh Nicole Kidman, Helen Mirren, đặc biệt là những thiết kế trang phục biểu diễn trong tour diễn Re-Invention của nữ hoàng nhạc pop Madonna, và cả những nhân vật truyền hình như Edina Monsoon trong serie Absolutely Fabulous. Sự ưa chuộng ấy hoàn toàn không vì các thiết kế của Lacroix dễ mặc, mà đúng hơn là bởi bảng màu sặc sỡ táo bạo nhưng đầy sức sống, những chiếc váy phồng đỏm dáng và những chiếc váy cưới, váy dạ hội lộng lẫy như phục trang hoạt hình trong một câu chuyện thần thoại.

Việc đóng cửa nhãn hàng với cả hai dòng sản phẩm được xem là lối thoát sinh tồn duy nhất cho thương hiệu Christian Lacroix, và yếu tố khủng hoảng kinh tế toàn cầu chỉ là cú knock-out cuối cùng thật sự giáng đòn chí mạng lên công việc kinh doanh vốn đã rất phi lý từ vài năm trở lại

Năm 2005, nhà Lacroix được trao tay giữa gã khổng lồ xa xỉ phẩm LVMH sang cho tập đoàn Falic của Mỹ. Và cho đến tháng Năm 2009, đó đã luôn là một mối đầu tư ngớ ngẩn của Falic – gã khổng lồ Hoa kỳ lúng túng với tay tài tử Paris có thói hoang đàng và những sản phẩm haute couture đòi hỏi đầu tư ngất trời mà không mấy ai dám, hoặc có thể sở hữu cho nhu cầu chưng diện.

Mặc dù vẫn có khá nhiều nhà đầu tư tiềm năng tỏ ra lưu ý đến, nhưng sự khổ sở suốt năm năm của Falic với Lacroix cũng đủ khiến không ít “người hùng tài chính” phải chùn tay nghĩa hiệp.

Cùng đường, Falic hy vọng vào việc chính thức chấm dứt hoạt động chính của thương hiệu là hai dòng sản phẩm thời trang, để tập trung hoàn toàn vào các license phụ trang và nước hoa, vốn vẫn được coi là gần gũi hơn với nhu cầu có thật của thị trường tiêu dùng thời trang, và hi vọng nguồn lợi từ những license này sẽ giúp kéo Lacroix ra khỏi bãi lầy haute couture, bởi ngay cả trong những thời kì tươi sáng nhất của sự nghiệp, nhà Lacroix vẫn hầu như chưa bao giờ hoạt động có lãi. Tổng số thiệt hại trong suốt 22 năm vang bóng của “tay chơi không ngại mưa rơi” Christian Lacroix đã lên đến 150 triệu Euro.

Người ta trách Lacroix về sự vô tâm, ở tư cách là một nhà thiết kế thời trang, đã không thành công trong việc chuyển hóa giá trị thẩm mỹ của sáng tạo thành hiệu quả tài chính của kinh doanh. Ông chỉ vùi đầu vào những bộ trang phục tốn kém và đòi hỏi kì công nhưng hầu như chỉ vài người trên thế giới có thể mặc được (mà ngay cả họ mỗi năm cũng chỉ có vài dịp để diện những bộ đồ “ăn nói” này). Jean-Jacques Picart, người đồng sự kề cận đã từng cùng Lacroix gầy dựng từ những năm đầu, và cũng là người dẫn dắt ông đến với Hermes, cho rằng người đồng sự, người bạn thiên tài của mình đã “không có được sự may mắn hay thông minh đủ để tìm ra cho mình một tay điều hành tài ba có thể hóa vàng những thiết kế của ông.”

Tay công tử Bạc-liêu 58 tuổi của thời trang Paris, trong một buổi nói chuyện trên đài phát thanh, cũng đã phải thừa nhận rằng từ những ngày đầu thành lập thương hiệu, ông đã nhận ra rằng những ám ảnh nghệ thuật của mình không bao giờ có bóng dáng của giá trị thực tiễn được quy thành tiền. Và cho tận đến những ngày tháng cuối cùng của đế chế vương giả, sự quan tâm duy nhất của ông vẫn hướng về đội ngũ những nghệ nhân trung thành và những cô thợ may, các bác thợ cắt tận tụy trong suốt 22 năm của mình.

Didier Grumbach – người đứng đầu Chambre Syndial, viện điều hành hoạt động các nhãn hàng haute couture của Paris không khỏi tiếc nuối “Lacroix là một nghệ sĩ thiên tài và cần thể hiện điều đó qua các tác phẩm của mình. Nhưng đáng tiếc thay, thời trang là một nền công nghệ chứ không phải là một môn nghệ thuật đương đại.”

Mặc nhiên cho mọi lí thuyết u ám xám xịt của giới tài chính, bản thân Lacroix vẫn hầu như tin chắc vào một sự tái chấn hưng của tên tuổi nói riêng, và của thời trang cao cấp nói chung. Và không một lời phát biểu nào xúc động hơn buổi công diễn cuối cùng trong phong cách haute couture uy nghi, đầy quyền lực và bất khả xâm phạm của một Đồng nữ trong bộ váy tráng lệ satin thêu chỉ vàng.

Nhưng rồi điều không tránh khỏi cuối cùng cũng đến. Ngày 01 tháng Mười Hai năm 2009 chính thức trở thành ngày được định cho vận mệnh của nhà Christian Lacroix, khi mà Ajman Sheikh – người nắm giữ hy vọng của toàn giới thời trang với tham vọng mua lại nhãn hàng trị giá 100 triệu Euros đã không thành công trong việc chứng minh tài sản.

Giới thời trang rúng động trước tin chính thức cuối cùng sau một cơn hấp hối dài chỉ được nuôi sống bằng hy vọng vào một phép màu. Thành trì hoa lệ đầu tiên của trường phái haute couture đã chính thức sụp đổ và vị cựu hoàng Christian Lacroix không phải là người duy nhất chịu đựng sự mất mát.

Mùa haute couture fall 2010 lại đến, và trong sự thiếu vắng của những tên tuổi như Yves Saint Larent và Alexander McQueen, người ta như vẫn còn nhắc lại hình ảnh quý bà Tia de Brantes – một nhân vật của giới thượng lưu bảo thủ Pháp, tại một góc khán phòng Salon des Boisiers, cùng mẹ và con gái, với những giọt nước mắt lăn dài và những nụ cười kiêu hãnh, nâng cao tấm bandrole bằng đũi trắng với hàng chữ bạc “Christian Lacroix Forever”.

Dita Von Teese trong bộ trang phục haute couture cuối cùng của Christian Lacroix

The URI to TrackBack this entry is: https://hoaianhv.wordpress.com/2010/06/29/christianlacroix/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: