hào hoa & thống khổ Yves Saint Laurent

Trác Thúy Miêu

Năm 1968, ông cho rằng phụ nữ nên mặc quần dài như của nam giới như một lối thường phục hàng ngày. Không chỉ là một cuộc cách mạng, gã trai tóc hoe bồng bềnh đã bị xem là một kẻ xấc xược và mạo phạm, vô thần. Nhưng ông được các quý cô ưa hút cigar đội mũ phớt tung hô, trong khi nam giới lần lượt ngã gục trên vỉa hè Paris dưới những đôi trường túc yêu kiều xỏ trong ống quần Âu và giày cao gót – một hình tượng nữ quyền đánh sâu vào tận tiềm thức khổ dâm trốn kỹ trong mỗi quý ông lịch lãm kinh đô hoa lệ.

 

Sinh ra ở thuộc địa Algerie, cậu nhỏ Yves là một công tử thanh tú, ít nói và rõ ràng ít nhiều yếm thế từ khi rất nhỏ, cho mãi đến về sau. Không có những trò thể thao ngoài bơi lội, không có những biểu hiện hiếu động trong tuổi thơ ông, ngoài sự ám ảnh có từ rất sớm về thời trang và kịch nghệ, dưới sự ảnh hưởng từ người mẹ – vốn nổi tiếng là một quý bà lịch lãm.

Cưỡng lại định hướng theo ngành luật của gia đình, cậu thanh niên Saint Laurent 17 tuổi, với mái tóc nâu dợn sóng và đôi mắt màu Địa Trung Hải đóng khung trong đôi kính cận gọng lớn, lại thẳng tiến Paris như một con thiêu thân u mê thử vận hội với hấp lực của ánh đèn nhà hát và ngành thiết kế thời trang.

Là một trong số không nhiều các nhà thiết kế nổi tiếng về mẫu số chung “thất học”, Yves Saint Laurent theo học tại Chambre Syndicale de la Couture, nhưng cũng không lâu cho đến khi bỏ ngang vì chán, nhưng ngay sau đó đạt giải thưởng thiết kế thời trang International Wool Secretariat. Cột mốc này dẫn dắt ông tới hợp đồng với Christian Dior – người đã tìm thấy trong phác thảo mẫu cocktail dress dự thi của ngài Saint Laurent trẻ tuổi những nét tương đồng tri kỷ với chính tiêu chí và phong cách sáng tạo của mình.

Sau 3 năm được sủng ái ở tư cách truyền nhân cánh tay mặt của Dior, và sau cái chết đột ngột của bậc thầy tài danh năm 1957, Saint Laurent, khi này 21 tuổi, chính thức thay thầy nhiếp chính vai tổng lãnh đế quốc Dior, ra tay lèo lái đại cả một huyền thoại có thể mỗi năm làm ra 20 triệu Mỹ kim niên lợi.

Cuộc soán ngôi bí ẩn và 140,000 Mỹ kim cho người hùng lưu vong

Tháng Tám, 1957, trong một cuộc trù hoạch oái oăm của dự cảm, đích thân Christian Dior gặp trực tiếp với thân mẫu của Yves và cho hay ông đã chọn người con trai của bà làm kẻ kế vị. Về sau, bà cho biết khi ấy đã thoạt tiên thấy việc này thật oái oăm bởi chính Dior khi ấy đang ở độ tuổi 52 thăng hoa trí lực. Bà, và có lẽ cả chính Dior đã không thể ngờ được chỉ 2 tháng sau cuộc nói chuyện nọ, ông chết tại một spa ở miền bắc Italy bởi một cơn suy tim đột ngột.

Ngay lập tức, vào ngày 30 tháng Giêng, 1958, vị tân vương tóc nâu tung ra bộ sưu tập đầu tiên trong cương vị mới, với một form dáng trẻ trung, vai áo hẹp, eo cao và loe dần xuống gấu, được gọi là kiểu trapeze. Và tiếng tung hô vạn tuế hân hoan vang lên. Nước Pháp xem ông là vị thiên sứ cứu rỗi cho vị trí hàng đầu trong làng haute couture của kinh đô Paris thanh lịch. Cái tên Yves Saint Laurent được các cậu bé bán báo rao vang trên khắp nẻo đường từ Âu châu sang đến tận Hoa Kỳ, ngày vị tông đồ phò tá Dior chính thức lên ngôi, vẫy chào đám đông tụ tập bên dưới balcon nhà Dior trên đại lộ Montaigne.

Bộ sưu tập cứu rỗi haute couture Pháp ấy còn là một cú lội ngược dòng hoàn hảo cho toàn cảnh tài chính khốn đốn của vương triều Dior, một phần nhờ hơi hướm ảnh hưởng của người tiền nhiệm tài hoa quá cố, thiết kế của Saint Laurent đã là một phiên bản trẻ trung mềm mại của trào lưu New Look mang tên Dior. Không chỉ tài tình bẻ ngoặt bánh lái tránh cho con tàu nhà Dior tránh tảng băng phá sản lù lù đe dọa, bộ sưu tập này còn là bệ phóng “bắn” thẳng tên tuổi Yves Saint Laurent lên hàng celebrity designer hàng đầu thế giới.

Từ đấy, ông mới chính thức thu gọn cái tên quý phái loằng ngoằng của mình và vĩnh viễn khắc đậm trên bức tường danh vọng của thời trang thế giới cái ba tiếng quyền lực Yves Saint Laurent.

Nhưng mùa thu cùng năm, sự đón nhận dành cho bộ sưu tập sau của vị tân vương đã ra chiều nguội lạnh. Và đến collection sau đó, với phong cách beatnik (tiền hiện sinh) và những chân váy hobble bó sát đến dưới gối thì những tiếng dè bỉu chê bai và sự ngờ vực của giới truyền thông đã trở nên công khai.

Người ta cho rằng đã có một động thái vận động hành lang ngấm ngầm của Marcel Boussac – tay tài phiệt truyền thông khét tiếng lúc bấy giờ, và cũng là kẻ thật sự sở hữu House Of Dior, đã gây áp lực với chính phủ Pháp, ngăn cho Saint Laurent không phải tham gia quân đội từ 1958 đến 1959. Và cũng chính con bạch tuộc truyền thông này đã tạo áp lực tống khứ vị tân vương vào quân đội viễn chinh văng sang tận cố quốc Algerie, sau hai mùa thời trang đại bại.

Thiên sứ tóc nâu nhà Dior hoàn toàn không là một chiến thần. Ông chỉ tồn tại trong quân ngũ nổi 20 ngày trước khi phải gửi đến quân y viện do chứng trầm cảm nặng nề. Cùng lúc ấy, tại Paris hoa lệ vào tháng Mười cùng năm, đám đông ngày nào chen chúc trên cung lộ Montaigne để tung hô tân vương Yves đã kịp tìm cho mình ngôi sao mới Marc Bohan, kẻ kế vị vai trò tổng lãnh nhà Dior, và cũng từng là trợ lí của Yves, như một lẽ tất nhiên.

Từ trong quân y viện, vị tân vương lưu vong nhận được tin mình đã bị phế truất. Điều này đưa thẳng Yves vào bệnh viện tâm thần Val-de-Grace, nơi ông sống nhờ vào những liều an thần nặng và những cơn điều trị bằng liệu pháp sốc điện (electroshock) để lại dư chấn mãi về sau.

Đầu năm 1961, bộ sưu tập của kẻ kế vị Marc Bohan thành công rực rỡ, sau khi nhà Dior lạnh lùng gạt bỏ đề nghị phục hồi ngai vị cho cựu hoàng thất thế Saint Laurent.

Ông đệ đơn kiện nhà Dior và được xử hưởng mức bồi hoàn 680,000 francs, lúc bấy giờ có giá trị tương đương $140,000.

Nhưng từ đấy, với dư chấn 3 tháng quân trường vẫn ám ảnh Yves, chứng trầm cảm, nghiện rượu, và lệ thuộc hoàn toàn vào thuốc an thần, Paris vĩnh viễn không còn nhìn thấy hình ảnh vị thiên sứ tóc nâu tinh anh ngày nào trên balcon phố Montaigne.

Chấn động “Le Smoking” và quyền được mặc quần!

Tháng Chín 1961, Saint Laurent bang giao cùng tình nhân là nhà công nghệ Pierre Bergé công bố kế hoạch lập quốc xưng vương – couture house Yves Saint Laurent ra đời. Cuộc tình Pierre – Yves tan vỡ vào đầu thập niên 80, nhưng Pierre Bergé ở lại bên cạnh Yves suốt những năm còn lại cuộc đời ở vị trí cộng sự và đồng minh, người đứng sau những món lợi tức lẫy lừng của thương hiệu YSL. Nhưng nhà Mạnh Thường Quân đỡ đầu YSL đứng sau lưng đôi đồng minh tri kỷ lại chính là J.Mack Robinson, một doanh nhân Mỹ, kẻ đã lặng thầm quan sát Saint Laurent từ ngày nhậm chức huy hoàng nhà Dior ở cương vị tân vương, và chờ đợi đưa bàn tay tài chánh nghĩa hiệp ngay khi thiên sứ bị hắt hủi khỏi thiên đàng.

Yves Saint Laurent đã không phụ kì vọng của đồng minh với bộ sưu tập đầu tiên của nhà YSL, công diễn ngày 19 tháng Giêng, 1962. Con đường lót hoa hồng trải ra từ đó đến mãi về sau với những line hàng ready-to-wear được người ta vồ vập, thoạt tiên tại các boutique của ông ở Rive Gauche, và về sau là trên toàn thế giới qua sự phát tán của hơn 500 license về khăng choàng, nữ trang, hàng lông thú, giày, nam phục, mỹ phẩm, nước hoa, cho đến thuốc lá.

Đây là quãng thời gian ông “phục hận” sự ghẻ lạnh của công luận đối với trường phái thời trang chic beatnik. Nhãn hàng Yves Saint Laurent đưa beatnik trở lại, với những chiếc áo khoác safari cho nam và nữ, quần bó sát rạt mặc cùng với boot cao ngông nghênh quá gối.

Với thế “kiềng 3 chân” hùng mạnh của đế chế mới, Saint Laurent đã tận dụng thời thế để hoàn tất kiệt tác thiết kế mang tính cách mạng vào năm 1966, khi ông cho ra đời mẫu tuxedo suit cho phụ nữ với cái tên đi vào lịch sử thời trang Le Smoking.

Nếu Coco Chanel cho phụ nữ sự tự do, thì chính Yves Saint Laurent đã mang lại cho họ quyền lực. Cái ngày ông dẫn dắt họ đến với tủ quần áo của quý ông và khiến kiểu trang phục này trở thành một liệu pháp tâm lí, biến đổi không chỉ phong mạo, cung cách mà cả khái niệm tự tại mạnh mẽ trong những fashionista.

Vào năm 1966, phụ nữ, theo thông lệ, sẽ bị mời khỏi các nhà hàng nếu mặc quần! Một trong những tín đồ “bị đuổi vì đạo” đầu tiên của YSL là fashion diva nặng nghiệp Nan Kempner, bị từ chối không cho bước vào một nhà hàng ở Paris chỉ vì đang mặc trên người thiết kế Le Smoking trứ danh của Yves Saint Laurent. Để kháng cự, quý bà người Mỹ thản nhiên cởi bỏ chiếc quần, đưa cho đức lang quân đứng kế bên và kiêu hãnh sải bước tiến thẳng vào nhà hàng, trên mình chỉ có chiếc áo jacket và váy lót, làm nên gương fashion diva huyền thoại cho mọi tín đồ mới nhập môn về tinh thần tuẫn tiết.

Năm 1985, kẻ húy binh ngày nào lê bước khỏi hàng ngũ quân đội viễn chinh pháp – cựu binh nhì Yves Saint Laurent chính thức được trao tặng Bắc Đẩu Bội Tinh Pháp Quốc.

Thiên thần khép cánh

Qua nhiều năm, House of Saint Laurent thay đổi nhiều đời thống soái tài chính, trong đó có cả  Lanvin-Charles – chủ nhân ông của the Ritz lẫn Squibb-Beach Nut. Năm 1993, với cuộc chuyển nhượng trị giá 636 triệu Mỹ kim, YSL thuộc về tập đoàn dược phẩm Pháp quốc hùng mạnh Elf Sanofi, với 43% lợi tức về sản phẩm thời trang couture vẫn thuộc về đôi song kiếm Yves-Pierre cho đến 2001. Phần ready-to-wear và các bộ sưu tập nước hoa được tập đoàn xa xỉ Gucci Group khôn ngoan mua lại từ một năm trước, tuy với ít nhiều bất bình của cá nhân Ngài Saint Laurent về sự có mặt của ngôi sao thiết kế Mỹ Tom Ford chịu trách nhiệm về sáng tạo và thiết kế cho hai line hàng ngon ngọt này. Ông nhún vai một cách đặc sệt Pháp và nói về kẻ may mắn thừa nhiệm “Thằng cha người Mỹ tội nghiệp đó cứ việc làm những gì y có thể!”

Trong suốt những năm này, nhịn nhục làm ăn dưới sự khinh mạn của tay quý tộc Pháp xấu thói, Tom Ford vẫn đều đều tung ra những bộ sưu tập mang nhãn Gucci và Yves Saint Laurent sặc mùi thẩm mỹ thực dụng Mỹ, cho đến tận năm 2003, khi tay cowboy New York rời khỏi vị trí sáng tạo của Gucci Group, đi kiếm chác nơi vùng trời riêng. Từ đó đến nay, vai trò sáng tạo cho các bộ sưu tập nhãn Yves Saint Laurent được trao vào tay cựu trợ lí của Ford – Stefano Pilati, như một thông lệ bất thành văn từ thời Dior-Yves-Marc, hay tại bất cứ vương triều nào của thế giới thời trang.

Tháng Giêng 2002, tại ngôi nhà số 5 đại lộ Marceau, khi mà ánh hào quang và những tiếng tung hô bên dưới balcon nhà Dior vang lên gần nửa thế kỷ trước như chưa kịp lắng, ông hoàng couture Pháp chính thức tuyên bố thoái triều. Các biên tập thời trang khét tiếng nhất giới truyền thông, những celebrity tuyệt đỉnh của làng giải trí, các ngôi sao tân cựu của đường băng couture thế giới đều tề tựu, mắt đẫm lệ. Từ trong khán phòng đầy không khí nghi hoặc ấy, tin rỉ tai lan ra ngoài, và người ta nghe đồn rằng dường như cựu hoàng đã thoái vị một cách khiên cưỡng dưới một áp lực bí ẩn nào đó. Bản thân ông và Bergé phủ nhận tin hành lang này, và một tuần sau tiếp tục công bố sẽ biến đại bản doanh YSL thành một bảo tàng viện. Vậy là, Thiên sứ tóc nâu thật sự về trời trong ý tưởng chôn sống bản thân trong những cột mốc huy hoàng quá vãng, những bộ smoking đàn bà của nửa thế kỷ về trước lật úp trật tự giới tính trên từng vỉa hè Paris.

Khi này, các tín đồ của tài hoa sáng tạo mới thật sự rơi lệ.

Tay xấu thói lắm chiêu

Năm 1971, đích thân chàng trai mảnh khảnh tóc nâu xuất hiện nude trong bức ảnh quảng cáo cho lại nước hoa nam giới của YSL. Về sau, năm 1977, ông gây mê cho hết thảy nữ giới toàn cầu trong cơn mụ mị Đông phương mang cái tên độc địa: Opium (Thuốc-phiện). Công luận đứng đắn cự nự vị thiên sứ ẻo lả vì tội ủy lạo tệ nghiện ngập, khơi gợi cuộc đại chiến thuốc phiện hồi thế kỷ 19 ở tận xứ Trung-Hoa, và người Trung-Hoa thì ghét câu thiệu ngạo mạn của tay Phú-Lang-Sa õng ẹo tự tôn “Opium, dành cho những con nghiện của Yves Saint Laurent”.

Năm 1992, tên gọi Champagne mà ông manh nha định đặt cho một dòng nước hoa mới của mình lại bị toàn thể nghiệp đoàn rượu vang Pháp quốc nổi đóa kiện cáo ì xèo một phen. Saint Laurent vác chiếu đi hầu và bị xử thua.

Nhưng trong một vụ kiện tụng khác, nam thần tóc mây lại ở phía được công lí ưu ái xử thắng, khi vác thương vác mã kiện Ralph Lauren năm 1994 về tội chôm chỉa mẫu váy tuxedo trứ danh đã làm nên tên tuổi Yves Saint Laurent, điều mà hiển nhiên hẳn hòi đến độ vị quan tòa và đứa trẻ Pháp nào cũng phải biết.

Trong vô vàn những thiết kế và những trường phái sáng tạo để đời của mình, nổi bật nhất như một hiện thân của phong cách lịch lãm Yves Saint Laurent, ngoài huyền thoại Le Smoking mùa Xuân năm 1967, không thể không nhắc đến bộ sưu tập Mondrian mùa Thu năm 1965, lấy cảm hứng từ họa phẩm lập thể của thiên tài cùng tên. Các bộ sưu tập lừng danh khác của ông cũng theo cùng xu hướng tái dựng lại một nguồn cảm hứng quá vãng. Mùa Xuấn 1971 đã đánh dấu sự trở lại của thời trang thập niên 1940, mặc dù công luận thời ấy cho rằng Yves đã vô tâm lãng mạn hóa thời kì chiếm đóng của quân Đức, như một cái nhìn theo thói ủy mị của thanh niên hậu thế nhìn về thời kì tang tóc ghi dấu trong lịch sử nước Pháp và nhân loại. Tờ France-Soir đã điên tiết lên án thái độ vô tâm này của Yves Saint Laurent là “Une Grande Frace!”

Trong suốt những năm 60 và 70, Yves Saint Laurent đã thật sự chạm đến đỉnh cao nhất của thăng hoa tài khí lẫn danh vọng. Người ta nhìn thấy ông xuất hiện tại những câu lạc bộ xa xỉ nhất của Pháp cho đến New York, từ Regine’s cho chí Studio 54, say khướt và mụ mị bởi cocaine. Những khi không phải trực tiếp có mặt để kiểm soát công việc, ông luôn ở tại ngôi nhà thứ hai của mình tại Marrakech, Morocco, nơi tro thi hài ông ở lại, cùng lời hẹn với người tình, người đồng sự tri kỷ “gặp lại dưới những tán lá vườn Majorelle.”

Dòng hàng pret-a-porter của Yves Saint Laurent đã thật sự là một cuộc cách mạng cả về xu hướng sáng tạo trên toàn cảnh bức tranh thời trang thế giới, lẫn một cuộc cách mạng tài chính cho đế chế YSL. Giới phê bình hàn lâm không quan tâm đến, nhưng thị trường vồ vập lấy. Dần dà, nguồn lợi tức thu được từ những thứ thời trang hàng loạt này đã vượt trội hơn hẳn so với dòng haute couture chính thống của nhà Yves Saint Laurent. Mặc nhiên, với sức khỏe ngày càng tồi tệ của mình, áp lực thiết kế với mật độ 2 bộ sưu tập haute couture và 2 bộ pret-a-porter mỗi năm đã hút cạn sinh lực của ông và trở  nên quá tải. Điều  này càng khiến ông buông mình vào nghiện ngập như một giải pháp tức thời để vận động cùng áp lực công việc.

Những năm giữa thập niên 1980, đã có những thời gian, Yves hầu như không còn lê bước nổi để bước ra runway vào cuối buổi diễn, và phải có các người mẫu dìu ra. Sau show diễn bộ sưu tập pret-a-porter tại New York năm 1987, với những bộ jacket tổng trị giá lên tới 100 000 Mỹ kim chỉ vài ngày sau cuộc đại khủng hoảng Black Friday lịch sử của thị trường cổ phiếu, Yves Saint Laurent chính thức bước ra khỏi lãnh vực thiết kế trang phục may sẵn và giao lại toàn bộ trách nhiệm sáng tạo cho các trợ lý của mình. Các tín đồ vẫn tôn thờ nhãn hiệu, nhưng các nhà phê bình và giới truyền thông đã chớm nhận ra nét nhàm mòn nhạt nhẽo trong sự nối tiếp của dòng thời trang thương mại nhà YSL về sau.

Ngày thoái vị, ông nói “Mỗi người đều cần những bóng ma nghệ thuật để tồn tại. Tôi đã trải qua nỗi khiếp sợ của sự cô độc. Tôi đã có cho mình bạn bè anh em để du hí ngày đẹp trời, mà tôi gọi là “những kẻ xoa dịu”, và ma túy. Tôi đã biết đến trầm cảm vây khốn và ngục tù quân y. Rồi một ngày, tôi đi xuyên qua tất cả, trong giác ngộ bất ngờ nhưng thăng bằng tĩnh tại.”

Dưới tán lá vườn Majorelle

Vốn dĩ là một tay maverick bạo động chính hiệu, kẻ khuấy động nên những cơn đại địa chấn thời trang và bình yên đặt mình ngay vùng tâm bão.

Nhưng bản thân ngài Saint Laurent lại cho rằng mình là kẻ tin vào thuyết tiến hóa hơn là một nhà cải cách vô bổ – điều này là lí lẽ của ông cho sự chấp nhận ồn ào của thế giới dành cho những phụ nữ mặc quần. Điều thiết yếu đã xảy ra, những quý bà rồi sẽ tò mò lần đến tủ quần áo nam giới, và Yves Saint Larent đã đơn thuần là người hùng đến sớm, kẻ đầu tiên, trước bất kì ai khác, lạnh lùng cầm kéo và cho một nhát xoén bạo liệt xẻ dọc chiếc váy quý bà. Rồi nhún vai, tay lãng tử tóc vàng tuyên bố rằng một nữ nhân sành điệu chỉ cần một cặp quần, một chiếc áo sweater và một áo khoác đi mưa!

“Công việc của tôi đơn giản là phản ảnh lại những gì đang xảy ra vào thời đại này và trong không gian quanh ta. Tôi không tạo mới và không việc gì phải đi đâu quá xa. Và tôi tin rằng phụ nữ muốn mặc quần.” Yves Saint Larent nói, như một couturier chân chính.

Năm 1983, vào độ tuổi 47, Phục trang Viện thuộc Metropolitan Musem of Art từng tổ chức cuộc vinh danh những thiết kế bất hủ của Yves Saint Laurent, và đây cũng là lần đầu tiên bảo tàng viện danh giá này tổ chức một sự kiện vinh danh như vậy dành cho một nhà thiết kế…còn sống.

Họ đã không thể chờ đến 25 năm sau.

Yves Saint Laurent mất ngày 1 tháng Giêng năm 2008 bởi ung thư não ngay tại nhà ở Paris. Người ta đã không thể tìm ra nguyên nhân xác thực của cái chết của ông, bởi sự tàn phá của bệnh tật đã khỏa lấp mọi dấu vết sự thật, nếu còn một sự thật nào khác.

Thi thể của Yves Saint Laurent được hỏa táng, tro được rải tại vườn Majorelle, Marrakech, Morocco – nơi ông vẫn thường thích lui tới để tĩnh tại và tìm cảm hứng lúc sinh thời. Hơn 100 yếu nhân văn hóa, kinh thương cho đến chính trị trên thế giới xuất hiện tại cuộc tiễn đưa cuối cùng danh nhân thời trang của nước Pháp, trong đó có ngài cựu Bộ trưởng Văn hóa Jack Lang, Paloma Picasso, và cựu tổng thống Pháp Jaques Chirac cùng bà phu nhân, Công nương Farah Pahlavi. Forbes làm một màn tống tiễn vị thiên sứ tóc nâu bằng kết quả thống kê và danh hiệu “người nổi tiếng quá cố kiếm tiền nhiều nhất” năm 2009.

Không còn nghe ai nhắc lại bộ trang phục đưa tang hay những giọt nước mắt của nữ hoàng hắc miêu Iman – “nàng thơ” tri kỷ của vị thiên tài quá cố. Không chỉ là vị thiên sứ của các tín đồ thời trang thế giới, Yves Saint Laurent hoàn toàn xứng đáng được có chỗ đứng trên “bàn thờ tổ nghiệp” của mọi đôi trường túc da màu, bởi chính ông là nhà thiết kế đầu tiên sử dụng người mẫu da màu trên sàn diễn của mình lúc sinh thời.

Trong suốt sự nghiệp của mình kéo dài từ 1957 đến 2002, không chỉ là biểu tượng của phong cách thanh lịch cổ điển mà trên hết, Yves Saint Laurent được giới thời trang trên toàn thế giới xem như một nhà cách mạng đã thay đổi ngoạn mục xu hướng ăn mặc của nữ giới, ảnh hưởng sâu sắc đế mọi trào lưu về sau. Ông kiến tạo hoàn hảo kiệt tác thời trang “Le Smoking” và những chiếc váy Mondrian huyền thoại, nhưng chính sự thanh thản và hiển nhiên đến giản dị trong những kiệt tác haute couture ấy mới thật sự vĩnh viễn khắc cái tên quý phái kiêu kỳ Yves Saint Laurent lên bức tường danh vọng của thánh đường thời trang haute couture. Nhưng sự thanh thản cuối cùng mà thiên sứ tóc nâu tìm được, sau những phản trắc trải dài nửa thế kỷ, nằm dưới những tán lá vườn Majorelle.

 

The URI to TrackBack this entry is: https://hoaianhv.wordpress.com/2011/01/01/yves-saint-laurent/trackback/

RSS feed for comments on this post.

One CommentĐể lại phản hồi

  1. Reblogged this on Ánh Dung.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: