Perfumista Nhập-môn: Hương-mục (List of Notes)

Một perfumista là một chi phái của tôn giáo thời trang thuộc dòng duy mỹ. Họ không nhất thiết phải là những diva kiểu cách, trên mình phủ một thiết kế non mùa của một brand thượng hạng. Bất kể phong cách trang phục hay trường phái thẩm mỹ thời trang, họ là những nạn nhân và tín đồ tuần tiết của thứ trang phục cuối cùng người đàn bà muốn giữ trên thân thể – Mùi Hương.

Họ không nhất thiết là những diva sẽ hãnh diện khoe với bạn bộ sưu tập những lọ nước hoa bự sự của mọi nhãn hàng có trên thế giới. Họ không nhất thiết phải quẹt mòn thẻ ngay tức thời vì một thiết kế vỏ chai. Một perfumista học được cách đánh giá và trân trọng các tuyệt tác điêu khắc công nghiệp mà kẻ khác gọi nôm na là “vỏ chai nước hoa”. Nhưng gout khứu giác sành sõi cho phép họ chạm đến từng giọt tinh túy thiêng liêng chứa đựng bên trong, và chỉ một perfumista mới có thể thấu đáo giá trị chân thực của một dòng nước hoa, vượt trên tag giá.

Nói một cách khác, một perfumista là một tín đồ thời trang mà độ cảnh giới đã cho phép tiếp cận và thẩm thấu đến phần tinh thần cốt cách tột vời nhất mà mắt thường không nhìn thấy được.

Điều đầu tiên mà một perfumista mới nhập môn cần thuộc nằm lòng, chương đầu của Hương Kinh tối thượng, sẽ là bảng phong thần các note hương cơ bản (hương mục). Nhưng trước khi tiếp cận những danh sách này, oái oăm thay, điều mà perfumista phải nhập tâm và xem làm chân lý lại là: không phải mọi thành phần của một hợp hương (ở đây là các loại nước hoa) đều đến từ Hương Mục, và không phải mọi món trong Hương Mục đều nhất thiết hàm chứa trong một hợp hương.

Hương Mục – những lời nói dối tỏa hương?

Các hãng nước hoa thường công bố những hương mục riêng, tùy thuộc vào dòng hương cụ thể. Mỗi loại nước hoa đều có hương mục do chính hãng công bố, hoặc được phân tích bởi các perfumista sành điệu, với chỉ sau vài tiếng quan sát biến đổi của mùi trên da. Thực tế có thể là một cú shock với perfumista mới nhập môn, bởi các phân tích này có thể rất xa rời với thành phần thật của nước hoa, mà dựa nhiều trên khả năng khứu giác và khả năng ngoa ngôn của công nghệ PR, với mục tiêu nhắm trúng tâm lí thẩm mỹ mùi hương của đối tượng thị phần. Một perfumista sẽ hiểu nguyên tắc cơ bản: hương mục không nhất thiết đồng nghĩa với công thức hoặc thành phần. Sẽ rất ngớ ngẩn nếu chỉ với hương mục ngắn gọn của Ungaro (by Ungaro) gồm nhài, nghệ tây và hổ phách, là bất cứ bà nội trợ nào cũng trở thành chuyên viên bào chế. Ngược lại, quả bom Thiền (Zen) mới nhất được nhà Shiseido tung ra với hương mục có đến 20 cái tên vi diệu: nho, cam bergamot, đào, thơm, hoa hồng xanh, lan Nam Phi, dành dành, táo đỏ, violet, lan chuông, lan dạ hương, hoa hồng, sen, hoắc hương, tuyết tùng, xạ hương, xạ hương trắng, hổ phách, nhang trầm và rong biển. Một perfumista sáng suốt sẽ tự hiểu rằng hoàn toàn có thể thành phần thực chất của Zen không hề nhỉnh hơn mấy tí so với Ungaro, và đó là bí mật tối thượng nằm trong phòng nghiên cứu của mỗi hãng, được bảo vệ nghiêm mật và tưng tiu như vũ khí chiến lược siêu tiên tiến.

Và đó không hề là điều mà các perfumista cần quan tâm đến.

Các hương mục ấy vẫn là những bản mô tả tinh tế và dễ hiểu nhất cho sự hưởng thụ và đánh giá của một perfumista am hiểu. Cho cùng một dòng nước hoa, bạn có thể va phải các hương mục khá khác nhau, hãy tham khảo, so sánh, và tổng hợp cùng với kiểm nghiệm nhạy bén riêng của mình.

Những câu nói ngớ ngẩn của perfumista mới nhập môn

Một hóa chất khá phổ biến trong công nghệ bào chế nước hoa là aldehyde. Chỉ có một perfumista mới toe mới có thể đến cửa hàng và đòi “Cho tôi loại nào không có aldehyde!” Hẳn nhiên, bạn sẽ được giới thiệu một loạt hương mục không ghi aldehyde, tặng kèm với nụ cười “bí ẩn” của nhân viên bán hàng. Bởi lẽ thành phần ấy không nhất thiết luôn được đề cập đến trong hương mục, và có rất nhiều dạng aldehyde khác biệt. Nên tỉnh táo lưu ý rằng, nếu bạn thấy “hương đào” trong hương mục, và hiển hiện trong mẫu thử, thứ bạn đang hít hà, rất có thể là aldehyde.

Một câu nói ngớ ngẩn khác “Tôi không ưa mùi xạ hương!”. Cần phải nói cho rõ là bạn sẽ không bao giờ có thể, hoặc cần biết những thành phần gì đã cấu thành cái gọi là “mùi xạ hương” trong một mẫu nước hoa. Và loại hương này có rất nhiều biến thể mang hương gỗ, phấn, trái cây, hay thậm chí thứ hương được gọi là mùi kim loại, v.v… Các perfumer thường sử dụng hơn một biến thể xạ hương trong cùng một hợp hương. Do đó, sẽ là một trò ngớ ngẩn nếu bạn muốn tỏ ra cầu kì và nằng nặc không thích mùi xạ hương.

Tương tự như với các thành phần hương mục khác, chẳng hạn hương hoa, với các biến thể vô chừng của nó. Việc tên loài hoa xuất hiện trong hương mục không hoàn toàn phải có nghĩa là hàng tấn cánh hoa tươi đã phải được chưng cất để có một ounce (28.35g) tinh dầu, mặc dù thành phần hoa tươi cũng được khai thác khá phổ biến, đôi khi kết hợp với hương tổng hợp và tinh dầu tự nhiên.

Trong một số trường hợp, các hợp hương thành phẩm có sử dụng chất liệu hương tái-thiết-kế. Đó là trường hợp của Hermes Brin de Reglisse do perfumer Jean-Claude Ellena thiết kế. Ông đã cho trích ly oải hương thành 50 nhóm phân tử, ngửi qua tất cả để loại bỏ 5 nhóm mà ông nhăn mũi cho là tạp hương, tái hợp 45 nhóm phân tử còn lại để có một hợp hương lavender tinh tế nhất. Tương tự, hoắc hương (patchouli) thường thấy trong các loại nước hoa thường là một hợp hương các ton mùi trầm và gắt chát, vốn được các fashionista hippy thời 1970 ưa chuộng, nhưng không còn phù hợp với thẩm mỹ khứu giác hiện đại, và có được một phiên bản hoắc hương tân thời và tinh xảo hơn rất nhiều. Các perfumista vốn không hảo dòng hoắc hương ngày nay sẽ khó lòng nhận biết dòng hương “kị rơ” ấy, dưới một “diện mạo” mượt mà nhuần nhã, hợp với khứu giác thành thị hơn.

Không chỉ có vậy, các đại phù thủy perfumer còn có thể cho ra các thành phần hương, với nhiều note trong cùng một thành phần, và được liệt kê trong hương mục như những thành phần độc lập. Điều này thường gặp với các note cùng nhóm, ví dụ nhóm hương “gỗ quý, hổ phách và xạ hương” hoàn toàn có thể chỉ là sự can thiệp của một hợp chất hóa học duy nhất. Một dòng nước hoa khác có thể sử dụng cùng hợp chất, và chỉ được nêu danh nôm na là “hương trầm”, trong khi trong một sản phẩm khác, hợp chất này lại có tên là “gỗ nhiệt đới”. Tương tự, nhóm “cây huệ và hoa cam”, “mimosa và nhài” hay “da thuộc, quế và tuyết tùng”,… đều có thể là những hợp chất duy nhất cho cảm nhận pha trộn của các note trong cùng nhóm sắc độ mùi

Tuy vậy, hương hổ phách (amber) vẫn khiến ngay cả các perfumista sành sõi nhất phải lúng túng. Sau khi nhà Prada tung ra dòng nước hoa nam giới Amber Pour Homme, không ít perfumisto đã khá hoang mang khi trong hương mục hoàn toàn không có thành phần hổ phách như tên gọi. Amber Pour Homme là một hợp hương tươi ngọt và hơi chát chúa của cam bergamot, quýt, dầu hoa cam, bạch đậu khấu, phong lữ, hoa cam, nhựa thơm, xạ hương, gỗ sandal, đậu tonka, vanilla, nghệ tây, hoắc hương và da.

Trên thực tế, hổ phách hoàn toàn không được sử dụng như một thứ nguyên liệu tự nhiên để chưng cất nước hoa. Hổ phách (amber) trong thuật ngữ bào chế mùi hương là một “gam” hay “accord” mùi hương gồm nhiều note như cánh kiến trắng, vanilla, đậu tonka, hoặc hoắc hương. Một hợp hương có thể hàm chứa các thành phần trên, hay cho một cảm giác mùi tương tự. Các hãng nước hoa có thể chọn liệt kê mọi note trong đó vào hương mục, hoặc chỉ tuần túy hợp nhất lại thành hổ phách (amber), hoặc gây hiệu ứng hơn là hổ phách lỏng (molten amber), hổ phách nóng chảy (hot liquid amber). Do đó, tốt hơn hết, chớ bao giờ tuyên bố rằng bạn thích những loại nước hoa màu trà đậm vì chắc chắn trong đó có nhiều hổ phách hơn!

Cà-lem, kem dâu và bánh bông lan

Nếu chỉ có thế, sau khi những kiến thức này được phổ biến đến mọi perfumista, và các hương mục chỉ còn là trò trí trá của các tay buôn hương ngộ chữ. Nhưng trên thực tế, các hương mục được xây dựng chặt chẽ và tinh tế dựa trên tham khảo cảm nhận mùi từ những chuyên gia mùi hương đắt giá nhất thế giới. Từ đó, hương mục được thiết lập như một cách thức hoàn hảo và trung thực nhất để mô tả cảm giác mùi của các tầng hợp hương, điều khả dĩ loài người có thể làm với sự giới hạn của ngôn từ trước những lớp hương tinh tế.

Mỗi thành phần trong hương mục gợi nhớ đến các mùi hương tự nhiên, trực tiếp động chạm đến những dây thần kinh khứu giác và kích hoạt cảm nhận, cảm xúc, để hình thành nên quyền lực tối thượng cuối cùng mà một dòng nước hoa có thể mang lại – một Thái Độ Cảm Xúc.

Mỗi ngày, ngành thời trang thế giới lại có thêm 2-3 dòng mùi hương mới, và hẳn nhiên, không perfumista nào dám tham vọng ngửi thử tất cả những sampler mới này, việc tham khảo hương mục sẽ nhanh chóng cung cấp cho perfumista những thông tin cơ bản nhất về tính chất và tinh thần của hợp hương mới. Một tín đồ hiện sinh, nghe metal rock, hay ưa mặc thời trang hobo sẽ không thể không xao xuyến khi tìm thấy trong hương mục của Diesel Fuel For Life có sự chát chúa của nho đen Hy Lạp và quýt, phảng phất một note hoài cổ hoắc hương, để kéo theo một note ngân tuyệt mỹ của nhài trên nền hương da thuộc, kết thúc một bức tranh toàn cảnh lập dị, nhiệt thành, nhưng vẫn đủ điệu đà.

Note “xanh lá lấp lánh” (sparkling green freshness) trong hương mục của dòng L.A.M.B.L (Gwen Stefani) khiến mọi perfumista ngay lập tức liên tưởng đến tầng hương đầu tươi mát, một kiểu mùi đại dương pha lẫn hương cỏ. Người ta còn nhận thấy cảm nhận hương của quả lê và đậu ngọt đúng như rong hương mục, dẫu không hẳn có dù chỉ một giọt tinh dầu đậu ngọt trong lọ nước hoa.

Tương tự, quả bom kẹo ngọt miss Dior Cherie với hương mục ngộ nghĩnh gồm kem dâu đá (strawberry sorbet), và bắp rang caramel (caramel popcorn) đã thực hiện một cú ngắm tài tình trúng phóc vào hồng tâm thị phần perfumista chanh cốm. Hẳn nhiên, nhà Dior không định xức cà lem kem dâu vào sau gáy các tiểu thư sành điệu, nhưng hương mục này đã trung thành tuyệt đối với cảm hương đỏm dáng, tươi tắn và một vị ngọt tổng thể vừa đủ dịu để không gắt nồng như trong các dòng hương của Dior dành cho các diva cỡ bự.

Cũng như vậy, Britney Spears hoàn toàn không định mang món trộn kì cục là quả vải, mộc qua vàng, trái kiwi và bánh bông lan để bào chế dòng nước hoa Fantasy.

Nếu bạn cảm thấy bị quyến rũ bởi hương mục cầu kì của Flower Princess (Vera Wang) gồm thường xuân non, quýt, hoa súng, hoa cam, hồng Ma-rốc, nhài sambac, mimosa, vỏ mơ, hổ phách, gỗ quý và xạ hương, thì chớ băn khoăn về việc có bao nhiêu quả mơ đã bị lột vỏ, và người ta làm gì với ngần ấy phần quả ngon lành còn lại. Điều quan trọng hơn mà một perfumista sẽ cảm nhận được, đó là cảm giác đi băng xuyên một vườn hoa kì lạ nhất hành tinh, nơi mỗi bước chân là một lớp hương kì ảo mới được lần dở trong một bản hòa ca của các note khoan nhặt đan xen.

Hương Mục là những tác phẩm ngôn từ thật sự, một nỗ lực hoàn hảo của con người hòng nắm bắt, với sự hạn hẹp của con chữ, cảm xúc vi diệu khôn lường của mùi hương. Một perfumista sẽ học được cách tôn trọng nghiêm cẩn trước các tuyệt phẩm ngôn từ này, nhưng nếu bạn vô tình cảm nhận được “mùi của mẹ” từ một mẫu sampler Jean Paul Gaultier nào đó, hãy bình thản và tin vào cái mũi của mình, dù trong hương mục không có nhắc tên bà thân mẫu ở nhà.

Dẫu sao thì hydroxycitronellal và galaxolide cũng là những từ quá trúc trắc, không hề làm bạn có vẻ thông minh hơn, nếu không muốn nói là chúng khiến bạn có cảm giác bản thân là một quả bom sinh học, trong khi không gian quanh bạn lại rõ ràng đang ngập tràn hương hoa súng quyện với xạ hương.

 (bài viết đã được đăng trên tạp chí M-Mỹ phẩm)

 

 

 

The URI to TrackBack this entry is: https://hoaianhv.wordpress.com/2011/11/29/listofnotes/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: