lavender – note dư hương vintage

Jasmine nOir

Trong thế giới của mùi hương, mỗi hương liệu gốc đều mang trong mình một thứ ngôn ngữ và hình ảnh chỉ có thể “nghe” và “nhìn” được bằng khứu giác, như những màu gốc của vòng tuần sắc, từ đó mà được bào chế hình thành nên những hợp hương như việc kết hợp sắc màu mà thành hình bức họa.

Trong cái thế giới đa sắc ấy, oải hương (lavender) vừa là vẻ thánh thiện của tâm linh, vừa mơn trớn như thú vui nhục thể. Đó là mùi hương duy nhất vừa là hương thôn dã của những dặm dài ngai ngái mùi cỏ khô, vừa là mùi hương đài các của chốn khuê phòng đô thị. Đó là một người thiếu phụ hẵng còn hao gầy nét dậy thì hoang sơ, đã chớm chín muồi vẻ phong tình ý nhị của thuộc tính đàn bà.

Mùi hương của Chúa, những tên trộm, và những vị vua

Có lẽ những dấu vết xa xưa nhất của oải hương là các ghi chép trong Kinh thánh, về Đức mẹ khi tẩm đôi chân Chúa hài đồng bằng dầu hoa oải hương (được gọi dưới cái tên spikenard) và dùng mái tóc chính mình để lau khô chân Ngài cho đến khi căn phòng sực nức một hương thơm thoát tục. Điều này khiến lavender luôn mang theo nó một quyền năng thánh thiện để tránh tà ma, cùng một mùi hương vừa sảng khoái vừa thiêng liêng nghiêm cẩn. Người ta thường treo những bó oải hương khô trong nhà, buộc thành hình thập giá treo nơi cửa ra vào không nằm ngoài ý nghĩa này.

Những tìm tòi về sau lại được tìm thấy tận trong các Kim Tự Tháp, được người Ai Cập sử dụng như một trong những nguyên liệu cho công thức ướp xác bí truyền. Nhưng chính những người La Mã cổ đại đã đầu tiên đặt cho loài hoa màu tím này cái tên phổ biến cho đến nay: lavender, kết hợp từ lavere (tắm, rửa) và livendula.

Dẫu được yêu chuộng như những hiện thân sớm nhất của lối sống phù hoa và một nền văn minh tiến bộ, khi được du nhập đến Âu châu vào đầu thế kỷ 15, những nhánh oải hương tím biếc vẫn mang theo nó một quyền lực tâm linh huyền bí có từ những gốc gác truyền thuyết tôn giáo cho đến các ngôi cổ mộ Ai Cập.

Trong suốt nạn đại dịch tại London hồi thế kỷ 17, người ta truyền miệng nhau bí quyết buộc vào mỗi bên cổ tay một bó lavender đã chống nhiễm dịch. Các tay trộm mộ bào chế ra một thứ dung dịch mang tên Four Thieves Vinegar, pha với lavender để tắm sau mỗi lần đào trộm để xua đuổi dịch bệnh.

Dường như sự thanh tao tinh khiết của oải hương khiến mùi hương này không phải cam chịu chỉ quẩn quanh những khung cảnh ảm đạm của dịch bệnh và chết chóc như một thứ thảo dược sát trùng.

Ngoài các nạn đại dịch thảm khốc và phường trộm mả, mốt sính dùng hương lavender được đặc biệt ưa chuộng trong các gia đình hoàng tộc châu Âu. Vua Charles VI của Pháp luôn phải có những chiếc gối nhồi hoa oải hương (lavender) trong mọi chuyến vi hành. Nữ hoàng Anh Elizabeth muốn trên bàn phải luôn có hoa oải hương tươi được thay mỗi ngày – một màn thách đố oái oăm cho những nghệ nhân làm vườn của hoàng gia Anh, bởi thời tiết quanh năm ẩm ướt nơi đây. Vua Louis XIV cũng là một yếu nhân đặc biệt ưa chuộng thứ mùi hương quí tộc này, và cho hòa hương lavender vào nước tắm để ngâm mình, trong khi nữ hoàng Victoria đệ Nhất và đệ Nhị đều sử dụng mọi sản phẩm có nguồn gốc hương liệu lavender của hãng mỹ phẩm lừng danh London khi đó là Yardley and Co.

Mê hồn hương của thế trận phòng the

Dù Provrence là vùng trồng oải hương lớn nhất ở Âu châu, nhưng với sự ưa chuộng đặc biệt của hoàng gia và quí tộc Anh, lavender trở thành mùi hương đặc thù của xứ sở sương mù. Cũng từ việc gắn liền với hình ảnh phù hoa của thời Victoria, với những đóa hoa hồng Victoria đặc thù trong nghệ thuật trang trí thời kì này, oải hương từ đó được gắn liền với cảm giác thanh tao và sạch sẽ của khuê các tư gia các quí bà quí cô lịch sự.

Và các giới “quí bà quí cô lịch sự” không luôn nhất thiết là dòng dõi trâm anh thế phiệt. Mùi hương thanh khiết của thứ tinh dầu từng ướp xác các vị pharaon đã lan tỏa đến tận giường ngủ những ả giang hồ thời thượng ở khắp Âu châu. Và từ đó, mùi oải hương trở thành một ẩn dụ ý nhị kín đáo cho vẻ lẳng lơ phong nguyệt.

Nhưng một lần nữa, gái giang hồ London đã không phải là những người đầu tiên khám phá ra năng lực dục tình kỳ bí ẩn chứa trong mùi hương của loài hoa màu tím.

Đã từ rất lâu, lâu như chính lịch sử của chính nó, lavender và thủ thuật phòng the luôn song hành cùng nhau như một cặp đôi của thú vui Tình ái. Ngay từ trong an apocryphal book of Bible, nàng Judith đã tự tẩm ướp thân thể bằng tinh dầu oải hương để quyến rũ Holofernes. Nàng ám sát tay tướng bất bại và thành phố Jerusalem đã được bảo vệ như vậy, nhẹ nhõm và thầm lặng như làn hương của một loài thảo mộc.

Nữ hoàng Ai cập huyền thoại Cleopatra cũng không bỏ qua thủ thuật của mùi hương luyến ái này khi quyến rũ cả Julius Cesaer và Mark Antony. Còn nữ hoàng Sheba cũng không quên dâng tặng oải hương (dưới tên gọi spikenard), frankincense cùng myrrh lên vua Solomon.

Vào thời Tudor, các thiếu nữ thường nhấp những ngụm nước chưng cất từ lavender vào ngày lễ thánh Lukes, như một nghi lễ tụng ca tình ái, và họ ngâm nga “Thánh Luke, thánh Luke, hãy xót thương, hãy cho con nhìn thấy, trong những giấc mơ, nhìn thấy Ái Tình.” Còn các cô gái vùng alpine thường bỏ lavender vào gối như một bí quyết chiêu dụ ái tình, một thứ bùa ngải bằng mùi hương, còn các cặp tân hôn thì trải oải hương bên dưới nệm giường để thêm thắt ‘gia vị’ cho đêm động phòng hoa chúc.

Lavender thời thượng: note trầm hoài cổ

Ngày nay, khi mà công nghệ chế tạo mùi hương đã có khả năng tạo ra những hợp chất hóa học thay thế cho dòng nguyên liệu tự nhiên, vẫn không có một hợp chất nhân tạo nào thay thế được cho sức quyến rũ hồn nhiên của những nhánh lavender. Những cánh đồng hoa tím dài bất tận vẫn là niềm kiêu hãnh của các trang trại ngát hương vùng Provrence (Pháp).

Cũng như thuộc tính thời trang của các sản phẩm nước hoa, mùi hương cũng có những giai kỳ mang tính trào lưu, ảnh hưởng trực tiếp lên công thức bào chế của những thương hiệu cao cấp trên thị trường mỹ phẩm. Nhưng dường như lavender hồn nhiên tự tại vẫn luôn được ưa chuộng mặc nhiên với vòng xoay trào lưu của các dòng hương trái cây, hương gỗ hay hương hoa tổng hợp.

Khó lòng tìm ra một thương hiệu nước hoa xa xỉ nào trên thế giới chưa từng ít nhất một lần tung ra cho mình một dòng nước hoa với note lavender chủ đạo. Từ thương hiệu “chuyên trị” hương trái cây (fruity) như Lolita Lempicka cho đến những quả bom thương mại hình ngôi sao của Thierry Mugler.

Lavender còn được sử dụng đặc biệt phổ biến trong các hợp hương dành cho nam giới, từ các dòng thương hiệu xa xỉ cho đến các sản phẩm nước hoa cạo râu (aftershave) và giữ thơm cơ thể (deodorant).

Không chỉ mang lại cảm giác sảng khoái, đầy sinh lực cho sản phẩm, oải hương còn chứa trong nó vị tươi tắn gần giống hương vỏ quýt, nhưng lại có cả vị nồng hơi khô của hương gỗ, khiến cho lavender được sử dụng hợp lí cho cả sản phẩm dành cho nam và nữ, trung hòa tuyệt hảo các khía cạnh âm dương đối lập của tính chất mùi, cho phép lavender dễ dàng hòa phối với các dòng hương gốc khác để tạo hợp hương.

Mặc dù là một trong những thành phần hương gốc được sử dụng phổ biến nhất, những người sành hương vẫn chuộng các dòng sản phẩm thuần chất, tức hương nhiên liệu gốc không qua pha phối và bào chế.

Cùng với xu hướng tiêu dùng thông minh của các sản phẩm cao cấp, song song với trào lưu hoài cổ và thời trang vintage, lavender một lần nữa được đặc biệt ưa chuộng trong các sản phẩm làm sạch như xà-phòng nguyên liệu tự nhiên bào chế từ tinh dầu lavender, nước hoa cologne, body mist, v.v… Người ta có thể bắt gặp hương lavender ở bất cứ đâu, từ các spa cao cấp cho đến tận những tiệm bách hóa ven đường, được tẩm ướp trong các túi hương công nghiệp dùng để treo trong xe hơi hay tủ quần áo.

Dường như những dấu hiệu đe dọa thoái trào của đời sống đô thị, nạn “đại dịch” stress của thế giới, cùng với xu hướng tìm về các giá trị hoài cổ đã khiến người ta tìm đến oải hương không chỉ như một thứ mùi hương sảng khoái, giảm stress, mà còn là một dư hương luyến tiếc còn lại nét duy mỹ cầu kì của những thời kì văn hóa hoàng kim.

(bài viết đã được đăng trên tạp chí M-Mỹ phẩm)

The URI to TrackBack this entry is: https://hoaianhv.wordpress.com/2011/11/29/lavender/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: