ngược dòng khuếch tán

Có lẽ mùi hương chính là thứ phục dựng tiềm thức và thiên đàng hữu hiệu nhất, bởi nó có tất cả: trọng lượng, nhiệt độ, vị, cảm giác, và màu sắc, quang độ,… Khứu giác có thể cùng lúc lay động mọi giác quan còn lại, và như vậy, cả một địa đàng có thể được dựng nên và tiêu hủy chỉ trong tốc độ khuếch tán của một giọt bụi hương.

“Chúng ta là những đứa con gái lớn lên trong nước hoa Tabu, quần jeans Hara và những hộp phấn Én thần thánh”, tôi nói như vậy với cô bạn gái vào một buổi chiều cách đây vài hôm.

Câu nói hết sức buồn thảm này đúng với mọi độc giả cùng thế hệ tôi, đã lớn lên, mê đắm trước những Poison và Anais, những Charlie và Fragile huyền thoại của thị trường xa xỉ phẩm đơn điệu của Sài Gòn cuối thập niên 80.

Rồi tất cả trở thành kí ức già cỗi với những cơn sốt Obssession và Giò, đại dịch unisex và những vụ nổ tung hoa cứu rỗi tính nữ của ngài Jacobs… Mỗi perfumista Sài Gòn (ít ra là ở Sài Gòn) đều lưu giữ trong tiềm thức những dòng hương thời cuộc đó.

Sài Gòn – với thuộc tính rất riêng và thứ thẩm mỹ khứu giác bồng bột của hết thế hệ đến thế hệ khác những perfumista cầu kì hay nhẹ dạ, mang riêng của nó một lịch sử mùi hương.
angela-lansbury-for-blackglama

Từ huyền thoại đơn hương Chà-và đến những dòng hương tuyệt mệnh của Kỷ Hoàng Kim

Khó có thể truy tìm chính xác ai là perfumista người Việt Nam đầu tiên, hay lọ nước hoa đầu tiên được du nhập đến Việt Nam. Nhưng hoàn toàn không khó để kẻ chơi cổ ngoạn tìm thấy những lọ chai nước hoa Shalimar nhà Guerlain được lăng-xê vào thập niên 20 hiện diện trong vô thiên lủng những món cổ vật tế nhuyễn được rao bán từ kho tàng cá nhân một gia đình tư sản xưa nào đó.

Du nhập tới xứ An Nam cùng lối sống cầu kì của cư dân nền văn minh Ánh Sáng, nước hoa như một món trang sức vô hình, không phục vụ mắt nhìn, nhưng vi tế mầu nhiệm hơn tất thảy những món “bắc kế” (từ thời này dùng chỉ trang sức, phụ trang) sang trọng nhất – một thứ đặc quyền của giới kỹ nữ và hàng thị dân phong lưu.

Đồng hành cùng tuyệt phẩm mùi hương của văn minh phong hóa đến từ Tây phương này còn có những dòng đơn hương chưng cất bởi các thương buôn người Chà (Java) sinh sống tại Sài gòn.

Theo câu chuyện kể lại của một nhà bào chế hiện sinh sống tại Đà lạt, khi ấy ông còn là một cậu thanh niên tỉnh lẻ hàng tuần theo chuyến hàng lên Sài gòn, từng ngẩn ngơ chiêm bái hình ảnh những bà trung lưu, những cô nữ sinh áo trắng dập dìu ra vô những hiệu buôn của người Chà bên ngoài Chợ Cũ (giờ là đường Hàm Nghi), nơi những hương liệu mỹ phẩm được chưng cất, đựng trong những vò thủy tinh lớn và chiết ra chai nhỏ theo định lượng để bán. Loại dầu thơm bình dân này hoàn toàn là những đơn hương thuần túy mang mùi thơm của những loài hoa, vị cỏ có trong thiên nhiên được chưng cất, không cấu trúc và không biến cố, nhưng thỏa đáp được nhu cầu làm đỏm cơ bản nhất của nữ giới nói chung.

Cho đến giờ, cậu nhỏ đó vẫn đang thầm lặng thực hiện tham vọng phục dựng những dòng đơn hương giản dị đó cho mầm mống một thị trường nước hoa nội hóa.

Vào thập niên 50, những dòng xa xỉ phẩm nhập khẩu và nếp tôn sùng các nhãn nước hoa mang âm hưởng Francophile thống trị tuyệt đối thị trường thượng lưu, một phần bởi uy danh kinh đô hoa lệ, một phần khác bởi chính bối cảnh thị trường thế giới vẫn chịu sự thao túng của thẩm mỹ lục địa già. Cho đến tận đầu thập niên 60, nước hoa mới trở nên phổ cập hơn cùng sự sầm uất của những thương xá tân kỳ bày bán đồ xa xỉ. Cũng từ đây, các quý bà quý cô Sài Gòn bắt đầu làm quen với những loại nước hoa nhập từ Hoa Kỳ, dao động vô chừng từ những thương hiệu gốc Pháp như YSL và Dior, cho đến những dòng hương “drugstore” với giá cả khá dân chủ xuề xòa, thừa sức cung ứng nhu cầu làm dáng của giới trẻ.

Nhưng kể từ 1975, Sài Gòn cô lập hoàn toàn khỏi thị trường xa xỉ phẩm thế giới, người ta lay lắt dựa dẫm chính vào nguồn mỹ phẩm chợ đen từ các thùng hàng gửi về từ hải ngoại.

Đó là những năm đầu thập niên 1980 tại Sài Gòn, khắp nơi ở khu trung tâm, nơi những tiệm ăn, nhà hàng sang trọng còn sót lại, và những dạ vũ tổ chức “chui” tại nhà, những nếp quen và mùi hương cũ vẫn được duy trì một cách tài tình. Người ta cự tuyệt những dòng hương mới lạ thượng trào trên thị trường thế giới, như một cố gắng tuyệt vọng trong việc bảo tồn vẹn nguyên bầu không khí hoa lệ của Sài Gòn vào những năm 60 phóng túng. Opium của Yves Saint Laurent cho giới nghệ sĩ và cavalliere cũ, Chanel No.5 và Shalimar được coi là tín chỉ thượng lưu. Mấy cô trẻ trung thích Charlie, Joy và Tabu bởi mức giá thân thiện hơn, trong khi Mon Péché nhà Lanvin, Magie Noir nhà Lancome và Poison nhà Dior chinh phục hết thảy mọi thị phần bởi chút vẻ lẳng lơ táo bạo.

Còn với nam giới, Paco Rabanne giữ nguyên vị trí thượng lưu trong khi eau de cologne của Old Spice chỉ còn là tàn tích tại những tiệm barber kiểu cũ, và Brut lui về thị phần trung niên trí thức. Về sau, những lọ cologne hiệu Old Spice tuyệt tích hoàn toàn tại thị trường Sài Gòn, trong khi Brut vẫn tồn tại một cách khá khiêm tốn sau nhiều đợt thay đổi thành phần và thiết kế mề đay trứ danh cũng bị loại bỏ. Chỉ mới gần đây, hai tên tuổi này chính thức tái xuất dưới hình thức các phiên bản sản phẩm vệ sinh cá nhân, Brut và nhãn Old Spice “con tàu đỏ” hầu như bị xóa tên khỏi danh mục những dòng nước hoa giành cho quý ông. Cần phải nói thêm rằng đây là một điều đáng tiếc, bởi sự đặc sắc trong ứng dụng note cẩm chướng ở Old Spice, và thi vị Fougère kinh điển của Brut vẫn là những huyền thoại đáng nể của lịch sử bào chế mùi hương trên thế giới còn gây tranh cãi tới tận bây giờ.

l-gda23j5lkmoyeq

Thảm họa Kỷ Disco: Quá nhiều hormone cho một thành phố nhỏ

Dựa trên tập quán “tàn dư” của các perfumista mới nhập môn bản xứ, những dòng hương lừng lẫy nhất của Kỷ Ngây Thơ – khoảng thập niên 20, 30, tình cờ hội tụ hài hòa với những dòng cực thịnh của cuối thập niên 60 đầu thập niên 70 và chiều chuộng mỹ mãn gu khứu giác bạo liệt của đàn bà con gái Sài Gòn xứ ngọc Viễn Đông vào đúng thời kỳ “trở mình” hồi phục của Sài Gòn những năm 1980. Tất thảy là những tầng hương mang cấu trúc cầu kỳ, với nốt powdery, xạ hương, gia vị và hương hoa tổng hợp sực nức một vẻ duyên phấn sáp đầy kịch tính, đồng điệu ngẫu nhiên với nét bốc đồng khả ái của Sài Gòn, sự pha tạp Đông-Tây cổ-kim kì thú giữa văn hóa “phố lớn” Sài Gòn với dáng vẻ cổ thị nhưng tinh thần phồn thực sầm uất của khu Chợ Lớn. Phóng khoáng tới mức dễ dãi, duyên dáng theo một cách ồn ào, huyền mặc Đông phương trộn nhuyễn cùng tạp chất văn minh Âu hóa, khoái lạc thụ hưởng được tôn vinh, và nỗi sầu muộn “sentimental” lại lên ngôi thời thượng theo những cuốn băng cassette chuyền tay cùng tên gọi tắt phiên âm “sến”. Tất thảy đều trùng hạp tài tình với tinh thần những mùi hương được ưa chuộng nhất thời kỳ này, với ảnh hưởng tác dụng á phiện lên nỗi ám ảnh Yves Saint Laurent, hay những gia vị Trung Á đậm nét “tuồng hương xa” của nhà Guerlain lúc bấy giờ.

Nhưng đó cũng chính là nguyên nhân tàn lụi của những dòng hương xạ (musky) và hương Đông phương (Oriental) tại thị trường Sài gòn những năm dài sau dư chấn cơn sốt nặc nồng hương nhân tạo đó. Xạ động vật và lượng lớn trầm hương, hổ phách chiếm nồng độ cao trong các dòng nước hoa này bắt buộc sử dụng tinh dầu tổng hợp và những gam hợp hương thay thế để tạo cảm giác tương tự, đặc tả thuộc tính phương Đông. Bỏ qua lòng trân quý những cấu trúc bào chế bậc thầy và những chiến dịch quảng cáo triệu đô, hai trường phái này khiến người ta liên tưởng tới thứ thẩm mỹ rườm rà cũ kỹ, quá nhiều aldehydes, quá nồng nàn với một thông điệp dục tính sỗ sàng, bông tai nhựa to quá khổ và keo xịt tóc nặng mùi. Những mùi hương được ưa chuộng đồng nghĩa với sự xuất hiện nồng nực ở khắp nơi. Cả một xã hội đàn bà đỏm dáng và cá biệt, bất kể thời tiết trong ngày, đều cùng lúc tỏa hương một cách phồn thực tới sỗ sàng.

Trong kí ức của rất nhiều người, thập niên 70 và 80 đã lưu dấu bằng những cái nhăn mặt khổ sở và những tai nạn xây xẩm vì mùi mỹ phẩm nực nồng trong thang máy, tiệm ăn và các rạp cine. Những tên tuổi quý phái thượng tôn trở thành khái niệm bình dân xa cạ, khi mà một quý bà lịch duyệt cũng tỏa hương y hệt một cô nhân viên cửa hàng mậu dịch.

Thảm kịch tương tự đã xảy ra với dòng nước hoa mang số 5 huyền thoại của nhà Chanel trên thế giới – với note hồng và hương phấn kinh điển, đậm đặc và phổ cập đến nỗi ấn tượng “mùi hương bà ngoại” (dù đã là một bà ngoại cực kì am hiểu sành sỏi) cũng đủ khiến các cô gái trẻ phủ lên các dòng powdery định kiến “mùi người già”. Cùng lúc, việc các quý bà Á châu ồ ạt chạy đua theo “đẳng cấp Coco” cũng cùng lúc khiến dòng hương powdery này chịu thêm một định kiến về phong cách trưởng giả nouveau riche.

Không thể không nhắc đến một tác nhân góp phần trong cuộc truất ngôi ngoạn mục của trường phái Oriental và musky là sự xuất hiện của hàng nhái sau thời mở cửa, cùng với thói quen buôn bán nước hoa trong quầy kiếng những khu nhà lồng nóng bức khiến tất cả những gì người ta cảm nhận được là một sức khuếch tán mạnh mẽ và kinh hoàng không kém gì những chiếc khăn lạnh ở quán bia hơi hạng bét.

o.769

Sự thoái trào của mặt phẳng những mùi hương đồng hóa

Sài Gòn đã phải mất tới hai thập niên để rũ bỏ hoàn toàn nỗi ám ảnh cơn sốt “musky Oriental”. Giới bình dân lũ lượt trốn vào sự xoa dịu của Anais Anais, trong khi các bà sang trọng “cai nghiện” Chanel bằng Dune, Giò và nồng độ Đông phương dịu dàng hơn qua hương nhài của J’adore, các cô thanh nữ ưa nổi loạn, hâm mộ Kim Wilde và mô tô Rebel quay lưng lại với Poison tối ám để tung hô những chai Jean Paul Gaultier với thiết kế chai lọ muôn phần kích thích.

Cũng cùng thời điểm này, không ít dòng nước hoa kể trên cũng tuyệt tích trên thị trường thế giới, hoặc phải trải qua những cuộc biến dạng, cách tân (reformulation) với sự thay đổi không hề ít trong công thức. Poison liên tục tung ra các phiên bản thỏa hiệp đa sắc, với thành phần và nồng độ được điều chỉnh mềm mại hơn nên vẫn được ưa chuộng. Cùng lúc, cơn sốt “quả táo độc” được hóa giải bởi các dòng hương trái cây trẻ trung hơn, với thiết kế vỏ chai không kém phần hấp dẫn do nhà Lolita Lempicka liên tục tung ra rù quến thị trường nhiệt đới. Các tên tuổi Á châu với làn hương trong veo và mỏng tang của Kenzo và Issey Miyake như hai giải pháp thỏa đáng cho khí hậu đặc thù nhiệt đới cũng bắt đầu được mến mộ.

Đó đã là một cuộc ru ngủ dịu dàng kéo dài từ giữa thập niên 90 đến nay, với Tommy Hilfiger đồng hóa lằn ranh giới tính của thị phần trẻ chuộng mốt unisex, trong khi trên thượng tầng mua sắm, các dòng hương được săn lùng và ưu ái bởi sự bảo chứng đẳng cấp của chai lọ và thương hiệu. Phần còn lại hứng trận mưa “cổ tích Lái Thiêu” với những lê táo mận nhà Lempicka và Marc Jacobs cùng Kenzo không ngừng nghỉ tung hoa lên thị phần nữ tính. Hơn một thập kỷ thơm tho kéo dài, những thi vị mùi hương được tóm gọn bằng những cái tên thương hiệu, các bàn thắng thị trường được quyết định bởi thiết kế lọ chai – vốn là những thứ không thể trưng trổ để uy hiếp thị giác. Cùng lúc, thảm họa những dòng hương tội đồ được mệnh danh là “nước hoa Singapore” được hau háu tiêu thụ thật sự báo động cho vai trò của thẩm mỹ khứu giác trong sự thành công của một dòng hương. Người ta từ chối chi trả những số tiền khổng lồ phi lý cho cùng một thứ chai lọ được bán trên các sạp chợ đêm hoặc mạng internet với giá chỉ bằng 1/10.

Không chỉ lằn ranh giới tính và đẳng cấp bị xóa mờ, nhộn nhạo đánh lẫn, mà trào lưu những dòng hương nhẹ thơ lơ cũng đã báo động thoái trào khi mà những số tiền cực xa xỉ được trả cho những làn hương mỏng mảnh đến nỗi người ta phải áp mũi lên da mới cảm nhận được, và được quảng cáo là đỉnh cao của sự tinh tế mùi hương…da thịt vừa được tắm sạch trong bồn jacuzzi thả hoa tươi. Tất cả tan biến chỉ trong vòng 15 phút đầu, với những khứu giác hụt hẫng trước cuộc thăng hoa xí hụt.

Đó là khi người ta nhớ da diết cái thời mà đàn ông và đàn bà tỏa mùi khác nhau, như những cá thể rừng già tỏa hương hormone đặc thù quyến rũ, khi mà đóa huệ duyên dáng của nghệ nhân nhà L’Artisan Parfumeur phải vượt trội về độ cầu kỳ so với note ylang ylang điền dã của những dòng hương giá mềm dân chủ. Những tầng, những lớp hương phức hợp trong một cấu trúc cầu kỳ đã trở thành điển lễ cũ kỹ, đậm đặc và dày vò đủ khiến người ta muốn quay trở lại để thưởng thức từ đầu. Những cú xịt đầu vòi với mỗi hạt bụi dung dịch màu hổ phách là một thiên diễm tình có lớp lang, biến cố được khứu giác kiên trì lần dở từng trang, từng cảnh cho đến khi mùi mẫn ngấm hẳn vào thịt da. Những mẫu vật cũ được săn lùng khắp nơi trên thế giới, các phiên bản trường phái chypre và fourège kinh điển được phục dựng trong những diện mạo và tên gọi mới.

006-M

Những “lỗ mũi” nổi khùng và những dấu chỉ phục hưng

Khi Le Parfum nhà Elie Saab bất thần thắng lớn tại mọi trung tâm mua sắm Sài Gòn, như một dấu chỉ cho một trào lưu tuy chậm chạp cẩn trọng nhưng hoàn toàn chắc chắn của những gu thưởng thức cầu kỳ nhưng không còn cũ kỹ. Le Parfum bắt đầu khôn khéo với việc dẫn dụ thói quen khứu giác bằng hương trái cây, hoa cam, khá thông dụng và hợp thời. Nhưng ngay lập tức là một cuộc chơi vi diệu của đặc tính đàn bà rõ nét với hương hoa hồng và nhài. Sự có mặt của các note tổng hợp mang tên aldehydes chính là yếu tố nhắc nhớ đến cái duyên phấn sáp quá tay của những dòng hương huyền thoại. Việc Le Parfum được ưu ái mạnh mẽ chính là dấu hiệu đáng ăn mừng cho các tín đồ perfumista phe bảo thủ về một cuộc đại chấn hưng.

L’artisan Parfumeur cũng táo bạo xuất hiện tại các thương xá Sài Gòn với hợp hương khá dị biệt do được tạo ra bởi quái kiệt Duchaufour, người đã tiễu trừ vị kem sữa (creamy) đặc thù của hương huệ và tạo ra một cấu trúc kì cục nhất xưa giờ với lối dẫn dụ đặc tả từ…gốc đến ngọn, như thể người ta chào hỏi một quý bà bắt đầu bằng việc hôn vào chân vậy.

Những cú chấn động liên tiếp của các “lãnh chúa” haute couture trong thế giới thời trang từ 2008 theo chuỗi domino đã tác động bạo liệt lên thị trường nước hoa, mỹ phẩm và phụ trang – những rường cột chống đỡ tài lực cho các thành trì xa xỉ cuối cùng, khiến cả kỹ nghệ bào chế phải đi qua sự thỏa hiệp với mãi lực bằng những cấu trúc mùi hương thân thiện bên trong những lọ chai bắt mắt. Đó chính là thời điểm quật khởi bạo liệt của những “tân minh chủ” bất ngờ và bất trị nhất: những phù thủy ẩn danh phía sau những huyền thoại mùi hương, các nhà bào chế thượng hạng, và những chiếc mũi phù thủy nổi loạn.

Những nhãn hiệu độc lập được ra đời, mang danh tánh cá nhân của các nhà bào chế, báo hiệu một sự chấn hưng rầm rộ của những hợp hương cầu kỳ bất hủ, những cảm hứng dị biệt nhất nằm ngoài mọi khuôn mẫu của nguyên tắc hòa hương. Thị trường đang quay sang tôn sùng những dòng nước hoa thượng thặng thoát khỏi hệ nô dịch thương hiệu, mang những tên tuổi cá nhân xa lạ nghiễm nhiên trị vì ngôi vị đắt đỏ nhất trên thị trường. Bond No.9 bỏ cả Nữu Ước vào lọ, quái kiệt Francis Kurkdjian thao túng tín đồ sành sỏi bằng bộ sưu tập trầm hương hừng hực sâu thẳm như những cơn sốt nhục cảm, đế vương đến tận từng con số trên tag giá. Tất thảy, mùi mồ hôi, đồng thau han rỉ trong ngôi cabin gỗ hoang phế, những drap đệm tình nhân, cả những chiếc váy slip dress bằng tơ chưa giặt, và có lẽ cả Nữu Ước lẫn Sài Gòn đều có thể được thần thánh hóa dưới dạng dung dịch, và đựng đầy vào những cái chai.

Cùng lúc, giới chuộng mùi hương tại Việt Nam, dù chưa phải là một cộng đồng to lớn, một khi thói quen và điều kiện mua sắm tại nước ngoài đã trở lại như thời hoàng kim gần nửa thế kỷ trước, lập tức hình thành nhu cầu tìm đến những mùi hương cá biệt và thoát khỏi ảnh hưởng nô dịch thương hiệu hay sự quyến rũ thị giác của thiết kế vỏ chai. Tính cá nhân lại được tôn thờ mãnh liệt hơn bao giờ hết sau gần hai thập kỷ của những dòng hương chung chạ. Sự xuất hiện dù chỉ mới duy nhất một cửa tiệm có dịch vụ tạo hương bespoke tại Sài Gòn để làm ra những lọ nước hoa độc bản cho thân chủ cũng đủ để người sành hương nhìn nhận dấu chỉ đáng mừng cho một nền văn minh pefumista hậu nô dịch.

Bởi tất cả, trên cả hương thơm, đó là thế giới tuyệt xảo của những bản ngã được tôn thờ, của mùi hormone nhân tạo được thần thánh hóa, những tuyệt phẩm nghệ thuật mong manh nhất, tan biến bằng tốc độ tản hương nhưng có khả năng gây nghiện đến ám ảnh lâu dài, món trang sức lịch duyệt nhất của nếp sống phong lưu, kiêu ngạo vượt xa khỏi mọi trưng trổ ồn ào của tầng thị trường nhãn mác.

6a00d83451ccbc69e2017615997dd6970c-400wi

(bài viết đã được sử dụng bởi tạp chí L’Officiel)

MÙI THỊ DÂN

Tình cờ trong một bài nghiên cứu về những dòng nước hoa phong vị Đông Phương đã ngưng sản xuất, tôi bắt buộc phải săn lùng những mẫu vật đã hoàn toàn tuyệt tích khỏi thị trường. Duyên kỳ ngộ đến với tôi từ tay một phụ nữ trung niên, gửi gắm món kỷ vật trong ve nước hoa bằng thứ thủy tinh đã trở nên đục mờ, bên trong chỉ còn chứa không quá 10ml đáy cặn. Sắc hổ phách huyền thoại của thứ dung dịch xa xỉ đã chuyển sang thứ nước màu thắng quá lửa với mùi hương khét ngằn ngặt như những bông hồng chết trên giàn hỏa thiêu. 40 năm về trước, chị là cô con gái gia đình “tiếp quản” một ngôi nhà mà gia chủ đã ra hải ngoại. Trong tất thảy những cuốn album gia đình cùng tư trang để lại, cô gái nhỏ đã lén giữ lại chiếc lọ cầu kỳ như một kỷ vật của một thứ tàn dư diễm lệ mà cô hụt tay sờ chạm. 40 năm, chưa một lần chị dám phí phạm dù chỉ một làn bụi hương sót lại nơi đáy chai. Tôi hứa với chị sẽ hoàn trả mẫu vật sau khi trích lục để phân tích một phần hương bên trong.

Cái cảm giác ấn chạm vào đầu chiếc ve nhỏ, phóng thích một tia bụi nước đó trở nên thiêng liêng kỳ lạ, vượt xa chuyện sửa soạn xức thoa thường tình. Như thứ thanh âm cũ mòn thốt bật từ lòng đĩa vinyl cổ đại còn đính chiếc tem giá, những thước phim nhị sắc run rẩy trên phông bạc sau hàng thập niên trong phòng lưu trữ, tôi nhận ra mình vừa phóng thích khỏi chiếc lọ cũ kỹ cả một nền văn minh thời cuộc, hiển hiện ngay trên cườm tay, với đầy đủ biến cố cầu kì của một tuyệt tác mỹ phẩm, biến dạng nặng nề bởi ngần ấy thập niên đợi chờ được phóng thích.

Vị thần tai ác chui ra khỏi chiếc ve được thiết kế cầu kỳ, và trước khi tôi kịp chọn cho mình một điều ước, tôi bị quăng không thương tiếc lên chuyến tàu ngược thời gian và nhắm mắt lại để thấy mình, không phải ở thị trấn Provence với bạt ngàn đồng hoa lanvande tím, hay kinh thành Ba Lê thánh địa của kỹ nghệ bào chế nước hoa, mà giữa vẹn nguyên thập thành đô thị Sài Gòn gần ba mươi năm về trước: mùi Sài Gòn!

Hương phấn sáp khỏa lấp kỷ điêu tàn

Tại sao những dòng mỹ phẩm đặc trưng được sản xuất vào những năm 20 của Kỷ Ngây Thơ (Age of Innocence) và thập niên 70 diêm dúa luôn khơi dậy trong tôi chỉ cùng một tiềm thức?

Sài Gòn có mùi gì?

Tôi không tin người ta có thể ngay lập tức trả lời câu hỏi này. Bởi Sài Gòn là một đô thị…nặng mùi. Một tạp âm hổ lốn, đa tầng được cảm nhận bởi khứu giác đã mỏi mòn từ quá lâu đủ để chậm chạp bóc tách từng lớp, từng nốt trầm tích mùi hương ấy ra mà phân tích một thứ “hương Sài Gòn” chuẩn xác.

40 năm sống trong lòng Sài Gòn, tôi dõi theo kí ức của chính mình, nhắm mắt lại, hít thở và để mặc những note mùi hương làm công việc của nhà điêu khắc, tạc vóc chân dung Sài Gòn. 40 năm của một hành trình thoái hương đầy biến cố, cho đến khi bất cứ dòng nước hoa xưa cũ nào với trường phái đặc thù của mỹ cảm 1920 và 1970 cũng có thể lập tức phục dựng sinh động một kỳ đoạn nối dài từ giữa những năm 1970 đến cuối thập niên 80 của Sài Gòn, trở mình giữa lệ và hoa.

Đó chính là khoảng thời gian chuyển tiêp giữa nếp sùng bái thẩm mỹ Francophile còn lại của lớp thị dân elite, cùng những tinh hoa Bắc và Trung kỳ hội tụ về đây giữa những năm 50, pha trộn với trào lưu tân kỳ của những dòng hương “drugstore” Hoa Kỳ đầy tinh thần thực dụng và tag giá dân chủ hơn rất nhiều. Thập niên 20 và 70 tiền-disco gặp nhau trong vẻ hào nhoáng cảnh vẻ: những cô đào trang điểm quá tay, những tiến bộ vị lai của khoa học và những nỗi sầu chính trị hợp thời. Chypre và aldehydes, xạ hương đầy nhục cảm và thứ mùi phấn sáp trang kim của trường phái powdery.

Một chuyên viên tâm lý có thể dễ dàng lý giải điều này bởi sự can thiệp của vốn liếng tiềm thức hạn hẹp bó tròn trong đời sống thị dân, bởi những khái niệm đầu đời về thế giới mùi hương đã gắn liền với mọi kí ức của Sài Gòn giữa thập niên 80, bởi những chuyến du hành thần thánh từ những quầy lộng kiếng nhà lồng Bến Thành, đâm xuyên lối chợ trời Tạ Thu Thâu nực nồng xa xỉ phẩm, bước ra lối vào thương xá Tam Đa cũ chỉ còn là những ngách nhỏ sáng lòa giữa ban ngày bởi vải vóc, trang sức và “đồ Mỹ” được bán tống tháo lại từ những gia đình tư sản trước cuộc lưu vong quáng quíu, hay từ những chuyến hàng hải ngoại cứu rỗi nếp tàn dư còn cầm cự lại của thị dân đất ngọc Viễn Đông.

Sài Gòn đã bắt đầu trong tiềm thức khứu giác của tôi như vậy, như những vệt mùi đài các sa cơ, trưng trổ những nếp vàng son phồn thịnh giả cách, xoa dịu và khỏa lấp những phân hủy điêu tàn.

mùi thị dân

Xá-xị, hồng tiêu, hắc quế và nhang trầm Chợ Lớn

Sài Gòn, những năm giữa thập niên 80, người ta ồ ạt săn đuổi những dòng hương có những cái tên phù phiếm độc địa như Poison (độc dược), Mon Pèche (tội đồ) hay Tabu (điều cấm kỵ). Cùng lúc, trào lưu Oriental do Shalimar nhà Guerlain khởi xướng từ đầu thập niên 30 cũng phả làn hơi “hương xa” nồng nàn lên các dòng hương được ưa chuộng bởi sự gần gũi về tiềm thức văn hóa. Các dòng cologne thân thiện Bien Etre trở nên lỗi thời vì âm hưởng Francophile, không ít những chai lọ của thời này còn tìm thấy trong các hiệu bán đồ cổ ngoạn, bên cạnh những xấp dĩa vinyl và những mề đay mỹ kí hoen rỉ của một gia đình tư sản cũ nào đó, ghi dấu gu thẩm mỹ thời cuộc tuốt từ những năm 50 đầu 60.

Oriental, hay còn gọi là trường phái hương Đông-Phương với mùi xạ hương cùng những thứ gia vị nóng như quế, hồi đầy nhục cảm, đã làm nên cả một không khí của giáo đồ thụ hưởng Sài Gòn ngay giữa lằn ranh những tháng năm đầy biến động, nơi hoa và lệ cộng sinh san sát.

Cơn sốt đầy note hương bạo động với huệ, xạ cầy hương, nhục đậu khấu và hổ phách được bào chế vung tay này đã kéo dài đại dịch Tabu và Poison đến tận thập niên 90, và chỉ thật sự giảm nhẹ chút đỉnh trước cơn lụt xa xỉ phẩm tân kỳ thời mở cửa. Những buổi dạ vũ ball famille, những vũ trường chỉ vừa mới được mở cửa lại, những rạp cine mini ở khu trung tâm lại bật lên hơi lạnh lưu cữu của những máy điều hòa đã bất động suốt một thập niên.

Từ khu nhà lồng chợ Bến Thành, băng qua chợ trời xa xỉ Tạ Thu Thâu, kéo dài tới thương xá Tam Đa cũ, về sau là tòa nhà Intershop (đã không còn), xứng đáng được coi là thú bát bộ mới, thay thế cho passage thương xá Eden cũ dù kém hẳn phần lịch duyệt dành cho các bà các cô điệu nghệ. Những lọ nước hoa được bày bán ngay dưới ánh sáng trực tiếp của nắng, hay trong những tủ lộng kiếng chưng đèn nóng hổi – điều hoàn toàn bậy bạ trong nguyên tắc bảo quản mỹ phẩm, với những mức hét giá trên trời, nhưng thời đó còn chưa có vấn nạn hàng nhái, do phần lớn được thân nhân mua từ chính quốc, hoặc do các thủy thủ tàu viễn dương mang về.

Chính thời điểm này đã làm nên dấu mốc thú vị trong gu khứu giác của đàn bà Sài Gòn, hổ lốn và vô nguyên tắc như mọi thứ đặc sản của thị thành tạp chủng này, như bánh mì kẹp chả lụa Bắc Kỳ với pepperoni Ý Đại Lợi xịt xì dầu Chợ Lớn, chiêu trôi cùng ly café B’lao chánh hiệu.

Cũng là một đô thị phương Đông, nhưng người ta đổ xô vào những dòng nước hoa Oriental, khởi phát vào thập niên 20, và tái phát dữ dội trong văn hóa Âu Mỹ vào những năm 60, lây lan tới trào lưu hiện sinh của những năm 70. Đối với dân Sài Gòn, phong vị này vẫn toàn vẹn sự kì thú huyền bí của yếu tố “hương xa”, với hoa hồi và nhục đậu khấu, trầm hương và hồng tiêu, nhưng vẫn đủ gần gụi để nhắc nhớ từ trong tiềm thức những bánh savon trầm thượng hảo hạng được coi là món quà lịch sự dành cho nữ giới, những hiệu thuốc bắc đường Hải Thượng Lãn Ông, như một thứ mùi hương cửa ngõ mở vào lãnh địa phồn thịnh sầm uất Chợ Lớn.

Trong tất thảy những cam bergamot và hồng tiêu, húng quế ấy, cái khứu giác của đứa con nít Sài Gòn háo hức căng phồng đón nhận về hơi hướm phảng phất mùi tinh dầu lá xá-xị đã làm nên huyền thoại thương  mại cho hãng giải khát Con Cọp lúc bấy giờ, thứ mùi nhang khói mỏng mảnh đã đượm lẫn trong không khí từ bao đời, một khi mỗi căn phố đều có cửa tiệm và một bàn thờ ông Địa, mỗi nếp gia cũng leo lét khói nhang đêm, cho đến đình chùa miếu mạo xen kẽ trong khu dân cư. Tôi tin rằng Chợ Lớn sẽ khác lắm, nếu giả như một ngày người Hoa và tập tục cúng kiến không còn nữa, nếu giả như một ngày, đồng loạt những que nhang tắt ngấm. Đó mới thật sự là ngày Chợ Lớn không còn.

2046

Hương bá tánh trên bức chân dung người đẹp Viễn Đông

Nếu gia vị có xuất xứ Đông phương và những ngành quý mộc đã làm nên phong vị ẩm thực gourmand cho Sài Gòn, thì những hương hoa phù phiếm, hương vanilla, hương huệ đậm đà vị phấn sáp kem sữa chính là bức chân dung trọn vẹn nhất của vẻ đẹp đàn bà miệt Ngọc Viễn Đông. Thứ hợp hương tổng hợp gay gắt của những siêu phẩm được bào chế bởi nền kỹ nghệ tân kỳ những năm 70 này khiến những cái mũi thanh lịch đương thời sẽ phải nhăn nhúm khổ sở bởi trò tán tỉnh sấn sổ ồn ào không khoan nhượng, trong khi hương phấn sáp powdery khiến người ta lập tức liên tưởng đến những giá trị lỗi thời gắn liền với nữ hoàng phấn sáp Coco No.5 từng một thời được ưu ái ồ ạt bởi các bà các cô giới thượng lưu.

Tất thảy đều giả tạo và phồn thực, hào phóng như những bờ ngực phồng vun cao phía sau tà áo dài siết eo đúng điệu Sài Gòn. Những người đẹp “cao su” hồn nhiên và hào phóng ban phát cảm giác mềm mại cứu rỗi của nhục thể lồ lộ dưới hai vạt áo hoa. Hương vanilla đặc thù của tiệm Givral với những ổ bông lan ngập ngụa phẩm màu, dày mịn mỡ màng những lớp kem đỏm dáng phủ ngập những chiếc gateaux còi cọc thiếu sữa của thời bao cấp, như những đắp bù xoa dịu thị giác và khẩu vị con nít háu ăn. Những đầu móng tỉa tót cầu kỳ sơn bôi đỏ thắm, những gót hoa nghễu nghện chênh vênh khỏi mặt đường, và thứ mùi da thịt bị tẩm ướp đến biến dạng bởi hương mỹ phẩm, mùi thuốc uốn tóc và ít nhiều những vệt khói ám muội lẫn trong mái tóc, xống áo, tới hơi thở đàn bà, khỏa lấp cả những giọt mồ hôi nhễ nhại của tiệm nước đầu ngõ cuốc xe cuối ngày nhặt nhạnh lối mưu sinh bên vỉa hè phố thị.

Chỉ có sống ở Sài Gòn mới hiểu thứ hợp hương quái đản này, khi mà người ta đi nhảy đầm và ăn tiệm bất kể công việc lao động phổ thông cóp nhặt hàng ngày. Không hề hiếm những huyền thoại vỉa hè về những người ăn xin cuối ngày ngoắc xích lô đi ăn tiệm. Lằn ranh phân biệt được đặt ra rõ ràng giữa những địa vị và lợi tức khác nhau, nhưng quyền hưởng thụ được chia đều cho tất cả. Một nữ hoàng sàn nhảy hoàn toàn có thể kết thúc một ngày của nàng trong chiếc chòi ốp tôn chênh vênh trên mép dòng kênh nước đen, phó mặc ngày hôm sau cho một canh bạc hoàn toàn mới.

Kết hợp hương hoa với xạ hương, trộn với những mùi gia vị hương xa nồng gắt, người ta có được một hợp thể dễ gây say, gây nghiện của mồ hôi dân nhiệt đới nhễ nhại, thứ nhựa sống thật thà tiết rỉ quanh năm, hong khô dưới nắng và phát tán trong gió, hay đượm quện với những cơn mưa đồng bóng bất thần, trộn hòa chuếnh choáng trong ngăn thang máy, rạp cine, những hộp đêm kín gió đông người, nơi xống áo và người ta ma sát vào nhau, tóc trộn tóc, tay đan tay, và tất cả ướp đượm với đồ ăn và thức uống, champagne và bia hơi, đàn ông và đàn bà. Thứ hương “bá tánh” đó đã là một mùi đặc trưng của Sài Gòn, như những ám ảnh kinh hoàng kéo dài dằng dặc lên tận giường ngủ và lụi tàn giữa chăn nệm vào sáng hôm sau. Có lẽ bởi vậy, ở Sài Gòn, người ta bén mùi nhau, ghiền mùi nhau rất dễ. Mỗi cá thể ném mình vào đời sống cộng sinh nơi đây trở thành một phân tử mùi hương cực nhỏ làm nên cả một hợp chất nồng nực, khó chịu, sực nức, giả tạo nhưng gây nghiện và ám ảnh khôn cùng.

Như người đàn bà đồng bóng nhất, hào nhoáng và phù phiếm nhất đã một lần qua trong đời, Sài Gòn không bao giờ cho phép mình bị lãng quên, ngay cả khi người ta nhắm mắt.

02230939a

Mùi Hương Hoa Lệ

Như mọi cấu trúc cơ bản nhất của một dòng nước hoa, mọi kịch tính của mùi hương đều lắng dịu, thẩm thấu vào cơ thể và dâng lên những nốt cuối cùng, như một đoạn kết đẹp, tròn trĩnh, hoặc như những dấu chấm lửng vẫn mãi kéo dài tận trong tiềm thức.

Sài Gòn nông cạn, ô tạp, xô bồ và sống sượng trong cái thói rù quến bằng kẹo ngọt và những phần thưởng “ăn liền”, thói chiêu đãi hậu hĩ tới mức dại khờ và phóng đãng của ả gái hư không chuyên. Nếu ví Sài Gòn như một hợp hương mỹ phẩm, thì có lẽ những note dư hương day dứt cuối cùng ấy, chỉ có kẻ xa Sài Gòn mới thật sự được hưởng trong những mặc niệm hoài hương, hoặc những ai thương tưởng si mê Sài Gòn ngay khi sống giữa lòng đô thị, đủ để nhìn ngắm nhâm nhi những trầm mặc đằng sau phấn sáp trang kim, đủ để kiên nhẫn chờ đợi khoảnh khắc thật thà sau cuối của ả đàn bà đa chiêu.

Khi những mẫu nước hoa cũ khô dần vào da thịt, sự tài tình của nhà bào chế lại một lần nữa vén lộ những phong vị Đông Phương từ lớp hương đầu, đã được lọc qua những biến cố ồn ào nhất của thời cuộc, để lắng mình, vẹn nguyên mảnh khói nhang trầm mặc trong hơi thở về khuya của phố thị.

Một thời gian tôi mướn trọ trên căn gác xép giữa một hẻm bình dân đúng nghĩa điện câu đèn vàng. Cứ khoảng gần nửa đêm, tiếng lóc bóc của thằng nhỏ bán mì gõ lại vang lên, len lỏi vào mê trận không lối ra của những đường ngoặt bất thần chi chít. Thằng nhỏ quê tận đàng ngoài, trôi dạt vô đây phụ việc xe hủ tíu mì như một vạn kiếp di dân mỗi ngày tấp về đây. Nó sẽ chẳng bao giờ nhớ nổi đường ra giữa những lối ngoặt ngoằn ngoèo ác địa của những hẻm bàn cờ đặc trưng phố thị phương Nam này. Ông chú người Tiều sẽ cắm vài cọng nhang vô góc đường gần đó, thằng nhỏ Bắc Kỳ cứ theo mùi nhang, như cọng khói cứu sinh len lỏi hẻm đêm mà lần đường về. Thi thoảng, tiếng lốc cốc leng keng của nó vọng ra cũng đủ khiến ông chú Ba Tàu biết thằng nhỏ liệu đã rong ruổi lỡ bộ quá xa. Họ làm nên một cặp đôi kì lạ giữa cái thành phố này, bắt kết vào nhau trong cuộc sinh nhai đôi khi chỉ bằng làn khói hương mỏng mảnh mà không gian ô tạp của ban ngày sẽ nuốt chửng, quậy loãng và làm đứt bể tan tành chỉ bằng một cú đạp máy xe.

Tôi cũng từng có những đêm như thằng nhỏ Bắc Kỳ đó, ngơ ngác lêu bêu một góc hẻm lạ quơ chỉ bởi một chậu nhài, một nhánh ngọc lan, hay một bụi dành dành nhà ai lén nở đêm. Những trận du miên kì quái đó đôi khi dẫn tôi dừng lại trước một cổng ngôi gia, lập lòe ánh đèn trái nhót trên bàn thờ, nơi chân nhang đã nguội, và một bình huệ trắng đang phập phồng hơi thở vô hình rất sâu. Cũng như bao dân tứ chiếng đất này, tôi từng hôn Sài Gòn thật sâu để hít thở căng lồng ngực ủ ê làn hương bắp rang bơ quá lửa từ lớp váng ly café tréo ngoe trên ghế bố vỉa hè lúc quá nửa đêm chờ sáng, mà thấy thơm phưng phức những bình minh đục ngầu ảo ảnh, văng vẳng tiếng chuông lễ sớm.

Hoắc hương và đàn hương, hổ phách, hồng tiêu và vạn triệu những thành phần xa xỉ trong một dòng hương Đông Phương cũ kỹ cũng có thể gợi nhớ mùi triều dâng ngoài bến Bạch Đằng. Tôi cùng tụi bạn sống tuốt bên Thủ Thiêm, 3 giờ sáng í ới ngoắc con đò gắn máy phành phạc rẽ làn nước đục ngầu về bên kia mảnh lập thể còn lại của Sài Gòn, khi những lương dân tử tế mệt nhoài đã ngủ rất sâu, và những đôi chân có móng sơn kim tuyến vừa kịp rón rén nhịp gõ gót cao qua những hành lang cư xá. Những phấn sáp được tẩy trôi hay vội vàng xóa bôi nhoe nhoét bởi môi hôn vồ vập, những món trang sức mỹ kí cuối cùng được gỡ bỏ, những vệt nước hoa đã lồ lộ mùi hormone thật thà mệt mỏi. Người ta nghỉ ngơi, trong những căn hộ tân kỳ, thành lớp trong những căn phòng giành cho dân lao động nhập cư, buông tuồng thân ái trong những dãy nhà trọ tồi tàn lòe loẹt, nơi mà khoảng cách bán-mua cuối cùng cũng đã bay hơi.

Nếu Sài Gòn là một loại nước hoa, ở tầng hương cuối, điều khiến người ta luyến lưu dày vò dai dẳng nhất, đó là bởi thứ mùi hương mệt nhoài, giữa những ẩn ức và trưng phô thường nhật: người ta ngửi thấy Chính Mình, trước khi thiêm thiếp bằng an sau thêm một canh ngả nghiêng nữa của Lệ và của Hoa.

017-L

(bài viết đã được sử dụng bởi tạp chí Người Đô Thị tháng 06/2015)

bên dưới sớ vải Windowpane

suits4

Nhớ thời áo may guốc thửa…

Tôi vẫn còn nhớ khoái lạc thiêng liêng nho nhỏ rất Sài gòn của tụi học trò, như việc cắc củm xin tiền bỏ heo để trịnh trọng thỉnh về cây bút máy Hero và chơi sang mang cái vật thể vi diệu đó ra cho ông thợ trước cổng trường để khắc lên đó tên mình và một cái hình gì đó nhỏ xíu, thật sến để tâm đắc tận hưởng cảm giác sở hữu hoàn toàn khi tên họ đã được đường hoàng khắc lên thân cây viết máy, tô bằng một lớp nạm nhũ kim óng ánh.
Đó là cái khắc khoải của cảm nhận sự vô tận đến sốt ruột của thời gian khi khấp khởi cầm xấp vải ra tiệm may đặt thửa bộ đồ Tết hay tấm áo dài đi học. Đó là cái hoang mang của những lần chạy ra tiệm để ướm những mảnh vải lên người, cố lờ mờ hình dung ra tấm áo hoàn thiện sẽ ra sao và cái khấp khởi huy hoàng của ngày hẹn cuối cùng khi chiếc áo ấy, nghiêm chuẩn đến từng li, được ốp vừa khít trên đường lượn sống lưng con gái, đôi vai raglan nuột tròn không tì vết.
Tất cả mọi thức khi ấy đều được đặt, thửa ngoài tiệm và phải trải qua những đợi chờ hành hạ như vậy cho đến ngưỡng cuối cùng của khoái cảm sở hữu. Chúng tôi đã chọn những cặp guốc vẽ bông ngoài chợ, chọn riêng cặp quai rồi khấp khởi ngồi ướm chân chờ đo, chờ đóng từng chiếc đinh đồng ngập vào thân gỗ, cho đến khi chiếc gót cao su được gọt mài tinh xảo êm chân, nâng niu tới độ phải e dè bước chân sáo trẻ nít được quà. Chúng tôi, những đứa nhỏ lớn lên từ đống bầy nhí nhố hồi hộp bu quanh chiếc xe ông bán tò he, đứa có tiền mặc lòng vòi vĩnh mọi thức tham lam trong trí tưởng tượng trẻ con, từ con heo hồng cài bông xanh, con gà trống có 7 màu sặc sỡ hay ông Tề Thiên tay cầm thiết bảng thiệt oai. Tất thảy đều có thể được đáp ứng chỉ sau vài phút, dưới ngón tay nhoay nhoáy ngắt bột, nặn hình của người đàn ông mà khi ấy, với chúng tôi như một vị anh hùng.
Những chiếc giỏ xách lục bình, những chiếc nón vải mềm, hay thậm chí cả cặp bông hay chiếc lắc vàng “làm của” đầu đời của con gái mới lớn cũng được thửa đặt ngoài tiệm kim hoàn. Tôi xin cho mình một chiếc lắc, và ông thợ bạc hạ cặp mục kỉnh nghe tôi kể lể về những món tòn teng diêm dúa tôi muốn đính treo vào đó. Đúng ngày hẹn, tôi đến cửa tiệm, ông thợ bạc long trọng lau sạch đôi bàn tay chai sần rồi kéo ngăn tủ gỗ, nhón ra cho tôi một tia nắng vàng quý báu, lóng lánh những chiếc chuông, trái tim, những con mèo con vịt bằng vàng nhỏ xíu tòn teng được đính trên cọng xích đã được đo vừa cườm tay con gái, cùng chiếc thẻ bài khắc hoa mỹ tên tôi.
Và khi mùa Giáng sinh sắp tới, trước những chuyến nghỉ mát lên Đà lạt là những chiếc áo len được đặt đan từ vài tháng trước, tăng bội vạn các thi vị khấp khởi đợi chờ.

Bên dưới sớ vải Windowpane
Trong khi má con tôi sắm sửa quanh năm như vậy thì ba tôi mỗi năm cùng lắm ông chỉ có một hai bận ra tiệm may đồ mới. Những cửa tiệm của những ông thợ già đeo suspenders ngang vai, tay chemise nhàu nhĩ xắn cao quá khuỷu và sợi thước dây màu xác pháo vướt choàng qua cổ. Tôi đứng bần thần trước chiếc kệ lộng kiếng đã ố bụi, xếp san sát nghiêm mặc những súc vải dài từ đen, chàm, beige, và cả màu trắng creme, xanh bleu cho phụ nữ. Tôi hiếu kì chú mục vô bộ khuy manchette và kẹp cravatte mạ vàng đã ố, vài ba chiếc nơ đen bằng satin hồ cứng đã sờn toe hai mép như những hiện vật về thế giới bí mật của đồ tế nhuyễn đàn ông.
Ông bác chủ tiệm ngoắt tay gọi mua cho tôi cái bánh cam làm quà trước sự cự tuyệt của ba, rồi mới yên tâm quay qua đo đo đạc đạc. Tôi leo lên chiếc ghế phó may, đặt chiếc bánh gói trong giấy dầu lên đùi, ngắm nghía cái nghi thức long trọng ấy, hồi hộp tưởng tượng ba trong bộ lễ phục bảnh bao, như kép cine, với bông cẩm chướng đỏ cài trên ve áo.
Tôi đã đếm ngược từng ngày để được cùng ba đi “thỉnh” bộ đồ vía. Ông bác chủ tiệm dường như vẫn chưa hề thay chiếc chemise nhàu nhĩ với cặp suspenders vắt hai vai, hãnh diện hai tay rước bộ comple nặng trịch ra khỏi tủ đứng, nhanh tay gạt mớ nhật trình khỏi bàn cắt rồi long trọng trải tác phẩm màu chàm sẫm trước mắt tôi.
Như một nhà ảo thuật ranh mãnh, ông luồn tay vô ve áo rồi lật ra cho tôi ngắm lớp lót bằng thứ lụa mà theo ông là thượng hảo hạng chằn lót bên dưới lớp vải tweed loại Windowpane mà sau này tôi biết ra đời từ cuối thế kỷ 19 và đã từng tái thịnh vào thập niên 70, trước khi tôi sinh ra.
Tôi thất vọng: nó không hề bóng bẩy như bộ áo đuôi tôm của kép Gable hay mấy vị nhạc trưởng. Ông chủ tiệm cười xuề xòa bảo rằng hàng cổ sam bọc satin đó chỉ hợp với nghệ sĩ hay đại lễ, chớ thương nhân, trí thức bận bóng bẩy coi kì. Ba tôi gật gù tấm tắc khen lớp lụa lót trong thiệt khéo, không lệch nhăn luộm thuộm, không bắt điện với lớp áo chemise kêu rẹt rẹt như mấy hàng vải tổng hợp rẻ tiền.
Đó là lần đầu tiên tôi học bài học của mình về kỹ nghệ dệt may, khi ngỡ ngàng nhận ra cái căn nguyên cốt cách của một món may đo hàng thượng phẩm, ấy chính là cái chiều chuộng khéo léo tỉ mỉ với chính cái thân thể con người bên trong lớp áo, chứ không phải chỉ phụng sự ánh mắt người ngoài ở mặt vải trên cùng, và rằng cái đẹp của một bộ comple đo thửa đó chính là cái bộ khung cốt bởi những coup cắt được tính toán như thể một công trình kiến trúc, làm nên phong thái tôn nghiêm cao quý cho người mặc, phong lưu nhưng khiêm nhường nhã nhặn.
Ở đó, trong căn tiệm của thứ hào hoa ố vàng xộc xệch ấy, tôi tưởng tượng ra những ông hoàng…
Tôi lớn lên như vậy, từ những bữa cơm nhà, những bộ cánh áo đo guốc đóng, những cửa tiệm tàn dư bespoke và giữa những ông hoàng.

savile row

Bản ngã Bespoke và sự khiêm nhượng của tao nhân
Nói tới Bespoke, người ta nghĩ ngay đến con lộ của nếp phong nhã Savile Row, nơi những quí ông Âu châu, những chính khách, thương gia, học giả tìm đến để tôn thờ nghiêm cẩn cái nguyên tắc cốt lõi đặc thù của những bộ Âu phục chuẩn mực, với ni tấc được đo đạc riêng cho từng thân chủ, của những cuộc hẹn tới lui ướm thử những mảnh pattern được ghim đính cho đến khi vừa khít cơ thể, đính lược bởi những chiếc đanh ghim phó thợ, và điển lễ long trọng của ngày hẹn cuối cùng, bộ vía thành phẩm đã được hoàn tất trọn vẹn, chi li tới từng mũi khâu, những panel ngực, lưng, vai ốp mĩ miều hoàn hảo trên cơ thể như một bộ da thứ hai hào nhoáng, thứ mà không một cá thể thứ hai nào trên toàn địa cầu có thể xỏ tay ướm mình hoàn toàn vừa vặn như thế. Trên cả một bộ vía hoàn hảo, đó là dấu ấn cá nhân của cả phong cách, gout thẩm mỹ cá nhân của thân chủ, và dấu ấn tài hoa như chữ ký nét thủ tự của tay thợ đã nắn nót từ đường khâu tay cẩn trọng, nét thửa vải tuyệt tài.
Chính từ cung lộ ấy, phong cách hình thức nam nhân Tây phương được định hình nghiêm ngặt, những yếu nhân hàng đầu cho đến vị giáo sư, những thầy ký thượng lưu được phủ đắp lên một lớp giáp trụ không chỉ che khuất những yếu nhược trong thần thái phong mạo, mà còn thị uy tư chất tôn nghiêm của trang quân tử chuẩn mực Âu châu, những bờ vai rộng, dáng ngực vươn kiêu hãnh và những khống chế tế nhị khiến kẻ khoác bộ vía không thể mặc lòng khoa tay múa chân hay buông thõng tư thế trong giao thiệp.
Cũng từ những ngôi tiệm trên lối lộ lừng danh của những tay kéo già cự phách, những thế hệ làm nên huyền thoại đã gia nhập nền công nghệ thời trang đa sắc toàn cầu với một tinh thần haute couture tôn thờ cá nhân tính, những tuyệt phẩm độc bản cầu kì và lòng hãnh tiến cốt cách quân chủ.
Những đợt đại khủng hoảng toàn cầu khiến những đế chế couture liên tiếp rùng rùng sụp đổ, vụ phế truất ô nhục của Galliano, Lacroix bị bức tử, Saint Laurent đã ra người thiên cổ nơi vườn Majorelle, Versace mất Gianni, đành cam hạ cố đặt mình vào thị trường bình dân xa cạ bằng những phiên bản công nghiệp mang tag giá sặc sụa tinh thần dân chủ… Phe quân chủ của thế giới thời trang đã ngậm ngùi đón nhận cuộc thoái trào bi thảm của những giá trị được tôn thờ và những đại lễ haute couture trở thành những bữa tiệc carnival buồn bã của bữa chợ chiều, khi mà thuộc tính thương mại đã khuất phục nét hoa mỹ của những tuyệt tác may mặc và biến chúng thành những mẹt hàng cháy chợ khi được hạ cố sản xuất rập khuôn dưới hình hài thân thiện hơn, cho một địa cầu của những bộ da được tạo hình hàng loạt.

Đây có phải là bờ vực sau cuối của tôn giáo cá nhân?

Người ta không còn bị thống trị bởi những trường phái coup của những tay kéo thuần chủng Ý Đại Lợi hay Ăng lê nữa, đại dịch globalization xóa nhòa lằn ranh trường phái của những nét dị biệt của những dấu vân tay tài hoa và đặc chủng. Người ta mua những bộ suits được may hàng loạt, những mũi kim dây chuyền số hóa không tì vết, không cả dấu vân tay, và nhân loại được chia thành các nhóm size đánh số hoặc từ S đến XXL,…
Những thương hiệu lên ngôi, người ta đồng loạt khoác lên mình những mẫu tự và tên gọi hàng loạt, những phong cách được định đoạt bởi tính nhất thời của trào lưu và đó là sự kết liễu của những trường phái đã thành bất hủ, và những cặp manchette trắng chỉ còn là nét tàn dư giành cho những buổi hòa nhạc, và để thỏa mãn nhu cầu cá nhân hóa ở mức tối thiểu của thị trường, người ta có những lon nước ngọt in tên riêng và quyền tùy chọn trang trí màn hình điện thoại thông minh.
Và, như một kẻ lạc thời còn lại, giữa lòng Sài gòn, giữa những cuộc đổ bộ mời chào những trào lưu hình thức của màn hình điện thoại được cá nhân hóa, những bao ốp lưng tablet và những nhóm người được phân loại theo size ngoại hình, tôi chợt nhận ra sự giàu có vô biên của những kẻ vẫn có thể chọn thửa một vuông vải ngoài chợ mang ra tiệm, đủ cầu kì đến từng phân li thước thợ và thừa xông xênh dư dả để khấp khởi đợi chờ một lớp vỏ ngoài vừa vặn cho riêng mình, chọn cho mình một cốt lõi yêu chiều ve vuốt trên từng lớp da thân thể hơn cả việc khoa trương cho sự trọng vọng ngoại thân qua sắc hoa nhãn hiệu bên ngoài, chọn tôn thờ châu thân Bản Ngã bằng thứ hàng tơ lụa xa xỉ nhất, những form coup cho một Tư Phong tự tôn kiêu hãnh, và chọn lớp vỏ bọc ngoài cùng bằng những sớ vải thô của thứ hàng tweed kinh điển, phong lưu, nhưng nhã nhặn khiêm nhường.
Bản ngã cuối cùng của bespoke đã nằm lại đó, bên dưới lớp vải lót trong cùng, tự do khỏi ánh nhìn và mọi lời đánh giá, để phụng sự suy tôn điều duy nhất giữ người ta đứng thẳng thớm bên ngoài guồng quay trào lưu đồng hóa, nơi mỗi cá thể được tôn trọng và phụng sự như những ông hoàng đích thực.

suits

ả Khàn hàng bún

Trác Thúy Miêu

Profile:

Đeo đuổi giấc mộng hò hẹn chân dài, anh hãy chọn ra một diva sáng giá của những sàn diễn gắt gao nhất, cô nàng làm dậy sóng khán đài và khiến một buổi trình diễn thời trang cũng rần rần tiếng reo hò quá khích của sân vận động Lạch Tray mỗi khi nàng xuất hiện.

Không quá khó để chọn ra nàng giữa thế giới của các ả hồng hạc yểu điệu trên sàn runway Sài-gòn, bởi không có nhiều hiện tượng như Trang “Khàn” giữa tên tuổi những cô nàng cục cưng của ngành thời trang Việt.

Đôi năm trước, ngay khi sự nghiệp đang khởi sắc lẫy lừng, nàng đột ngột biệt tích. Người ta đã mất công đồ đoán khá nhiều về tay đại gia cự phách nào đó đứng sau vụ mất tích chiếm hữu kiều nữ không phanh này.

Nhưng không có gã đại gia nào cả, và cũng không có nhẫn kim cương. Trang Khàn đột ngột tái xuất, và bắt tay vào…bán bún.

Sau đó là liên tiếp những hình ảnh cô nàng lăn xả vào xào nấu tung hoành trong các bếp ăn từ thiện, và hầu như không còn một thông tin ngoài lề nào về đời tư hay những phát ngôn lấc cấc của nàng.

Sau đó là nàng tuyên bố…đi tu.

Và mới đây, nàng đi đóng phim…ma.

Một cô ả bất thường.

Mặc nhiên, đó là một cô nàng sáng giá.

1146878_486768524746058_1753090479_o

Lời nguyền cấm khẩu

Đương nhiên, ông bạn sành sỏi sẽ tìm một quán ăn hợp ý người đẹp, thận trọng không quá săn đón trong việc đón đưa bởi nàng thích độc lập. Một quán chay vào bữa trưa được coi là phù hợp hoàn toàn cả với đời sống tâm linh thuần khiết lẫn thời gian biểu bận rộn của một con dân làng giải trí.

Ông bạn chờ đợi gì? Một cô gái có trái tim bác ái và tư cách đồng trinh? Hay một sự xuất hiện xứng tầm đáng để ông bạn mát mặt về bữa hẹn hò với một người mẫu danh tiếng lẫy lừng, một con ngựa bất kham tung vó trên sàn nhan sắc?

Người mẫu Trang Trần, đúng là nàng, rầm rộ đá chống xe, quạt cẳng chân dài loằng ngoằng khỏi yên xe máy, hùng hồn tháo giật mọi món phụ tùng từ khẩu trang đến cái nón lưỡi trai như của mấy tay chuyên chụp bóng chày. Bộ quần áo hẹn hò của nàng là một thứ thời trang không thể gọi tên, theo trường phái thẩm mỹ của mấy bà chị chiều chiều hốt hụi tiểu thương. Chắc hẳn chúng được lôi ra khỏi tủ quần áo một cách hoàn toàn ngẫu hứng. Thoăn thoắt búi ngược mái tóc lên đỉnh đầu và sải đôi trường túc xỏ dép lê, ả Khàn khét tiếng đùng đùng tiến vào quán.

913774_606304059399599_1405566154_o

Hãy suy nghĩ thật nhanh, anh bạn dại dột, một khi anh còn đường thoái thác thối lui. Cô gái này hoàn toàn không phải cuộc chơi nhàn hạ của thú tri kỷ tiêu dao ngàn đời giữa các người đẹp và đại gia.

Nhưng có lẽ ả cũng đủ sâu sắc để hiểu rằng nếu anh bạn tìm kiếm một tấm nhan sắc đã được thuần dưỡng, anh bạn sẽ chẳng tìm đến một ả Khàn hàng bún.

“Tôi lớn lên như một đứa con gái lanh lợi và dư dả chiều cao so với bạn bè xung quanh, được coi là đẹp, là sang, là “trông như người mẫu”. Nhưng khi bước vào môi trường nghệ thuật diễn xuất, và sau đó là thời trang, tôi lại là cô gái… kém sắc nhất. Các cô gái đẹp thi vào trường diễn viên để vào vai những nàng Bạch Tuyết da trắng môi son. Nhưng Bạch Tuyết chỉ có một, mà người ta có tới bảy chú lùn, và không có truyện cổ tích nếu không có các bà phù thủy. Từ khi đó, tôi đã độc chiếm cho mình những vai diễn trực tính, hoặc phản diện. Khuôn mặt xương xẩu và chất giọng khàn đặc chỉ cho tôi được như thế”.

Trước khi ra trường, ả đã khẩn khoản được thủ diễn một vai chính diện, đương nhiên là một cô công nhân xinh đẹp và bình dị. Trang Trần đã làm việc cật lực để thuyết phục người xem rằng ả hoàn toàn “trông như một cô gái đẹp”. Mọi việc mỹ mãn cho đến khi ả cất giọng thoại và hiện nguyên hình là một tinh thần Siu Black bên trong ngoại hình bé Xuân Mai: “Từ khi còn đi học, tôi đã nghe chán chê những tiếng kêu gào của thầy cô ‘Trang ơi, không chạy nữa! Không được cẩm chổi đánh bạn!…’ Tất cả những gì tôi có để đáp trả, là một vai diễn cô công nhân thuần phác, mong manh, cho đến khi tôi bắt buộc phải cất tiếng bằng cái cổ họng phản chủ. Nhưng tôi đã thử!”

Ả bỏ vào Nam với lời nguyền sẽ tỏa sáng ở một nơi nào đó người ta có thể diễn xuất mà không cần…mở miệng. Dĩ nhiên là ả không tìm đến với kịch câm, một khi mà thế giới thời trang sẵn lòng trải thảm đỏ dưới mọi đôi chân dài và showbiz cũng hoan nghênh một khẩu khí đầy thái độ – thứ mà ả có đến dư thừa.

964636_10200131832723955_1673590713_o

Từ đặc ân Gái Xấu…

Lại một lần nữa, ngay sau một khoảng thời gian trầy trụa tạo chỗ đứng, Trang Trần xuất sắc trong vai trò ‘gái đẹp’. Ả nổi nhanh như cồn, phát ngôn bạt mạng, và càn quét mọi đường runway sáng giá. Ả không cho phép bản thân bị lãng quên hay nhạt trò.

Người ta tin là ả đẹp đến nỗi cuối cùng thì vai diễn phim nhựa đầu tiên cũng đến tay.

Và đây là lúc, thay vì khẳng định vị trí “gái đẹp đóng phim”, Trang Trần lồm cồm chào sân điện ảnh trong bộ cánh một…con ma:

“Số phận không dành cho tôi đặc ân của mộ cô gái đẹp, còn tôi thì quyết giữ cho mình những đặc ân chỉ dành cho những cô nàng không-đẹp. Tôi không san sẻ với bất cứ ai, tôi giành việc của cascadeur và đòi tự đóng những cảnh khó, bị treo lộn ngược nhúng đầu vào nước, bơi giữa các xác thú chết hay tự tay cầm đuôi một con vật mà tôi sợ xưa giờ là con chuột. Tôi coi đó là những đặc ân của một cô gái biết diễn, chịu diễn, chúng giúp đẩy cảm xúc nhân vật đến tột cùng căm phẫn, lí giải cho sự thoái hóa về tâm lý vào cuối phim. Tôi chấp nhận hầu như tất cả, dẫu chỉ để không là một chân dài đóng phim bất kì nào khác. Tôi là một diễn viên được đào tạo bài bản, và yêu nghề.

Trước khi nhận vai diễn trong Biết Chết Liền, tôi đã cùng lúc phải cân nhắc với một vai ‘đẹp” khác. Tôi sẽ là một cô gái đẹp, mặc những bộ váy đẹp, nhưng số phận của một cô gái đích thị bị hủy hoại đến thành ma thì đất diễn lại phong phú hơn”.

Gái xấu thì cam chịu thiệt thòi. Thậm chí ả không hề có mặt trên shot ảnh chụp poster quảng cáo hào nhoáng treo trước cửa rạp cine.

Đương nhiên là Trang Trần nhảy dựng lên vì tự ái, cho đến khi sự khéo léo dàn xếp tuyệt hảo của nhà sản xuất đã thuyết phục ả với lí do “sự xuất hiện trong dung mạo cổ quái của Trang Trần là quân chủ bài chỉ tung ra vào phút cuối để tạo hiệu ứng bất ngờ với khán giả”.

Đó là một tay cực kì thông minh, anh bạn có thể học từ tay này rất nhiều.

Bạn đừng nên ca tụng nhan sắc một Trang Trần.

Thay vào đó, hãy cho cô nàng biết rằng bạn ghi nhận tuyệt đối năng lực của nàng, dù là trong vai diễn một con ma xấu điêu xấu đứng.

“Đặc quyền của gái không-đẹp chính là những cuộc tra tấn trước ống kính, những trầy trụa sứt sỉa sau mỗi đợt quay. Không, nhiều hơn thế, không mấy cô gái đẹp được trải nghiệm lòng căm hận, những hiểm nguy cận tử, và sự biến dạng của cả tâm hồn lẫn ngoại hình và có được khoái cảm chinh phục được vai diễn ngoài tầm trải nghiệm một kiếp thường”.

551537_10151464635534387_246826787_n

…đến Gái Đẹp được miễn giảm thông minh

Và nàng là như thế, không phấn son, không có những chiếc váy hợp mốt và lớp trang điểm cầu kỳ lúc giữa trưa, không ngốc, nói chung là không có bất kì dấu hiệu nhận biết thông thường nào của cái gọi là “label gái đẹp”.

Khi bạn chia sẻ với cô nàng cọc tính nhận định có vẻ nịnh đầm khéo léo này, ả lập tức xù lông nhảy dựng lên, phát ngôn đầy khẩu khí ở tư cách người đại diện của thế giới những thanh trường túc: “Ai bảo cứ đẹp là ngốc? Đơn giản là họ không cần phải vận dụng đến trí thông minh. Tại sao lại phi lý với chính mình thế, khi mà phần số và xã hội đã dọn sẵn những ưu đãi hậu hĩ cho bạn, và tất cả những gì bạn phải làm là đừng để họ phải thất vọng nếu một ngày bạn chểnh mảng về hình thức ngoại hình của mình. Chúng tôi cũng như quý anh, quý ông thôi. Hễ cứ bộ phận nào không sử dụng lâu ngày thì nó yên ngủ hoặc hao mòn. Vậy, nếu anh không cam lòng bắt một cô gái đẹp phát minh ra hợp kim thông minh để may quần áo và chế tạo tàu du lịch vũ trụ, hay không nỡ bắt một nữ diễn viên xinh đẹp vào vai xấu xí, thì cũng xin đừng đánh giá thấp hay chế giễu họ bộ não be bé xinh xinh không tì vết của họ. Nếu tôi đẹp như họ, tôi cũng sẽ có những vai diễn êm mượt giành cho mình, tôi cũng sẽ dễ dàng có được vị trí catwalk ưu đãi hơn mà không cần quá khắc nghiệt với chính mình từ những lúc diễn tập”.

Điều này hoàn toàn không có nghĩa là các cô gái không-xinh thì đều bản lĩnh, giàu cá tính, giỏi tán hay bán bún đậu đắt hàng, bạn sẽ kiên định với chủ trương nịnh đầm triệt để nhằm vào con ngựa bất kham đang nổi khùng trước mặt. Và nàng cũng không hẳn là chối từ thiện chí đó: “Hẳn nhiên, một chút mặc cảm về ngoại hình có thể đánh gục một người đàn bà. Nó đeo đuổi cô gái từ khi còn trẻ. Họ có thể không xấu xí, nhưng chỉ là một nhan sắc không-có-gì-đặc-biệt, và điều này có thể dìm họ vĩnh viễn vào vai những diễn viên quần chúng trên phông cảnh kịch bản số phần. Cuối cùng thì mọi kịch bản cuộc đời đều cần đến họ ở số lượng lớn. Tôi thì không, tôi không yêu sân khấu theo cái cách cam chịu làm diễn viên chạy cờ ăn lương tháng!”

Và từ đó, trên sân khấu cuộc đời, vẫn có những cô đào phụ, những nàng Bạch Tuyết môi đỏ má hồng, và có cả một Trang Khàn không giống ai trong hai số đó.

941220_444051205684457_1483834613_n

Cái váy của người đàn ông thành đạt

Cuộc chuyện trò bữa trưa đã xế nắng, và cô người mẫu trước mặt bạn đã sẵn lòng cho phép mình mềm mại hơn.

“Tôi xoay sở cho mình ổn thỏa trong thế giới của gái đẹp, tôi hoàn toàn thoải mái và tự hào về bản thân và ngoại hình của mình… cho đến khi đàn ông vào cuộc. Cuộc tình cuối cùng của tôi nhắc cho tôi nhớ mình vẫn chưa hoàn toàn bất khả xâm phạm. Anh ấy đã không đến với tôi như đến với một cô gái đẹp, nhưng trước xã hội, anh ấy mặc nhiên vào vai tay đàn ông có người yêu là người mẫu chân dài. Đó là một điều đáng hãnh diện đối với bất cứ người đàn ông nào, cho đến khi cô người yêu xuất hiện, giọng lào khào như đàn ông, ưa quần short dép lê, và mặc dù ở bên cạnh anh, tôi yêu thương đến mức phục tòng, tôi rời bỏ Sài-gòn và sự nghiệp, nhưng anh lại bị đánh gục, rất có thể chỉ bởi nguyện vọng giản dị rằng tôi sẽ mặc những chiếc váy bó gợi cảm, rồi nép vào bên cạnh anh, ít nhất là trước mặt bạn bè”.

Bao nhiêu năm mưu sinh và phát triển bản thân, những dèm pha soi mói đã không còn chạm đến Trang Trần được nữa. Nàng có được cho mình bộ giáp trụ sáng choang hoàn hảo. Cô nàng đắc thắng tội nghiệp, nàng đã không ngờ rằng ngay khi ướm thử quyết định gắn kết cuộc đời với một vũ trụ khác, nàng đánh đổi không chỉ catwalk Sài Gòn, mà cả bộ giáp trụ của mình. Showbiz đào luyện cho nàng trước mọi dèm pha, nhưng người đàn ông của nàng thì không.

Những cô ả bất kham, họ mạnh mẽ và tự tại hơn khi cô độc, và nếu người bạch mã hoàng tử không đủ bản lãnh, chính anh ấy sẽ thay mặt xã hội mà tấn công nàng.

‘Tôi đã có thể rời bỏ sự nghiệp vì người đàn ông, nhưng không thể vì anh mà mặc váy, khi tôi chưa muốn!”

Bạn sẽ thầm hiểu điều này còn có nghĩa là: “Và nếu bản lĩnh đàn ông của anh có thể bị tổn thương vì chuyện cái váy, thì anh đi mà mặc váy, điều đó hợp với anh hơn!”

922262_434897859933125_1044531017_o

Phải chăng đó là nguyên nhân một kiều nữ với mọi sóng gió lẫn ưu đãi của số phần, vẫn sinh ra để bổ khuyết cho đời sống ái tình của một người đàn ông thành đạt?

“Dĩ nhiên, tôi khẳng định chỉ có người đàn ông thành đạt mới đủ bản lĩnh để tán tỉnh hay chinh phục tôi. Thương trường hay sự nghiệp sẽ trau luyện cho kỹ năng sống của anh ấy, và chỉ có một thu nhập cao mới khiến cho anh ấy thoải mái khi yêu một cô gái cũng tự lập hoàn toàn về tài chánh và giỏi xoay sở. Ít nhất, sự thành đạt sẽ bảo vệ anh ấy khỏi nguy cơ tự ti về bản lãnh sống trong xã hội và thu nhập khi là người yêu, hay chồng của tôi”.

Chỉ có điều nan giải, đó là phần lớn họ, những người đàn ông thành đạt, họ ngộ nhận khá nhiều về cái quyền chọn lựa, nâng lên và đặt xuống, trong ái tình, và phần lớn những gã đàn ông thành đạt không có nhu cầu vào cuối ngày phải về nhà xăn tay áo chơi trò gồng tay với cô nhân tình đầu bò đầu bướu.

966360_10200150539791620_480810255_o

Gian nan đường đến nồi cơm điện

Một số đàn ông thành đạt khác sẽ nghiêng mình trước một cá tính Trang Trần, những tay ở tầm mã thượng hơn, sẽ bao dung trước lối phát ngôn của cô nàng trực tính.

Nhưng rồi họ lại cần những nhân tình có tính chính thức, an toàn và thường trực để biến thành vợ…

“Ngớ ngẩn là họ thường muốn uốn người tình thành vợ, rồi lại trốn vợ đi đến với người tình, một cô nàng cá tính nào đó mà họ không bao giờ còn phải mất công uốn nắn, mài nhẵn và đặt vào cái khung kính gia đình.

Không hẳn là tôi lên án thói trăng hoa, tôi thừa ‘nam tính’ để chấp nhận rằng thói trăng hoa nằm trong bản năng của giống đực. Chỉ tiếc, thưa các anh, rằng các anh là những tay nói dối kém cỏi. Tôi đủ thông minh để không coi lén điện thoại nên rất xem trọng anh nào có lỡ nhẹ dạ cũng xác định lúc tàn cuộc chơi: đủ tỉnh để không nghĩ món quà vặt ăn vụng ấy là ái tình. Bi kịch là ở chỗ các anh chẳng bao giờ đủ khôn để phân biệt được. Và phần lớn phụ nữ cũng chẳng bao giờ đủ khôn để không lục điện thoại chồng.

Tôi đã học phần khôn của mình, và bây giờ chỉ còn việc đợi gặp người đàn ông nào đã hoàn tất phần học khôn của chính anh ấy, rồi cùng nhau thẳng tiến đến cái…nồi cơm điện’.

Từ khi bỏ gia đình vào Nam lập thân, ả thừa ngang ngạnh và lì lợm để chưa bao giờ phải hồi gia trong tâm thế bại trận thất thểu.

Nhưng sau khi đào tẩu khỏi vùng sáng showbiz để chạy theo ái tình, và thất bại, người ta lại thấy Trang Trần tái xuất. Nàng nhợt nhạt hơn, ít xuất hiện tại các sự kiện, một tay gầy dựng phong trào bún đậu mắm tôm Sài Gòn, các sự kiện thảm đỏ được thay bằng những chuyến đi chùa làm việc phước.

Trang Trần bắt đầu được gọi là Cô Khàn nhiều hơn, như một thương hiệu quà vặt địa phương, như một điều kém long lanh, nhưng gần gũi.

Người ta không còn nghe Cô Khàn nhắc đến đàn ông.

“Tôi không muốn gọi đó là một vết thương tình cảm, nhưng nó có khiến tôi cẩn trọng hơn. Đứa con gái tự lập sẽ luôn tự hình thành nên bên trong mình một nửa đàn ông để tự bảo bọc chở che cho chính mình. Khi tôi gặp người đàn ông xứng đáng để là ‘một nửa của mình’, tôi trở về với mọi thuộc tính đàn bà, và sống thong thả hơn. Nhưng nay thì ‘một nửa đàn ông’ trong tôi khắc nghiệt hơn trước nhiều, gia trưởng và đa nghi hơn trước rất nhiều. Nếu có ai muốn đến với tôi lúc này, anh ta sẽ phải đấu tay đôi với ‘thằng’ Khàn trước khi chinh phục được ‘cô’ Trang.

Nếu ngày trước, chỉ một lời mời ăn tối có thể khiến tôi diện một chiếc váy gợi cảm, trang điểm lâm li và làm mọi trò dễ thương để chinh phục được ý trung nhân theo cung cách của mọi cô gái. Nhưng bây giờ, nhận một lời mời ăn tối, tôi sẽ rủ anh chàng ra quán nhậu, nơi tôi ngồi chồm hổm với cả một lũ bạn bè cười giỡn thả ga và nói bậy lem lẻm”.

Có vẻ cô nàng người mẫu ‘ngông không phanh’ không hẳn đã tuyệt vọng với ái tình, nàng chỉ tỏ ra cực kì cẩn trọng với những kì vọng. Nàng tỉ mỉ chọn lựa, và kiên quyết đẩy bật ngửa ngay từ đầu những đấng nam nhi kém vía, những kẻ không nắm trong tay tấm vé tham gia trò giải cứu người đẹp khỏi ‘một nửa đàn ông’ đang tung hoành và phong tỏa cuộc đời của chính cô nàng.

Vừa khắc nghiệt, vừa yếu ớt đến xiêu lòng, nàng thở hắt ra, và rành mạch từng âm tiết một, bằng cái giọng khàn đục trứ danh của mình: “Tôi không còn sức để yêu và để bỏ thêm một lần nữa!”

1265807_10200788385688862_998129010_o

(bài đã được sử dụng trên tạp chí Men&Life)

tay tài-tử Đông-dương

Trác Thúy Miêu

“Hoa Kỳ, hay châu Úc, là những quân thể xã hội đa chủng. Nền văn minh đa chủng dựa trên sự tôn trọng giành cho những nét văn hóa du nhập vào quần thể văn hóa bản xứ. Trước khi kịp phẳng hóa bề mặt thế giới và hô hào hội nhập, tốt hơn hết hãy giữ cho Phở được là Phở, Áo Dài vẫn cứ là Áo Dài, và spagetti không hề là món “nui xào kiểu Ý !”

06879ede34d09fac62db63aef68dc96b

Vị giáo sư mấp mé bên đường biên giải trí

Người ta biết đến ông qua hai đêm diễn song tấu với nhạc sĩ – giáo sư âm nhạc Salil Sachdev tại thành phố Hồ Chí Minh trong buổi triển lãm phối hợp hội họa-âm nhạc về động vật hoang dã mang tên Giấc Mơ Tây Nguyên. Chỉ sau cuộc hành trình với cồng chiêng Tây Nguyên của năm 2012, mới đây, giảng viên trường Đại học Quốc gia Australia Nguyễn Lê Tuyên lại trở về với một cuộc chơi hoàn toàn mới mẻ cùng bản kí âm cổ xưa nhất lịch sử âm nhạc tài tử Việt Nam do nhà dân tộc học Julien Tiersot ghi chép vào năm 1900.

Dường như người đàn ông ấy vẫn còn miên man vong thân liên tiếp vào những cuộc chơi đình đám của âm thanh và nhạc cụ, tuần tự trình bày lên bàn tiệc văn hóa của lớp thính giả cầu kỳ những món công phu nằm ngoài vòng hào quang của mảng âm nhạc giải trí đã đến hồi nhạt miệng.

“Đối với tôi, không có thứ âm nhạc không có tính giải trí. Giới trẻ nghe đến vọng cổ hay đờn ca tài tử, chèo, quan họ, là họ rùng mình nhăn mặt trước khi dám đủ liều, đủ phóng khoáng để tự chiêm nghiệm lấy. Tôi thấy tôi, với sở học về âm nhạc cổ điển Tây phương, hóa ra lại ‘trẻ’ hơn những thanh niên hiện đại”

Giáo sư Lê Tuyên theo học và giảng dạy về âm nhạc cổ điển phương Tây, nhưng chính sự trọng thị âm nhạc cho ông một điều kiện cơ bản để đòi hỏi tìm đến những sự thú vị và xa lạ. Ngay trong quá trình nghiên cứu, ông lại bắt gặp câu chuyện về một vũ điệu Đông phương của cô đào tuyệt sắc người Pháp – yếu tố giải trí hiếm hoi đã thu hút sự chú ý của công luận thời bấy giờ, là điều kiện duy nhất khiến ngày nay vẫn tìm thấy những tư liệu ghi chép lại buổi công diễn huyền thoại ấy. “Người Pháp đã mời cô Cleo de Merode múa trên giọng đờn Nam Bộ không nằm ngoài mục đích gắn liền tính giải trí hấp dẫn với một mảng nghệ thuật hương xa khi ấy còn quá xa lạ với công chúng phương Tây. Cô đào Merode đã hoàn thiện sứ mệnh cầu nối giữa giải trí và nghệ thuật ấy, và chúng ta ngày nay có được những tư liệu vô giá về bản kí âm cổ xưa, đặc biệt có ý nghĩa khi hồ sơ về đờn ca tài tử đang chờ được Unesco công nhận là di sản văn hóa phi vật thể không phải chỉ của Việt Nam mà của toàn nhân loại.

Chúng ta nói rất nhiều về thế giới phẳng. Trên thực tế, ta không làm nên điều đó, bản chất của thế giới trong ngôn ngữ của âm nhạc, đã phẳng từ rất lâu”.

Chính sự xuất hiện của nữ vũ công tài sắc nước Pháp hơn 100 năm về trước đã vô tình gợi ý cho vị giáo sư đạo mạo một dự án liều lĩnh để đưa đờn ca tài tử vào lãnh địa giải trí mà chính ông chưa từng sờ chạm tới: điện ảnh. Ông muốn truyền tải câu chuyện của đờn ca tài tử xứ An Nam giữa bối cảnh nước Pháp và chuyện tình xuyên lục địa. Một hơi hám L’amant nội địa.

Một dự án điện ảnh được hình thành, một nhà biên kịch và một đạo diễn được lắp vào như những mảnh ghép phù hợp, và trang web indochinatheatre.com được thành hình chỉ trong vài ngày với tất cả sự phấn khích đầy máu liều nghệ sĩ lẫn cái đầu nhiệt thành của một gã đàn ông ham vui.

“Bên trong tôi vẫn luôn là đứa trẻ nít, và có lẽ trong mọi đàn ông đều vậy. Các nhà nghiên cứu, các học giả, những vị nghệ sĩ,…tất cả chỉ cần được bắt đầu với sự tò mò, kích thích, hay thậm chí là một lời khích nhằm vào yếu huyệt sĩ diện tự tôn là đã đủ để vận hành cỗ máy năng lượng vô tận bên trong mỗi người đàn ông. Một khi khai thác theo cách cực đoan nhất, ngần ấy năng lượng đủ để xoay vần thời cuộc và làm nên những cuộc chơi đẹp mắt, giàu ý nghĩa, cho cuộc đời một người đàn ông”.

 DSC_5544

Kimono, mojito, và vị học giả bị chọc tức

Tất cả đã bắt đầu như thế, trong lộ trình của giáo sư họ Nguyễn với đờn ca tài tử, đã bắt đầu từ một vụ khích tướng vô tình.

Mồi lửa đầu tiên khởi động cả một cỗ máy cầu kỳ đã được khai hỏa bởi lòng tự tôn ăn sâu trong tiềm thức ông thầy đờn Tây học khi nghe luận cứ có ít nhiều bài bác của một học giả người Hương Cảng, khi chuyển ngữ cụm từ “đờn ca tài tử” là “amateur music”.

“Khi nghe điều này, dù người đồng nghiệp nọ chỉ chuyển ngữ mà không hề mang ý kỳ thị, nhưng đó là một thái độ nghiên cứu nông cạn và sự thiếu tôn trọng khi chuyển ngữ tên gọi các nét văn hóa quốc gia trước khi đưa ra thế giới. Cả thế giới mặc kimono làm áo khoác tắm, gọi món pizza qua điện thoại và uống mojito mà không cần chuyển ngữ.

Hoa Kỳ, hay châu Úc, là những quân thể xã hội đa chủng. Nền văn minh đa chủng dựa trên sự tôn trọng giành cho những nét văn hóa du nhập vào quần thể văn hóa bản xứ. Trước khi kịp phẳng hóa bề mặt thế giới và hô hào hội nhập, tốt hơn hết hãy giữ cho Phở được là Phở, Áo Dài vẫn cứ là Áo Dài, và spagetti không hề là món “nui xào kiểu Ý”.

Cả một lộ trình nghiên cứu miệt mài lôi cuốn theo nhiều bằng hữu từ các lãnh vực khác để tạo nên một bệ đỡ hoàn hảo để đặt âm nhạc tài tử trở về đúng vị trí của nó trong kho tàng di sản của nhân loại,… tất cả được bắt đầu từ một thứ ai cũng có: lòng tự ái.

Tuy vậy, không thể phủ nhận rằng với hàng loạt các phiên bản truyền khẩu của thời khẩn hoang lập thành Gia Định, đờn ca tài tử đã từ xuất xứ cung đình mà trở thành một sinh hoạt văn hóa làng xã chung của khắp miền sông nước Nam Bộ. Đó là nền văn hóa nghệ nhân dân gian, hơn là một nghệ thuật đầy tính hàn lâm học thuật.

“Các nghệ nhân cung đình, các sử gia và nhà nghiên cứu âm nhạc trở thành những tay chơi nửa mùa ‘amateur’ chỉ vì cách hiểu từ ‘tài tử’ theo kiểu biến dạng khẩu ngữ. Điều đáng coi là đau lòng là khi đa phần người Việt cũng không biết rằng nhạc tài tử có nguồn gốc từ nhạc cung đình Huế, du nhập vào miền Nam cùng các đợt lưu dân hồi đầu thế kỷ 19, các phiên bản ứng tác truyền khẩu được phát thịnh qua lễ hội và đời sống dân gian làng xã vùng Gia Định.

Theo quyển tự điển “Đai nam quốc âm tự vị” (1895) của Huỳnh Tịnh Paulus Của thì chữ tài tử có ghi chép lại nghĩa của từ này nguyên văn là ‘bọn chuyên nghề cổ nhạc’.

Đến bản tự điển của nhà sách Vĩnh Bảo năm 1951 mới ghi nhận chữ tài tử đã có thêm một nghĩa mới như là ‘amateur’: “Chỉ người chuyện về một nghệ thuật nào, chỉ vì thích nghệ thuật đó, chứ không phải dùng tài để mưu sinh.

Nếu nói như vậy, thử hỏi ở khắp Âu châu, người ta vẫn bắt gặp những nghệ sĩ đường phố chơi nhạc Bach, Mozart hay Schubert, nhưng như thế đâu có nghĩa là âm nhạc của Bach, Mozart và Schubert là âm nhạc đường phố?”

 bush

Nàng thơ 138 tuổi và cơn say tình xuyên thế kỷ

Lòng hãnh tiến đã khai hỏa cuộc chơi, nhưng chính tình yêu đã nuôi và duy trì cho một cuộc đeo đuổi dài hơi đầy tính chuyên nghiệp.

Cũng chính trong những cuộc viễn chinh ngược thời gian, lần theo dấu vết những đoàn nhạc công tài tử đầu thế kỷ 20 sang Pháp để trình tấu trong hội đấu xảo Marseille, vị giáo sư An Nam gặp trận “say nắng học thuật” với nàng thơ Cleo de Merode – giai nhân Phú Lang Sa cách ông gần 2 thế kỷ.

“Việc nhà tổ chức người Pháp muốn cô Cleo de Merode xuất hiện tại buổi biểu diễn hoàn toàn không khác gì sự có mặt của một minh tinh showbiz trong một cuộc triển lãm hội họa vậy – nhằm mục đích lôi kéo sự chú ý của công chúng và tăng tính giải trí cho sự kiện, mà họ e ngại rằng dù lạ lẫm thú vị, nhưng còn xa lạ với công chúng Pháp. Cleo de Merode là một vũ công nổi tiếng thời bấy giờ, nhan sắc hơn người, cô đẹp và kiêu hãnh đến độ đã khẳng khái chối từ lời cầu hôn của một bậc quân vương là vua nước Bỉ lúc bấy giờ, để vĩnh viễn sống tự do với nghệ thuật mà cô yêu thích. Khi được yêu cầu múa tại buổi diễn đờn ca tài tử, cô Cleo đã sử dụng một vũ kịch ngắn mang cốt truyện của người Chà Và, nhưng phục trang và động tác múa lại mang hơi hướm văn hóa Nam Vang. Nhiều nhà nghiên cứu về sau cho rằng điều này xuất phát từ việc mù mờ của người Pháp thời bấy giờ đối với các bản sắc văn hóa Đông Dương, nhưng riêng với tôi, Cleo đã tình cờ minh chứng cho sự hài hòa văn hóa không tì vết giữa các quốc gia, vượt qua lằn ranh biên giới địa lý. Bản chất thông điệp cảm xúc vô ngôn của âm nhạc đã là một tài sản chung giữa các sắc tộc, và ngôn ngữ hình thể của múa cũng vậy, không thuộc về ai, không dành cho riêng ai. Nó thừa sức thuyết phục mạnh mẽ hơn cả ngôn ngữ và ca từ. Điều này, với tôi, giải thích lí do vì sao trong đoàn lưu diễn đầu thế kỷ 20 ấy có cả những cô đào có giọng ca vào hàng thượng thừa ở Nam Bộ khi đó đi cùng, nhưng không có tài liệu nào ghi nhận sự xuất hiện của họ tại hội đấu xảo Marseille”.

Mang mối tương tư nàng vũ công đầu tiên từng múa trên làn điệu tài tử, bên cạnh các cuộc tiếp xúc và các buổi trình tấu tại Việt Nam, vị giáo sư say nắng còn ôm giấc mơ tìm kiếm hậu duệ của nàng Cleo để tái dựng Vũ Khúc Đông Dương tại Việt Nam “Tại Việt Nam, những làn điệu quen thuộc được dùng trong nghệ thuật múa hầu như chỉ tìm thấy trong giai điệu dân gian Bắc Bộ, hay các vũ điệu của người dân tộc. Khái niệm múa trên giai điệu đờn ca tài tử là điều khá mới mẻ ngay cả đối với các vũ công chuyên nghiệp. Nhưng đó lại chính là cuộc giao hoan thần thánh giữa ngôn ngữ cơ thể trong tương tác hồn nhiên với cảm xúc âm nhạc. Đó là khi người ta không chỉ thụ động thụ hưởng cảm xúc, mà tương tác, phản hồi với âm nhạc bằng cơ thể, và truyền đạt câu chuyện tương tác đó bằng ngôn ngữ hình thể. Tôi tin rằng nếu hơn một thế kỷ trước, Cleo de Merode đã làm điều không người Việt nào làm với âm nhạc của chính họ, thì chỉ cần một vũ công đủ tự do trong cảm nhận, sẽ tương tác nhuần nhuyễn được với âm nhạc tài tử, dù với hệ ngôn ngữ nào của nghệ thuật múa đi chăng nữa, cảm xúc sẽ là điều duy nhất. Tôi tin tôi sẽ tìm được hiện thân của Cleo de Merode ngay tại Việt Nam”.

 DSC_5250

Thứ tài sản không-là-của-ai-cả và sứ mệnh của Kẻ Đưa Tin

Nhiều người cho rằng việc đặt ý tưởng từ trong phôi thai lên thế giới phẳng của truyền thông quá sớm là sự bồng bột cả tin đầy nghệ sĩ tính và tỏ mối e ngại những rủi ro về tác quyền và sự đối trọng giữa các tình tiết hư cấu và tính xác thực dựa trên tài liệu nghiên cứu khi ý tưởng bị chia sẻ tự do. Giáo sư đáp trả bằng một niềm ung dung tự tại của một tay chơi sành sỏi:

“Làm sao người ta có thể ăn cắp được một tài sản không-là-của-ai-cả? Thậm chí nếu gọi nôm na đờn ca tài tử là di sản của Việt Nam, phải được lưu truyền tồn giữ bởi con cháu người Việt cũng là một quan điểm sai. Những mẫu trống đồng Đông Sơn nguyên vẹn được lưu trữ và trưng bày tốt nhất không phải tại Việt Nam, những họa phẩm bậc thầy hay những hiện vật quý đến từ lãnh thổ Việt Nam đang được đặt vào sự bảo vệ chuyên nghiệp của những bảo tàng viện lừng danh tại châu Âu. Trên hết, ngôn ngữ của âm nhạc, thứ ngôn ngữ phải được cảm thụ và trân trọng vượt rào cản chữ viết hay khẩu ngôn, một khi được thừa nhận là di sản phi vật thể, nó đã mang trong mình một sức thuyết phục rộng lớn, được coi là di sản của tinh hoa nhân loại nói chung, và được đặt dưới sự bảo trợ, nghiên cứu và phát triển không chỉ của người Việt, mà của các học giả, các nhà nghiên cứu hàng đầu trên thế giới. Di sản văn hóa không thể là một thứ của cải cục bộ, như nguồn cội văn hóa quốc gia, tộc người, có thể tự cô lập khỏi sự ảnh hưởng tương tác giữa các vùng văn hóa và toàn nhân loại nói chung. Nếu không gõ cửa, sẽ không nghe thấy tiếng trả lời. Chúng tôi là những nhạc sĩ, nhà nghiên cứu, đạo diễn, nhà biên kịch, chúng tôi cần một nhà sản xuất. Trên con đường tìm kiếm những mảnh ghép còn thiếu, có cả những xác suất rủi ro mà tôi buộc lòng chấp nhận đánh cược. Mọi động thái pháp lý đã được thực hiện để bảo đảm bộ phim sẽ được kiểm soát tối ưu về tính xác thực lẫn mỹ cảm điện ảnh mà không ai khác, ngoại trừ chính tôi, có thể bảo đảm với những tư liệu tìm được trong quá trình nghiên cứu. Ngay cả với trường hợp xấu nhất của trò may rủi, tôi sẽ không gọi đó là ‘ăn cắp’ mà chỉ coi đó như thêm một cánh tay đưa ra với di sản đờn ca tài tử, và lấy làm mừng khi hấp lực của một mảng nghệ thuật âm nhạc gần như bị lãng quên đã có được hấp lực cần thiết đối với một nhà sản xuất nào đó. Thiết nghĩ người ta sẽ thanh thản và dễ tập trung hơn rất nhiều một khi không bị chi phối bởi phép tính lợi nhuận hoặc tiếng tăm cá nhân. Và tôi cũng không làm tất cả những điều này để dẫm chân lên tấm thảm đỏ đông đúc của giới giải trí”.

Có lẽ đó là lằn ranh rõ rệt nhất giữa một nghệ sĩ và một ngôi sao – lằn ranh của sự lựa chọn giữa tâm điểm ánh sáng và bóng tối hậu đài. Nguyễn Lê Tuyên vẫn giữ cho mình cái ngô nghê hồn nhiên kẻ sĩ khi phải đích thân ủy lạo cho dự án Nhà Hát Đông Dương. Sự ngô nghê ấy nằm trong thái độ lúng túng của vị giáo sư khi bị tấn công bởi các câu hỏi cơ bản mang tính cá nhân về tiểu sử và học hàm học vị của bản thân: “Tôi không lí giải nổi vì sao tôi mang về Việt Nam một thông tin kì thú đến vậy về chuyến hải hành của thứ di sản bản địa cách đây hơn 100 năm, và người ta lại quan tâm đến việc tôi đến Úc được bao lâu và sở thích cá nhân của tôi là gì? Tôi coi mình là kẻ đưa tin, đó là sứ mệnh và tôi cố làm tốt nhất công việc của mình. Thông thường, khi nhận bưu phẩm, bạn sẽ háo hức mở gói bưu phẩm, hay tò mò hỏi han gia thế của người đưa thư?”

Vong thân là thuộc tính của đam mê thực thụ. Đó là khi thứ đam mê đó trở nên to tát hơn chính bản thân chủ thể, kẻ đam mê thỏa mãn trong vai trò phụng sự đam mê của chính mình. Nhưng công luận còn cần một cái tên và một học hàm để vẽ chân dung kẻ chịu trách nhiệm cho thứ di sản được tìm thấy. “Điều đó có thể hiểu được. Nhưng những thứ tôi tìm thấy hay hơn cái học vị của tôi rất nhiều, hãy để tôi trình bày và thuyết phục, tôi giỏi việc này hơn! Giá trị nằm ở thông tin chứ không ở kẻ đưa tin”

 DSC_5300

Nhà Hát Đông Dương của những Kẻ Chịu Chơi

Với sự ám ảnh của câu chuyện về “con sáo không sang sông” Cleo de Merode, người nữ vũ công đầu tiên và duy nhất múa trên nền nhạc tài tử, vị giáo sư người An Nam đã quyết học theo sự thông minh của người Pháp để bắc chiếc cầu giải trí, đưa một món ăn tinh thần lạ miệng đến với quảng đại quần chúng. Lời khước từ cuộc hôn nhân vương giả với vị vua nước Bỉ được lí giải bởi sự dan díu của Cleo với tay đờn kìm tài hoa Nguyễn Tống Triều trong đoàn tài nhân sang Pháp lúc ấy, người đàn ông phía sau bản đàn hương xa mà nàng kiều nữ Paris đã hiểu và yêu theo một bản năng nghệ sĩ. Câu chuyện không thành của họ được tiếp nối vào hiện tại, với giọt máu lai của kỳ nữ Cleo tái hiện vũ khúc Đông Dương tại cố hương của đờn ca tài tử hơn một thế kỷ sau.

Đó là một lối tư duy không phải hoàn toàn quá mới mẻ đến từ giới nghiên cứu học thuật. Nhưng tại Việt Nam, khi những buổi trình tấu hòa nhạc, nghệ thuật múa cổ điển hay dân gian còn phân định rạch ròi tầng lớp khán thính giả với những sân khấu, rạp cine sầm uất sáng đèn hàng đêm, khi mà sự ghẻ lạnh của khán giả nội địa đối với các tác phẩm điện ảnh thể loại “gà chọi dự thi” với thực chất sinh hoạt màn bạc và truyền hình trong nước còn là hai hành tinh biệt lập, thì các hoạt động giải trí hóa nghệ thuật truyền thống và nghệ thuật hàn lâm vẫn giữ nguyên giá trị tiên phong và thuộc tính liều mạng của nó.

Cũng với suy nghĩ đó, Lê Tuyên mang theo về Việt Nam lần này một tham vọng lớn cho đờn ca tài tử: một kịch bản điện ảnh xây dựng xung quanh bản kí âm cổ xưa, lần đầu đưa đờn ca tài tử đến với công chúng Việt Nam qua chiếc cầu màn bạc. Ông “phải lòng” đạo diễn Huy Moeller hầu như ngay lập tức, mối duyên giữa âm nhạc và điện ảnh đã giúp ông tìm thấy đúng vị đạo diễn từng có các nghiên cứu âm nhạc và mối quan tâm tương tự đối với âm nhạc dân gian.

Website chính thức của dự án điện ảnh indochinatheatre.com, lấy tên Nhà Hát Đông Dương cũng đã được công khai đăng tải ngay sau cuộc gặp gỡ đầu tiên với đạo diễn Huy Moeller và nhà biên kịch Ngô Thị Hạnh.

Vị giáo sư dư adrenaline đã tự đặt bản thân trước hai mối nguy cơ nhỡn tiền: hoặc ông đang có trong tay một dự án phi thực tế mang giá trị hài hước, hoặc ông đang phát ngôn đầy khinh suất về dự án hãy còn trong trứng nước trước công luận, không khác lắm so với việc tự tay vẽ ra một con cọp vằn vện dữ dằn và tự ép mình leo lên lưng nó mà cưỡi.

“(cười) Tôi hoàn toàn tự tin vào trực giác của mình khi phôi thai ý tưởng này từ trong quá trình nghiên cứu. Việc gặp gỡ các đối tác để hình thành ê-kíp dự án cũng hoàn toàn là một lực hấp dẫn tự nhiên giữa những người tâm huyết. Tôi tin vào duyên số và hấp lực tự nhiên sẽ gắn kết những ‘tay chơi’ thực thụ lại với nhau. Phần việc còn lại là lên tiếng để tăng hấp lực thu hút ấy, chúng tôi cần một công ty truyền thông và những người muốn cùng lao vào cuộc để thật sự khai hỏa cho cuộc chơi lớn, với máu ‘chịu chơi’ của dân nghệ sĩ, và cái đầu tỉnh táo của những kẻ chưa bao giờ biết thua”.

 DSC_5332

BOX: Vu khuc dong duong

Chỉ vài giờ sau cuộc nói chuyện với tôi, GS.Nguyễn Lê Tuyên đã được thỏa sức làm điều mà ông cho rằng mình có thể làm tốt nhất: thuyết phục và bảo vệ cho giá trị của đờn ca tài tử trước hàng trăm học giả tại Hội nghị Quốc tế Về Âm nhạc Truyền thống tại Thượng Hải, đi cùng là những nhạc công của ban đờn tài tử, như một cuộc viễn chinh lần thứ hai của tiếng đàn Gia Định hơn 100 năm sau ban đờn của thầy Nguyễn Tống Triều, dùng thứ ngôn ngữ thuyết phục nhất để bảo vệ và tôn vinh cho một niềm kiêu hãnh lâu đời từ những miệt sông nước thuở khẩn hoang.

Chính xác đờn ca tài tử ở góc độ văn hóa và lịch sử, vượt trên tầm nghệ thuật cổ nhạc, đó là một lối sống! Hơn mọi tư liệu dẫn chứng, tự thân âm nhạc đã mang sự thuyết phục của lối hòa đàn ngẫu hứng, tính tự sự và những phiên bản đa diện khi được lưu truyền theo hình thức dân gian. Trong tất cả những phiên bản lưu truyền đó, thì bản đàn Vũ khúc Đông Dương là một mảnh ghép trội bật mang nhiều ý niệm có giá trị về tính học thuật lẫn tinh thần văn hóa giao thoa của Đông Dương thời thuộc địa. Sắp tới, tôi còn tham vọng kêu gọi sự hỗ trợ từ chính phủ Pháp trong việc lần tìm danh tánh từng vị nhạc công trong ban đờn đã thực hiện chuyến lưu diễn xuyên lục địa cách đây gần 2 thế kỷ”.

Vào cùng thời điểm, trang web chính thức của dự án phim Nhà Hát Đông Dương tại indochinatheatre.com cũng bắt đầu đi vào hoạt động, khai hỏa cho một cuộc chơi liều lĩnh khác của vị giáo sư đầy lắm mộng.

Sau cuộc viễn chinh đến Thượng Hải, cuốn sách nghiên cứu của ông về đờn ca tài tử cũng được nhà xuất bản Phương Nam cho ra mắt vào tháng Chín 2013, với tham vọng tái hiện lại một phần Vũ Khúc Đông Dương huyền thoại tại Marseille hơn 100 năm về trước ngay trong buổi ra mắt sách.

Có vẻ cuộc viễn chinh của vị giáo sư họ Nguyễn ngược thời gian theo dấu giọt đàn tài tử vẫn chưa tới hồi ngơi nghỉ.

“Cuộc đời nên là cuộc chơi không biết tới hồi tàn cuộc, chính những tư liệu, những con người và những cơ hội tình cờ tìm thấy trong quá trình rong ruổi ngược đời với đờn ca tài tử sẽ dẫn lối tôi đến những dự án khác, những mê lộ mới. Chỉ cần giữ được sự tò mò và liên tục đặt ra những câu hỏi đòi được trả lời, bánh xe năng lượng sẽ tiếp tục vận động. Tất cả chúng ta rồi sẽ nghỉ ngơi, nhưng chưa phải là ngày hôm nay!”lê tuyên thúy miêu

cuối nẻo cuồng phong

Trác Thúy Miêu

Nàng là loại đàn bà thụ hưởng không khoan nhượng. Đặt nàng vào khánh tận, tước mất của nàng những gã trai si tình, nàng sẽ lôi giật tấm màn cửa xuống đẻ làm nên một bộ váy trứ danh, và có bằng được mọi ngưỡng mộ phù hoa mà nàng xứng đáng. Nàng cần được khiêu vũ, tán tỉnh, sùng mộ, và nàng cần được hôn thật say đắm, đôi khi là bởi bất cứ ai.

Với Nàng, tất cả những điều đó không hề phi nghĩa khi nó đại diện cho danh dự giai nhân. Nàng bọc điều, hư hỏng, vô ơn, khốn cùng và luôn túng thiếu.

Nhưng nếu mỗi người đàn bà đều tìm thấy lối về thánh địa Tara của riêng mình, họ đều đã phải bỏ lại rất nhiều dọc đường thiên lý những gì thừa thãi để đủ nhẹ mà ngược chiều gió tìm thấy Bằng An.

19_6128_Scrltt_on_Log__Ta

Bạn là cô nàng phù phiếm, bạn thông minh mẫn tiệp, độc lập, cự phách trong kỹ thuật chăn dắt đàn ông, bạn vừa thực tế, vừa tham lam không buông bỏ dù một giấc mộng điên khùng phi nghĩa nhất? Người ta có thể cho rằng bạn là hiện thân của thái độ sống tân kỳ hiện đại, cho đến khi ngược dòng lịch sử, tìm về cuộc nội chiến xứ cờ hoa và gặp lại tiểu thư Scarlett mặc váy dạ hội may từ rèm cửa, băng biển lửa, điên cuồng tung roi trên cỗ độc mã kiệt quệ, bạn sẽ hiểu – chưa có gì thay đổi quá nhiều trong thế giới của đàn bà, từ những trận gió hoang dại thời Scarlett O’Hara.

Và ngày nào những cơn gió hoang của thời cuộc còn đổi chiều bạo liệt, thì vẫn chưa có gì thay đổi quá nhiều trên những chuyến đời quanh quẩn của những cô gái trở thành đàn bà nơi xứ lạ, bước qua những người đàn ông và những vết thương chỉ để trở về nhà – nơi họ tìm thấy điều phải mất một quãng đường quá xa để trở về và tìm thấy: Cõi Bình Yên.

Mọi cô gái luôn bắt đầu với một Ashley Nào Đó

Đã bao thập niên qua, người ta vẫn không thể quên hình ảnh nàng chỉ sau một lần ngự giá màn bạc cine, với mái tóc đen huyền, khuôn dung nhỏ nhắn, đôi mắt to ướt át và khuôn miệng bé như đầu đinh ghim, đôi khi mím lại thành một đường chỉ mỏng uốn cong ngạo mạn nơi khóe mép – một vai chánh toàn diện cho một thiên tiểu thuyết trên cả lãng mạn và bi tráng.

Nàng ngạo nghễ trình diện thế giới trong hình hài 16 tuổi như vậy – một trái táo xanh dốt, ngọt chua đồng bóng, cô nàng tiểu thư miệt vườn sôi nổi và dễ gây say của thái ấp Tara. Trong cuộc ra mắt đầu tiên với văn học và điện ảnh, Katie Scarlett chưa-hẳn-đàn-bà chỉ là một tiểu thần nữ thôn trang đỏm dáng, đa chiêu, ích kỷ và xinh xẻo như đúng mẫu những cô nàng con cưng của phần số. Tệ hơn nữa là cô nàng hoàn toàn ý thức được điều đó. Người ta có thể bắt gặp cô nàng ở bất cứ đâu bên ngoài điền trang Tara, dù là Mã Nhật Tân cận đại, hay lang thang đâu đó trong các department store thời thượng giữa Sài-gòn tạp chủng.

Bạn – cô gái tân thời, cũng có thể tìm thấy mình trong đó, khi mà người ta trẻ với mọi quyền ưu tiên của thanh xuân và nhan sắc, cũng chính là khi người ta vật nài thiếu thốn nhất bởi ô trống cuối cùng còn chưa kịp đong đầy. Cả bạn nữa, cũng là cô nàng bọc điều tội nghiệp.

scarlett

Nhưng chớ nhẫm lẫn Scarlett với những cô em tóc vàng hoe nhạt chuyện. Nàng uyên bác, láu lỉnh và hiếu kỳ như một con cún con. Nàng trội bật hơn cả bởi phía trên đôi mắt búp bê là một vầng trán đĩnh ngộ và khóe mép luôn sẵn sàng uốn cong đầy miệt thị – một dấu hiệu rõ rệt của một nền giáo dục vô nhiễm và cầu kì. Người ta sẽ nghĩ nàng sinh ra chỉ để làm lệnh bà hay nữ tướng cướp, cho đến khi nàng ngớ ngẩn si tình như bất kì gái non nào, trước một con gà trống bảnh chọe và hời hợt của nhà Wilkes lập dị – những người chỉ kết hôn giữa anh chị em cùng dòng tộc.

Tuổi trẻ không thể hoàn thiện được nếu người ta không thiếu thốn một điều gì đó, và có thể là bất cứ điều gì. Anh chàng khó gần nhất sẽ là anh chàng ám ảnh nhất, mọi cô gái trẻ đều cần một bi kịch nhỏ của riêng mình để mặc sức cài đính lên đó một vầng hào quang nhân tạo.

G

Khi người ta còn trẻ, người ta cần phải thấy thiếu bất cứ một Ashley Wilkes nào đó, hững hờ và ẻo lả đúng điệu một thanh niên quý phái miệt vườn, để cô nàng đỏng đảnh biến thành như một chú cún bất an, tuyệt vọng và hoàn toàn bất lực. Cô ả “thạch sùng còn thiếu mẻ kho” sẽ thấy khánh tận và tuyệt vọng khi cả thế giới chỉ thiếu mất đúng một nam thần miền Nam có mái tóc vàng. Nàng vùng vằng hờn dỗi một nỗi sầu không bao giờ lỗi mốt, và nàng vô ơn với tất thảy đặc ân của số phần, khinh bạc dù chỉ cần vài năm sau, những hồi ức về anh chàng nhạt vía cũng đủ khiến cô nàng phá ra cười lăn lộn.

Nhưng lúc này, nàng, và bất kì cô nàng nào khác, những nữ hoàng bi kịch và những nữ chiến binh bất bại, hẵng còn quá trẻ trung, mê đắm và hung hăng để hiểu một chân lí rất tầm thường: Ashley, cũng như mọi anh em từ đồng tuế đến hậu duệ của chàng, vẫn chọn khép chặt cửa khuê phòng cùng với một người bạn phối ngẫu nhàn nhạt và an toàn. Họ có thể tán thưởng vẻ nũng nịu yêu kiều của một O’Hara kiêu hãnh, nhưng không dại dột hoặc không đủ bản lãnh để chọn nhốt chung chuồng với con mèo cái bốc đồng và diễm lệ ấy – một tạo vật vượt quá tầm thống trị của họ, những gã Ashley An Toàn.

Góa phụ thiếu niên và gã hoang đàng sáng giá

Lòng tự trọng bị tổn thương đến cuồng nộ dấy lên cùng lúc với cuộc đại chính biến Bắc Nam của lịch sử Hoa Kỳ. Sĩ quan kiêu hùng Ashley dìu nàng Melanie, mà so với Scarlett là quá đỗi mờ nhạt vô vị, của mình vào căn phòng chồng vợ, bỏ lại phía sau cánh cửa khóa chặt một tiểu nữ thần căng phồng tía tái trong cơn đại thịnh nộ của ghen tuôn, tổn thương và kiêu hãnh. Cơn thịnh nộ được trút lên đầu bất kì tay dớ dẩn nhất cầu hôn với nàng lúc đó bằng sự chấp thuận. Nghiễm nhiên, Scarlett trở thành phu nhân của cậu Charles đang phát cuồng vì lòng biết ơn vô hạn trước sự hào phóng bất ngờ của thần Tình Ái.

189743_1239927343310_400_300

Cùng đợt sóng hàng loạt thanh niên từ những điền trang hòa lành nhập ngũ, cuộc nội chiến tước khỏi vầng hào quang của nàng những kẻ ái mộ trung thành, và Ashley – lí tưởng sống của nàng, sao khuê của nàng, con mồi điên cuồng của cơn háu tình về si đắm, vừa sặc mùi ăn thua đủ của nàng. Cú trả thù vặt bằng cuộc hôn nhân hờ đã chẳng thể làm Ashley ghen tuông đau khổ như mong đợi. Chàng ra đi, cùng tất cả mọi gã trai miền Nam, những kẻ hàng ngày vẫn tắm tưới nàng bằng mọi đón đưa êm ái, để mặc tiểu nữ thần ê chệ trước nụ cười vạch rãnh chân chim của tay thương nhân gian hùng lắm điều tiếng miền Charleston, Rhett Butler. Gã vô hiệu hóa lòng kiêu hãnh trẻ nít của nàng, xuyên thấu cả lớp váy phu nhân cùng những điểm tô phấn sáp mỏi mòn của nàng để che khuất cuộc tình tẽn tò và nỗi khánh tận ê chề về sau.

tumblr_liqomsbEAY1qbgi86o1_500

Cuộc hôn nhân hời hợt kết thúc như bắt đầu, Scarlett nghiễm nhiên trở thành góa phụ bởi một trận sởi của đức ông chồng tội nghiệp. Từ điền trang an hòa miền Nam nước Mỹ, tiểu thư O’Hara trưởng thành, chưa kịp làm đàn bà đã thành quả phụ, dấu đôi bàn chân nhỏ thoăn thoắt bước vũ cồn cào bên dưới lớp váy tang đen khả kính: “Than ôi, mạt vận rồi! Rồi sẽ chẳng còn điều gì xảy ra với cuộc đời tôi nữa!”

Chúng ta đã bao nhiêu lần thốt lên như vậy sau một cuộc tình hỏng kiểu? Nôn nóng háu đói trước những mời mọc còn quá ê hề của cuộc sống mà tưởng như vĩnh viễn không còn dành cho cô nàng xúi quẩy đáng thương duy nhất. Chúng ta thật đã ngô nghê biết bao!

Không buông bỏ hình bóng Ashley một cách đầy tuyệt vọng và phi lý, Scarlett giang tay cưu mang cả người vợ đang mang thai của tình quân trong mộng, cùng đối mặt với cuộc sống giữa lòng cuộc chiến. Không chỉ một lần, nàng tuyệt vọng đón nhận sự hào phóng từ gã Rhett tinh quái nọ, dù là một bản khiêu vũ trong chiếc váy tang đen, chiếc mũ hoa cẩm tú “còn thơm mùi Paris” đỏm dáng,… Nhưng gã chỉ từ chối nàng điều duy nhất mà nàng quá sẵn lòng ban phát: “Mở mắt ra đi cô em, tôi không định hôn cô đâu, bởi cô chỉ đang thèm được hôn quá thôi đó mà!”

tumblr_m7scdkmq3u1ra2wj7o1_400

Và chỉ với một cử chỉ khước từ trịch thượng như vậy từ gã hoang đàng trắc nết, đã khiến Ngài Butler trở nên bội phần kích thích, sáng giá, và đáng chiếm hữu biết chừng nào.

Tông đồ, quỷ dữ và người đàn ông được chọn lựa bất kì

Mọi mối quan hệ với một Rhett Butler đều đáng được coi là món trang sức sáng giá cho một người đàn bà. Ít nhất là một khi Ashley Wilkes vẫn còn bặt dạng giữa cuộc hỗn chiến. Cùng lúc, dẫu sao thì nàng vẫn giữ chặt vợ chàng bên cạnh trong vòng tay bảo bọc cao thượng của mình, cũng là để giữ trong tầm tay mối dây duy nhất giữa nàng với cuộc tình dai dẳng tuyệt vọng của mình.

G

Ả tiểu yêu đỏng đảnh và đa chiêu vẫn tiếp tục cuộc chơi tinh quái. Trong cử chỉ tưởng như thoát ra từ lòng trắc ẩn, bản năng bao bọc của người đàn bà vĩ đại, và ở tư thế gia ơn với người trong mộng, nàng ẩn chứa trong lòng một khoái cảm độc địa khi đặt gia đình Ashley vào vòng tay bảo trợ của mình. Nhưng chính bên trong cái trù hoạch độc địa ấy, Scarlett lại nảy sinh một bản năng bảo vệ vợ con của người mình yêu một cách mãnh liệt. Bản ngã hào hiệp và thói ích kỷ độc địa của đàn bà đang yêu đã kiến tạo nên nàng như thế, nửa tiên nữ, nửa ác thần. Cái trách nhiệm cao thượng vừa phi nghĩa ngông cuồng biến tiểu thần nữ thái ấp Tara thành người đàn bà thực tế, quyết đoán, thủ đoạn, và không khoan nhượng một cách thật thà, như mọi người đàn bà sinh ra để sống sót. Nàng có thể cưu mang vợ của người tình, và cũng có thể kết hôn với hôn phu của em gái. Nàng có một lý trí nhạy bén, một bản lãnh phi thường và một thanh danh hạng bét.

Giữa cao trào chính biến, Scarlett băng bể lửa tìm thoát tâm bão cuộc chiến tìm đường sống. Nàng điên cuồng và cô độc trên cỗ mã xa mang theo người mẹ nhợt nhạt và đứa hài nhi vừa sinh hạ dọc đường. Một thứ lí tưởng điên rồ, phi lý, nhưng cao thượng và bi hùng một cách lộng lẫy rất đàn bà trên cái phông nền bối cảnh của cuộc nội chiến đẫm máu.

gwtw-silloette

Nàng khiến người ta nghĩ đến vị tông đồ hộ giá Mẹ Đồng Trinh trong đêm tìm về máng cỏ Bethleem.

Người ta, hay nói đúng hơn là đàn bà có thể trở thành những siêu anh hùng và những vị thánh khi có một cái cớ, đôi khi là cái cớ phù phiếm và vị kỷ nhất do họ tự tô điểm nên đầy diễm ảo.

Hãy cho người đàn bà một người đàn ông, cô ta sẽ tự lo liệu phần còn lại của thiên tiểu thuyết đàn bà.

Ngày tàn của những nam thần tráng men

Có hai loại phụ nữ trên đời: loại thứ nhất coi “thụ hưởng” là một từ xấu. Và loại còn lại.

Họ tham lam, họ ham sống và phải sống sung sướng, họ thậm chí có thể có tất cả điều mình muốn đến cùng cuộc hôn nhân với người đàn ông biết hôn nụ hôn đình đám nhất lịch sử điện ảnh. Giá như Rhett Butler không có một bản lĩnh tài chính vững vàng của tay buôn súng thời chiến, có thể nàng đã yêu người chồng thứ 3 này của mình nhiều hơn chăng? Scarlett tội nghiệp, nàng vẫn thiếu thốn cùng cực trong cuộc sống xa hoa hậu chiến của mình.

scarlett-ohara--large-msg-13185297937

Nàng luôn luôn thiếu thốn một điều gì đó, và việc này khiến nó trở nên hệ trọng quá mức bình thường. Ashley, vẫn là Ashley, là một hình mẫu thích hợp cho bức tượng thánh thiêng liêng lóng lánh đã được vay mượn để người đàn bà sống, yêu, mơ mộng, và đạp bằng mọi chướng ngại. Chính quãng thời gian quá dài mà nàng đầu tư cho mối tình đơn phương ấy đã khiến nó trở nên hào nhoáng và thiêng liêng, bao bọc vòng hào quang xung quanh mái tóc hoe vàng và khuôn diện thanh tú nhợt nhạt của quý ngài Ashley Wilkes…cho đến khi Melanie qua đời, bỏ lại Scarlett không đối thủ và một nam thần ủ dột lỗi thời và nhạt vía. Cái cốt lõi háo thắng và phù phiếm của người đàn bà tiu nghỉu lụi tàn, không đủ khiến nàng đánh đổi vòng tay kẻ mạnh của Rhett Butler để chiếm hữu một bức tượng được tô màu sặc sỡ.

Chúng ta, những chiến binh háo thắng trong cuộc mưu cầu hạnh phúc, đôi khi si mê chính cuộc chinh chiến lẫy lừng lẫm liệt hơn cả phần thưởng cuối cùng. Bạch mã hoàng tử một thời hiện nguyên hình thật thà một sĩ quan thất trận, một nhà quý tộc thất thế, và một người đàn ông góa bụa, đặt lời tỏ tình muộn mằn lên đầu gối người đàn bà đã đi qua một cuộc chiến trong vai trò thánh nữ, mẹ, và đàn bà.

Lớp tráng men mỡ màng tróc vảy, trớ trêu đặt dưới chân nàng nguyên vẹn một Ashley Wilkes vô can, thất hồn và xa lạ – kẻ xứng đáng được để yên trong nỗi muộn phiền góa bụa sau một vòng tay an ủi muộn màng.

212216-gone-with-the-wind

Sự mất mát cuối cùng và miền bằng an bất biến

Sự thương hại và lòng từ tâm mà Ashley tội nghiệp còn có được từ Scarlett lại, oái oăm thay, chính là thứ duy nhất nàng còn có được từ người đàn ông duy nhất biết về nàng và từng thật sự yêu nàng.

Mọi cố gắng của Scarlett đã quá muộn, Rhett đã cho đi sự kiên nhẫn cuối cùng trước ngưỡng tự trọng tôn nghiêm của đàn ông tính. Cuộc ái ân cay nghiệt cuối cùng, một đứa trẻ chết yểu trên lưng ngựa và một cuộc sẩy thai đã là quá đủ để hoàn toàn phá hủy cuộc hôn nhân thứ ba. Trong nỗi đau đầy cáo buộc của Rhett, Scarlett soi mình để nhìn thấy sự thất bại ê chề qua người chồng kiên nhẫn và những đứa trẻ bị bỏ rơi bên lề chinh chiến của người đàn bà lắm cuồng vọng “Làm mẹ à? Một con mèo còn biết làm mẹ hơn cô!”

Lần thứ hai trong đời, nàng có tất cả. Và cũng như mọi lần, nàng khánh kiệt, túng thiếu, cô độc đến khốn cùng. Rhett sập lại cánh cửa trước mọi cố gắng tuyệt vọng của Scarlett để được yêu chồng như một người vợ tôn ngưỡng và ăn năn.

the-infamous-scene-of-gone-with-the-wind

Người ta cần đến hơn quá nhiều lần mất mát để đặt xuống những phù phiếm thừa thãi, và những muộn màng không thể nào sửa chữa.

Người ta cần đến hơn quá nhiều lần mất mát những điều sinh ra để mất mát: những người đàn ông và những đứa trẻ mong manh như nhau, chỉ để nhận chân điều thiêng liêng, an toàn, và chung thủy cuối cùng.

Có thể Thượng Đế luôn biết Ngài đang làm gì trong bức đại đồ phần số, trong khi những đứa con cưng của Ngài mù lòa trong quá nhiều nhu cầu, và những thiếu hụt tưởng như quá chừng to tát. Ta luôn ngoái lại sau lưng và xót tiếc những điều bất khả vãn hồi, để tiếp tục tạo ra những phần phước bị lãng quên ngay trước mắt. Phải mất mát và đau đớn lắm để nhìn ra miền bình yên được đặt để sẵn cho mỗi người.

Điều đến cùng ta khi đến với cuộc đời này, và bất biến cho đến ngày cuối – như một mảnh đất để ở và mảnh đất để nằm lại.

Và nút thắt huyền vi của tác phẩm được cởi ra, điềm nhiên như sự thức tỉnh sau cú rơi chạm đáy:

–       Rhett, đừng bỏ em, rồi em sẽ đi đâu?

–       Thật tình, cưng ạ, anh mặc xác!

Rhett3

Không lí giải, không biện luận, và không còn cần quá nhiều dữ kiện để trong sự mất mát cuối cùng, người ta mới có thể nhận ra điều không-thể-mất.

Nàng trở về không vì mệt mỏi, bởi người ta đâu thể tìm về Bằng An như một chặng nghỉ chân.

Nàng trở về mà như lần đầu đi đến. Cuối cùng thì mỗi người đàn bà đều có cho riêng mình một Tara, tự tại, an nhiên, và bất biến, trước và sau tất cả những chặng viễn du. Rhett Butler bước ra khỏi đời nàng, giúp nàng đặt xuống ảo mộng thừa thãi cuối cùng.

Đoạn đời của giai nhân điền dã bị cuốn theo cơn lốc thời cuộc như thế: đúng một vòng bão tố, để an nhiên khép lại đúng gốc cây định mệnh để, như ngài Gerald O’Hara đã từng, nhìn bao quát mảnh đất máu huyết thiêng liêng “Tara! Nhà! Tôi về nhà thôi. Và sẽ nghĩ ra một cách nào đó để có lại được chàng. Cuối cùng thì…ngày mai sẽ luôn là một ngày mới!”

gone-with-the-wind-tara2

Cơn gió thời cuộc của đại chiến Bắc-Nam đã cuốn bông hoa miền Georgia đi đúng một vòng lốc xoáy, để đặt nàng lại chính nơi cuộc viễn du bắt đầu, trong hình hài người thiếu phụ ba chuyến đò hai lần góa bụa. Nhưng kẻ sống sót sau cuộc chiến vẫn chưa thể ngừng tồn tại, vòng miên viễn còn xoay theo chiều gió, và rất có thể, bình yên chưa hẳn sẽ đến vào ngày mai.

Nhưng rồi mỗi Tara của mọi Scarlett vẫn luôn ở đấy, nơi để tìm về, xoa dịu và chữa lành, an nhiên và tự tại, như điều duy nhất có thật để xứng đáng cho mọi cuộc chiến sinh tồn, mỗi giá trị bản ngã chí tôn và lòng kiêu hãnh cùng tình yêu thiêng liêng bất biến.

Hollywood's Greatest Year: The Best Picture Nominees of 1939

báo lửa latin

jennifer_lopez_body_hands_hair_stomack_5127_540x960

Trác Thúy Miêu

Hẳn nhiên, nàng không sở hữu một làn hơi phồn thực như vòng ba của mình, nhưng ắt hẳn rằng nàng biết hát, như một nghệ sĩ giải trí chánh hiệu. Nàng ý thức được mọi món quà mà Tạo Hóa đã ưu ái trao tặng cho nàng, và sử dụng chúng vừa điệu nghệ, vừa tận lực đến cạn cùng. Nàng đứng đó trên sân khấu, nhảy múa như bản chất, hùng hổ như một nữ tướng, nàng tóc rối mặt trần trên màn bạc, khai thác triệt để nét nheo đuôi mắt quen thuộc,  cặp môi gợi tình, nàng ở đó, hung hăng và lộng lẫy trên ghế nóng quyền lực của show truyền hình danh giá, và như những lọ nước hoa nàng say sưa tung vào thị trường mỹ phẩm, tất cả chưa bao giờ là có một khoảng lặng đủ lâu cho sự quên lãng. Nàng là Báo Lửa mang dòng máu Latin.

j-lo_2376806b

Nàng đảo lộn khái niệm về hình ảnh kinh điển của một “cục cưng của Mỹ” bằng làn da rám, đôi lưỡng quyền bén ngót, cặp mắt Đông phương, vòng hông phồn thực và mái tóc mây màu lửa. Nàng len lỏi hiển hiện bằng âm nhạc của mình, trên màn ảnh nhỏ, và vào tận tủ trang phục của mỗi căn hộ thị dân kiểu mẫu không chỉ của nước Mỹ. Mỗi lần vào phòng thu của nàng là một lần đe dọa cát cứ lẫy lừng các bảng vàng Billboard, nàng “phóng hỏa” màn bạc cine Hollywood bằng chất lửa Latin ngay trên đấu trường tỏa sáng hầu như chỉ dành cho những giai nhân da trắng. Trong cuốn Icons of American Popular Culture (2009), Robert D. Cotrell đã ví von Lopez là một Oprah Winfrey của người Latin, một nhân vật đương thời cho những huyền thoại “vượt lên chính mình” kiểu Mỹ: “Nàng là một nghệ sĩ giải trí hoàn hảo và trở thành một thế lực tài chính thực thụ (…) Lopez chứng minh rằng một Latina hoàn toàn có thể hiện diện ở thượng tầng yếu nhân Hồ-ly-vọng, nghệ sĩ thu âm hàng đầu, chơi ngon lành trong đấu trường kinh thương, chỉ với vài lọ nước hoa tay ngang mà bỏ túi ngon ơ 500 triệu Mỹ kim niên lợi.

Lopez đã ngang nhiên bước vào hàng “thế lực băng đĩa” với xuất thân “lờ nhờ” về một cô gái đẹp nhảy nhót vui mắt, và đặc biệt, phong cách Latin sặc sụa gắn liền nàng với dòng nhạc luôn mang số phận ngoài luồng, dòng nhạc nhảy dành cho cộng đồng Latin và “sang không nổi”. 

Nàng quá đẹp để hát như một nữ thần âm nhạc, nhưng đủ đẹp để kết hợp vũ đạo vào thứ âm nhạc được coi bằng mắt.

Không có nhiều cô gái đẹp minh chứng thành công điều ngược lại. Nàng không chỉ khôn ngoan và tỉnh táo, mà còn sở hữu một khả năng lao động cật lực đáng nể. Mỗi một phát ngắm đều mang hứa hẹn xuyên hồng tâm thị trường ở hiệu quả thuyết phục nhất, dù đó là một dự án âm nhạc, hay một biến cố cuộc đời. Nàng được coi là những thân hình Vệ Nữ đầy lửa trên sàn diễn, nhưng đứng thăng bằng một cách hoàn hảo không một lần quá tay sa chân từ gợi tình đến gợi dục – điều mà ngay cả các nhà mỹ học cũng khó lòng phân định.

Trong suốt chiều dài sự nghiệp, Lopez thoăn thoắt thay đổi phong cách cá nhân, và liên tục ghi điểm tối ưu với mọi kiểu tóc. Mỗi kiểu trang phục của nàng làm nên trào lưu, và mỗi lần xuất hiện là một lần làm nên huyền thoại, như sự việc chiếc váy màu lông công trên thảm đỏ Grammy đến nay vẫn là một điểm son huy hoàng của nhà Versace. Chiếc váy có thể làm nên một lần khuấy động thảm đỏ cho nhan sắc Lopez, nhưng thần diệu hơn, chính danh tiếng Lopez cũng điểm trang cho niềm hãnh diện của quyền lực thời trang Versace.

Người ta gọi nàng là “ngư nữ”, là “búp bế phố Bronx”, nhưng nàng tuyên bố “Nếu vậy, tôi là một búp bê thiện chiến. Đấm đá tôi liên tiếp đi, tôi vẫn thừa mạnh để nghiến răng  tung ra nguyên vẹn trận mưa đòn đáp trả, cho đến khi thắng. Tuổi thơ tôi đâu chỉ là một cô ballerina bằng sứ mặc váy xòe. Tôi tập quyền anh để dư sức chịu đòn 15 hiệp.”

f97f1443ee2e75f95152e2bd2e13739b

Định mệnh từ nàng Đạm Tiên Selena

Từ một cô nàng vũ công gốc Ecuador chuyên múa phụ họa cho New Kids on the Block hồi 1991, nàng cặp kè với cô nàng Cruz cùng làm chuyến đổi đời tới Los Angeles và sắm một vai trò khiêm tốn cho một show truyền hình cho đến tận 1993. Nhưng như đã thấm vào máu, không một bước ngoặt nào của Lopez mà không được thực hiện bằng những bước nhảy. Nói một cách khác, nàng nhảy múa dọc đường dài vinh hiển. Ngay từ khi mới đến L.A. và hẵng còn là một vũ công minh họa cho New Kids on the Block, Lopez lại tiếp tục làm vũ công dự bị cho các show của Janet Jackson, và được chọn rong ruổi theo “gánh” Janet World Tour hồi cuối 1993, nhưng nàng chối từ, như một động thái chủ động cự tuyệt vai trò một vũ công minh họa đến mãn kiếp. Nàng chọn chật vật với đài CBS để xuất hiện trong bộ phim Second Chances. Cuộc động đất Northridge năm 1994 phá hủy toàn bộ phim trường và bộ phim phải ngưng lại hoàn toàn khi chỉ mới phát sóng 6 tập. Lopez lại lắt lay với bộ phim truyền hình khác, Hotel Malibu, và cũng chỉ được phát sóng vài tập trước khi phá sản hoàn toàn, lần này bởi một lí do giản dị hơn: bộ phim quá dở!

tumblr_m3u2ynCtMp1rvksyro1_400

Dấu son thật sự chỉ được ấn định ngay vào khi nàng nếm trải đòn dư luận. Khi thủ diễn vai Selena trong bộ phim cùng tên, ngay từ những ngày mới bắt đầu bấm máy đã chịu sự đả kích dữ dội từ cộng đồng Mỹ-gốc-Mễ. Họ nổi trận lôi đình và cho rằng phải một cô đào gốc Mễ mới bảo đảm tinh thần chủng tộc của Selena. Nhưng ngược lại, các nhà phê bình và báo giới tỏ ra hào hứng với cuộc hóa thân hoàn hảo của cô nàng gốc Ecuador với những trang viết bạt ngàn hào phóng tụng ca. Bộ phim Selena đã được làm ra để tôn vinh chính cô nàng gốc Ecuador, có phần lừng lẫy hơn cả cuộc tôn vinh dành cho nguyên bản thần tượng Mễ Tây Cơ. Nàng Lopez ẵm ngon ơ giải Quả Cầu Vàng Best Actress in a Motion Picture Musical or Comedy.

Cũng chính hồn vía của Selena, bộ phim ghi dấu cuộc lấn sân chớp nhoáng thứ hai của Báo Lửa sang lãnh vực âm nhạc. Đáp trả sự hậm hực của dân Mễ về nguồn gốc của nàng, sau thành công vang dội của Selena, Lopez phơi phới tuyên bố nàng “chưa bao giờ ý thức mãnh liệt hơn về dòng máu Latin của mình”. Say sưa với thành công của bộ phim, Lopez gửi ca khúc tiếng Tây Ban Nha Vivir Sin Ti do nàng thực hiện trong phim đến hãng đĩa Sony và được nồng nhiệt chào đón. Lopez được khuyên rằng ca khúc sẽ bán chạy hơn nếu nàng Mỹ hóa cái niềm kiêu hãnh Latin đó một chút bằng phiên bản tiếng Anh, và album đầu tay của Jennifer Lopez ra đời như vậy, mang cái tên sang cả On the 6.

Như một ngôi sao lắm bạo mộng và cũng giàu tự ái, Lopez ý thức được sự đón tiếp nồng hậu của hãng Sony dựa chủ yếu vào ngoại hình và tiếng tăm màn bạc sẵn có của nàng. Nhưng con báo lửa đã nhập cuộc, giờ thì như mọi cuộc chuyển đổi ngành nghề của bất cứ người mẫu và diễn viên nào trên cõi nhân gian, cô nàng muốn minh chứng rằng chính giọng ca của mình sáng giá hơn tất cả, và rằng nàng đã được sinh ra cho nghệ thuật âm nhạc chuyên chính. Công luận hoài nghi tham vọng đồng bóng của nàng, tất cả cùng đợi chờ kết thúc lạc tông nữa của nhan sắc lạc loài trong thế giới của những diva âm nhạc. Lopez không chỉ đặt cược một cú thua chí mạng trên thị trường đĩa nhạc, mà còn là sự hủy hoại toàn phần với danh vọng màn bạc vừa chớm xây dựng được với không ít kì công.

Trót một cửa bạc, nàng xấp ngửa tranh thủ thuở tiếng tăm còn đang được ưu đãi, liền tay tung ra dòng thời trang, nước hoa và phụ kiện đóng mác J.Lo by Jennifer Lopez ngay trúng vào mùa săn nóng bỏng nhất, với sự hậu thuẫn của cá mập Andy Hilfiger và Larry Stemmerman. Cùng lúc mạnh tay củng cố chiến địa đang hồi thượng phong, Lopez tiếp tục kí hợp đồng với phim Out of Sight diễn cùng nam thần Hồ Ly Vọng George Clooney, và sau khi công chiếu, Lopez nghiễm nhiên trở thành cô đào Latin đầu tiên kiếm ngon ơ hơn triệu Mỹ kim cho một bộ phim. Trong tất cả mũi tấn công tứ phía về mọi lãnh vực giải trí ấy, Lopez đón lỏng luôn thị phần thiếu nhi với giọng cô kiến Azteca trong bộ phim hoạt hình Antz.

2011-08-23-09-21-52-8-jennifer-lopez-voiced-the-character-azteca-in-the

Súng lục, thảm đỏ và váy xanh…

Rồi mùa thu hoạch cũng đến, quả bom ca nhạc On the 6 chính thức công phá thị trường băng đĩa Hoa Kỳ vào mùa hè 1999, lọt thỏm vào top 10 Billboard200. Học được bài học từ điện ảnh, Lopez khôn ngoan chọn song ca cùng divo Latin Marc Anthony bản No Me Ames và lại thắng đậm. Nền công nghệ giải trí nghiêng mình đầy thận trọng trước người đàn bà có làn da màu lửa với những “tài lẻ” đủ để bao sân hoành tráng thị trường giải trí đa diện của thế giới. Chỉ trong 12 tháng, từ một minh tinh, nàng trở thành ngôi sao nhạc pop.

Nàng cặp kè với Sean ‘Diddy’ Combs. Trong một vụ xô xát tại hộp đêm ở Manhattan, Lopez và Combs chạy khỏi hiện trường nhưng bị cảnh sát chặn lại và tìm thấy khẩu súng ở băng ghế trước. Combs hầu tòa, Báo Lửa không chờ quá lâu để quyết định chia tay với cuộc tình phiền phức.

haden-guest12-10-2

Một khi đã án ngữ vinh hiển các chiến địa nóng bỏng nhất của thị trường giải trí Mỹ, nàng cần một cuộc chơi mới, đẹp mắt hơn, để tái củng cố hình ảnh, thay vì chấp nhận kết cuộc thường thấy của các nữ minh tinh sau mỗi cuộc tình bê bối. tại lễ trao giải Grammy lần thứ 42, Báo Lửa khôn ngoan và diễm lệ xuất hiện trọng chiếc váy Versace xanh nhức nhối màu đuôi công nhiệt đới, mỏng ngốt người, và phong phanh đến sốt ruột. Bộ váy và những gì nó không che đậy hút flash một cách hiệu nghiệm. Chỉ trong vòng 24 tiếng đồng hồ, có tới 642,917 lượt download hình ảnh nàng trong bộ váy huyền thoại nọ từ website chính thức của Grammy, trong khi Lopez tỏ ra thản nhiên và vô can trước sự ưu ái ồ ạt ấy dành cho… chiếc váy.

jennifer2000

Khi mà hào quang màu đuôi công thắm thiết ấy còn đang gây rần rật toàn cầu trên mạng internet, J.Lo đã kịp lao vào phim kinh dị dòng biến thái The Cell.

Mùa thu đầy ác mộng năm 2001, trong khi cả nước Mỹ còn quằn quại sau vụ tấn công tòa tháp đôi, thì tại ngôi gia huy hoàng ở ngoại ô L.A., nàng cưới một đồng nghiệp cũ – nam vũ công Cris Judd. Ngay sau đó, bà Judd cùng 60 nghệ sĩ Latin khác cùng ghi âm bản El Ultimo Adios để tưởng nhớ ngày 11 tháng Chín tang thương.

attachment

Một năm sau, mặc dù diễn xuất hoàn hảo trong pha đánh chồng trong phim Enough, bộ phim không mấy thành công, Lopez rầu rĩ thừa nhận với báo giới rằng nàng đã trải qua giai đoạn trầm cảm khi thực hiện phim này. Chẳng rõ nội vụ thế nào, chỉ biết rằng nàng đệ đơn xin bỏ chồng hầu như ngay sau đó. Và cũng hầu như ngay sau đó, công khai du dương với kép đẹp Ben Affleck. Công chúng ham mộ của Lo thở phào phỉ chí – cuối cùng thì nàng cũng cặp kè với một trang nam tử nên thân nên hồn. Chàng và nàng đẹp và vừa vặn như một cặp búp bê bánh cưới vậy. Không phụ lòng bà con, vài tháng sau chàng cầu hôn nàng và báo giới ghép cái tên chung Bennifer cho cặp tượng đài ái tình toàn mỹ của văn hóa pop Mỹ. Cái tên chung này của cặp đôi về sau trở thành một trào lưu ghép tên trong các cặp đôi ngành giải trí, khi mà cuộc đời chưa có tên Brangelina!

ben-affleck

Từ Ben đến Marc…

Người đàn bà đang yêu hào hứng tung luôn ra dòng nước hoa long lanh hạnh phúc Glow by Jlo. Giới perfumist ái ngại cho cuộc lấn sân dại dột của nữ hoàng giải trí, nhưng Glow – như mọi sản phẩm ghi dấu ấn JLo, nghiễm nhiên lọt vào danh sách những dòng nước hoa cháy chợ nhất nước Mỹ. Nước hoa của nàng, như các tín đồ mùi hương ca tụng, mang trở về thuở hoàng hoa của những dòng hương mang chữ kí ngôi sao và mở lối cho hàng loạt những dòng mùi hương lấp lánh tên tuổi các cô đào, ca sĩ về sau điên cuồng tấn công thị trường mỹ phẩm.

1bfhperyx1xduoq45pain181020095635

Với hoa hồng tình ái ôm trong tim, người đàn bà lan tỏa hạnh phước trong mọi điều nàng sờ chạm tới. Album This Is Me…Then được tung ra vào tháng 11, như lời tự sự về chuyện tình riêng với nhân tình tài tử, đặc biệt là huyết tâm thư nồng thắm nàng gửi gắm vào bản Dear Ben. Nàng ghi đòn hoa mỹ vào lòng chàng thơ và những singles từ album này cũng theo đó mà ghi điểm lẫy lừng ngoài thị trường, tuy I’m Glad và Baby I Love U! không được phần vẻ vang bằng Jenny from the Block. 2.6 triệu bản bán ra liền tay khắp nước Mỹ, dán nhãn bạch kim đúp (double platinum) vinh hiển. Nàng tiện tay đóng cặp luôn với Ralph Fiennces trong mối tình lãng mạn của vị chính khách và nàng hầu phòng da ngăm trong Maid in Manhattan, một kịch bản như thể được dựng nên chỉ để minh họa cho ca khúc Jenny from the Block.

Sau bao nhiêu đợi chờ khắc khoải của cặp Bennifer và những tín đồ, mãi thì tới tận tháng Giêng 2003, vụ ly dị của Lopez và Judd mới hoàn tất. Cặp đôi ăn mừng bằng việc sánh đôi đóng cặp trong phim Gigli, với Lopez thủ vai một cô nàng…đồng tính. Phim không nổi lắm, với món lợi nhuận hom hem 7 triệu bạc Mỹ trên toàn thế giới và được coi là bộ phim tệ nhất nhì trong lịch sử điện ảnh loài người. Viện cớ vì giới truyền thông quá chú mục thóc mách đám cưới đã định cử hành vào ngày 14 tháng Chín năm đó, cặp Bennifer hoãn hôn. Thoi đưa 4 tháng sau thì họ chia tay, cũng với cùng lí dó xem chừng rất tiện lợi – sự hiếu kỳ của truyền thông gây thương tổn cho sự riêng tư của cuộc tình mà cách đó mấy tháng nàng vừa ca hát véo von đến từng chi tiết trong album cháy chợ.

Nhưng Lopez không bao giờ để công chúng chờ đợi qúa lâu trước khi cống hiến cho họ một màn trữ tình đúng điệu hơn. Đặc biệt lần này, trái tim của người đẹp đã chứng tỏ sự thông thái của nó không kém sự tính toán chiến lược của bộ óc, khi lượng fan dòng nhạc Latin của nàng tăng rầm rộ bởi cuộc tình mới với divo Latin Marc Anthony. Không như hai cú trượt tầm ngắm điện ảnh với Ben, bản song ca trước đây của cặp đôi Lopez – Anthony đã minh chứng chàng không chỉ là một bạn tình hào hoa sáng giá, mà còn thật sự là một đồng sự xứng tầm. Lần này thì họ cưới liền tay, ngay khi chàng kịp ly dị người vợ cũ, và trước khi lời nguyền của công nghệ giải trí kịp tấn công sự long lanh và mong manh của các cặp đôi danh giá.

jenwed

Lại một lần nữa trong cuộc đời mình, Báo Lửa may mắn lại được đỏ tay bạc cả ở ván nghiệp lẫn ván tình. Sau đám cưới, Lopez ghi dấu sự nghiệp điện ảnh của mình với tuyệt phẩm lãng mạn “Shall We Dance?” bên cạnh kép lão khi này vẫn còn phong độ mùi mẫn Richard Gere. Dù bốc lửa hừng hực với những bước vũ trên sân khấu ca nhạc, nhưng lần đầu khán giả của Lopez nhận ra rằng người ta không thể vừa đa nghệ, vừa tinh thông đến hoàn hảo mọi mặt của công nghệ giải trí. Dù là một vũ công hừng hực trên sân khấu ca nhạc, Lopez không tránh khỏi sự ngô nghê khập khiễng khi thủ diễn vai cô vũ sư dòng ballroom chuẩn mực. Nhưng mặc nhiên, scene Argentine Tango đã đi vào huyền thoại của vũ đạo điện ảnh, và bộ phim mang về ngon ơ 170 triệu Mỹ kim. Đà thượng phong này đưa nàng thẳng tiến đến hợp đồng với Pepsi cùng Beyonce và nam thần đá banh David Beckham trong đại chiến dịch quảng cáo “Samurai”

004SWD_Jennifer_Lopez_067

Cơn thịnh nộ của người đàn bà biết hát

Nhưng cho đến khi này, cô nàng “búp bê phố Bronx” vẫn chưa được giới phê bình thừa nhận giọng ca cho tư cách diva chính thống, mặc nhiên với những cú tung đòn tuyệt hảo của nàng vào thị trường băng đĩa. Chính mật độ xuất hiện trên màn bạc của nàng khiến giới truyền thông ngờ vực một khả năng toàn tài.

Tháng 3 2007, album Como Ama una Mujer được tung ra, được công bố là album minh chứng cho tư cách âm nhạc chính thống của giọng ca Lopez. Với những ca khúc trúc trắc không dành cho những làn hơi nửa mùa, album tiếng Tây Ban Nha này lập tức dẫn đầu chỉ số cháy chợ toàn nước Mỹ chỉ trong một tuần, cát cứ Billboard Top Latin Albums trong suốt 7 tuần lễ huy hoàng.

Kể từ đó, nàng nghiễm nhiên tiễu trừ mọi nghi vấn về tư cách diva ca nhạc thượng tầng thế giới. Các album bách chiến bách phát, tour diễn song hành cùng phu quân Anthony lời lãi lẫy lừng tới 10 triệu Mỹ kim, và cả những hoạt động xã hội hữu hiệu gây nức lòng nước Mỹ. Trong đêm cuối cùng của tour diễn, đôi uyên ương công bố tin mừng: báo lửa đã đậu thai! Cùng lúc, tin vui này tiễu trừ luôn lời mỉa mai bóng gió của báo giới về “bí mật quốc gia hàng đầu” về chất lượng tình ái của cuộc hôn nhân vàng son nọ.

2djyqfr

Chưa hết, y giới xác nhận niềm hoan hỉ được nhân đôi: Báo Lửa mang song thai! Để ăn mừng sự kiện này, nàng tiện tay tung ra thêm dòng nước hoa Deseo đùng đùng khuynh đảo thị trường mỹ phẩm, trước khi yên tâm lâm bồn. Cuối cùng, còn hơn cả tin mừng về cặp song sinh, nàng khai nhụy một cặp vừa đủ gái trai: Maximilian David và Emme Maribel. Tờ People đấu giá thành công quyền đăng tải hình ảnh lứa “báo con” đầu lòng của thiếu phụ lừng danh với con số kỷ lục là 6 triệu Mỹ kim.

people2008-jennifer-lopez-and-marc-anthony-22229700-1000-1360

Thiên chức làm mẹ thúc đẩy nàng thành lập quỹ phi lợi nhuận mang tên con gái The Maribel Foundation với mục tiêu chăm sóc sức khỏe và đời sống phụ nữ trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh, ngay sau đó là dòng nước hoa rừng rực mùi nắng Latin: Sunkissed Glow, và My Glow, tưng bừng nồng sực hương hoa nắng bừng nở trên làn da nâu của nhan sắc Latin. Thiết kế vỏ chai dựng theo những bánh savon trong phòng trẻ tại nhà nàng, và nắp chai đúc hình tiểu thiên sứ hai mặt là biểu tượng của cặp song sinh. Cùng ngày nhãn nước hoa My Glow ra mắt, thì bản Fresh Out the Oven (Nóng Hổi Mới Ra Lò) cũng được tung lên mạng internet. Tả xung hữu đột, nàng như càng dồi dào sinh lực sau khi làm mẹ, và xuất hiện, bất bại trên mọi chiến địa nóng bỏng kinh doanh, truyền hình, điện ảnh và ca nhạc.

my-glow-jennifer-lopez

Định mệnh đổi chiều sau 7 năm hương lửa, Lopez và Anthony tuyên bố ly thân. Cô nàng Báo Lửa, giờ đây đã là một thiếu phụ độc thân đã qua một lửa, tái xuất mùa thứ 11 American Idol, kiếm chác sơ sơ 20 triệu, tuy thống kê cho thấy đây là mùa lên sóng kém cỏi nhất về lượt xem. Nhưng nàng đã thủ thân một cuộc chơi mới trên sóng truyền hình với show Q’Viva!, song hành cùng cựu phu quân Anthony bên cạnh nhà biên đạo Jamie King, cùng lúc vẫn đều đều phủ sóng màn bạc với What to Expect When You’re Expecting, thu âm bản Goin’ In cho phim Step Up Revolution, ngao du thế giới với tour Dance Again World. Tour diễn vừa kết thúc, nàng lại lao vào lồng tiếng cho phim hoạt hình Ice Age. Với tour Dance Again, show Q’Viva!, Lopez quay về khai thác thế mạnh vũ đạo ban đầu của mình, và cũng lập tức tìm cho mình một bạn diễn đủ sáng giá để giúp nàng duy trì hào quang. Tour diễn đồng hành cùng Enrique Iglesias như một sự tiếp nối của Dance Again đã là một động thái cần thiết để một lần nữa thu phục khán giả hâm mộ những bước vũ quyện lửa Latin của kẻ đã ở lại trên đỉnh vinh quang đủ nhiều và đủ lâu.

Ngay sau vụ ly thân với salsa divo Marc Anthony, Báo Lửa chín mùi hầm hập 41 thu vàng ấy lập tức tham gia đại vận hội môn chăn dắt phi công trẻ. Người ta nhìn thấy nàng công khai dung dăng với chàng vũ công Casper Smart chỉ mới 25 ngon nghẻ, xuất hiện tại tuần lễ thời trang Paris. Cặp đôi cùng đồng lòng quyết không khai một lời cùng báo giới, nhưng lại không dấu được những lời âu yếm như đôi chim câu trên Twitter. Nàng cám ơn chàng ngày kỷ niệm một năm hẹn hò vào ngày 25 tháng 10 vừa qua, chàng gọi nàng là “con gấu nhỏ bé ngọt ngào xinh xẻo tốt bụng nhất trên đời”, v.v… và v.v… Nhưng tuyệt nhiên, với những bước điêu luyện của Báo Lửa trên đường dài sự nghiệp, và chiến thuật lẫy lừng muôn thuở về những cuộc tình cùng những chiến hữu sáng giá, không quá nhiều người bỏ phiếu cho cuộc cá cược về một vụ đính hôn hay thậm chí kết hôn của họ.

article-0-127C11EC000005DC-741_634x357

Nàng giã từ  ghế nóng quyền lực của show Idol với lời từ biệt đầy khẩu khí như các đây chưa lâu, khi cô vũ công minh họa từ chối tour diễn của đại tẩu Janet Jackson: “Đã tới lúc quay về làm việc của mình!”

Việc của nàng, đó làm tất cả! Câu trả lời của Báo Lửa với Vanity Fair về cuộc ly thân với Marc Anthony cũng đủ để lý giải bản năng sinh tồn sự nghiệp của một nữ chiến binh thực thụ “Tôi tự yêu bản thân mình đủ để ra đi.” Nàng còn nói thêm: “Tôi lạc quan và toàn tâm để bước tiếp, nuôi dạy hai con, làm mọi điều tốt nhất ở tư cách một người mẹ, một nghệ sĩ giải trí, và một con người.”

jennifer-lopez-pregnant

Tám điều đàn ông thích nhất về Hà Hồ và Jennifer Lopez

Phụ nữ có thể ghét họ cay đắng và hể hả rằng Hồ Ngọc Hà quá vạm vỡ ở tư cách cựu người mẫu, còn J.Lo thì to béo thuần túy. Nhưng đàn ông, bất kể ông nào có tim còn đập và máu đỏ chảy trong vein, đều ngấm ngầm tán thưởng vòng ba đầy rù quến của hai bà mẹ một lửa này. Một cách thật thà bên trong những bộ cách đài các xa cách, họ hiện nguyên hình là những con gái của Nữ Oa với thân dáng của những chiếc bình với phần đáy to, chắc, và chứa đầy sức sống.

Jennifer+Lopez+Pitbull+2011+American+Music+K8PXk52nxNjlho-ngoc-ha-khong-co-chuyen-hat-nhep-tai-han-quoc-4

Chắc lẳn như hai nữ lực điền tuyệt đẹp, họ bạo dạn phô phang những múi cơ bụng rõ nét đáng thèm thuồng nhưng với sự mềm mại của những con báo cái mĩ miều trong mọi bước nhảy nhanh, mạnh, dứt khoát và cực kì kích động trên sàn diễn. Cặp đùi họ không thanh mảnh kiểu đũa ngà, nhưng đủ dài để quấn vòng quanh một chiếc cột, và đủ rắn chắc để giết chết một con trăn.

article-2125859-127CDB7C000005DC-719_634x643ho-ngoc-ha-daniel

Bước ra khỏi ánh sáng sàn diễn và những vũ đạo bạo liệt, Hà Hồ và J.Lo đều thuyết phục công luận và mọi phóng viên từng tiếp xúc bằng một sự nhã nhặn tỏa sáng. Họ chưa bao giờ và không bao giờ hạ mình tới mức nhũn nhặn, nhưng từ hành vi, phong thái, cho đến thái độ chiều chuộng ống kính, hào phóng ban phát nụ cười nữ hoàng, cả hai đều biết cách thể hiện sự trang nhã tối ưu của tính nữ. Có thể nói, bên cạnh mọi tài năng mà ngành công nghệ giải trí đòi hỏi, phong thái một nữ hoàng showbiz này không phải là điều mà bất cứ cô đào nào cũng tập luyện thành công được.

1331917506_jennifer-lopez-hrhnha5

Đặc điểm nhận dạng của họ vẫn là làn hơi sặc khói, khàn khàn mơn trớn, thứ giọng người ta chỉ có thể nghe khi nói rất sát bên tai, và trên chăn gối.

Ngoài những bộ váy thiết kế xa xỉ, họ cùng sở hữu những lọn tóc mây mỡ màng như một thứ chất liệu hoàn hảo cho mọi nhà tạo mẫu tóc, từ lối bới cao kiêu kỳ khoe cổ thiên nga, đuôi ngựa cho những ngày của smart casual, xoắn từng tép hoang dại, hay thả những lọn to bồng bềnh bao quanh hai đôi lưỡng quyền trứ danh. Khó lòng có người đàn ông nào không ao ước được luồn ngón tay vào mớ vật chất đầy rù quến đó, dù chỉ để vuốt ve.

como-ama-una-mujer-photoshoot-jennifer-lopez-20137166-600-705121130musikHH014cbb85jpg1354260029

Dù là một chiếc sơ-mi trắng giản dị với cặp jeans bó ngặt nghèo, hay chiếc áo bodysuit dát kim sa óng ánh trên sân khấu, hoặc lộng lẫy với váy maxi dạ tiệc, Hà Hồ và J.Lo luôn ở đỉnh cao của sự gợi cảm với ưu thế của thân hình tây ban cầm. Nhưng sexy, khi đó là Hà Hồ hay J.Lo ở đỉnh cao phong cách, chưa bao giờ đồng nghĩa với gợi dục.

JENNIFER-LOPEZ-CASPER-SMART-AMASho-ngoc-ha-sexy-tot-dinh-voi-mau-nude-0

Dù tự nhiên hay xã giao, khiên cưỡng, họ thuần thục đến điệu nghệ món vũ khí tối thượng của đàn bà: nụ cười. Họ cười bằng mắt, bằng cả hàm răng với quang lực nhiều megawatt, và khuôn miệng rộng, rạng rỡ, luôn mang lại những nụ cười tỏa sáng và dễ lây.

Cuối cùng thì dù đang rã mồ hôi trên sàn tập, hay tuyệt mĩ chỉnh chu trên thảm đỏ, dù ngổ ngáo như những nữ chiến binh gợi tình nhất hay lộng lẫy quyền uy trên ghế nóng truyền hình, thứ mà những người đẹp khác không thể tập luyện hoặc mua sắm mà có được, thứ quật ngã hay khơi gợi mọi lòng tôn ngưỡng của đàn ông, thứ biến những thân hình đàn bà thành sự khêu gợi thách thức của những chiếc cúp cầu kì cao giá, đó chính là hào quang của sự tự tin, và sinh lực của những con báo lì đòn, khôn ngoan, và tạo lập nên tất cả không chỉ từ nhan sắc – họ đã thật sự lao động cật lực cho hào quang có thật của mình!

ho-ngoc-hacomo-ama-una-mujer-photoshoot-jennifer-lopez-20137070-500-618 

hồ sơ mang bí số 007

timothy dalton

Jasmine nOir

Đàn ông âm thầm muốn đá cho gã một cú, đàn bà âm thầm mơ tưởng về gã, con nít muốn được như gã. Tất cả những điều đó đều quá ồn ào, hào nhoáng và nguy hiểm cho một điệp viên.

Nhưng đây không phải là một điệp viên bất kì. Điệp viên mang bí số 007 thuộc Cục Tình Báo Anh.

“Bí số” ấy không có gì là bí mật với quá nhiều thế hệ khắp nơi trên thế giới, người ta đều có thể vanh vách gọi tên cúng cơm của gã, theo một giọng Shakespearean đầy kịch tính:

“The name is Bond – James Bond!”

007s

Được cha đẻ là nhà văn Ian Fleming đặt tên theo nhà điểu cầm học người Caribe mà bản thân ông ngưỡng mộ. Về sau, khi gặp gỡ bà quả phụ của ông Bond, Fleming tán tụng “tôi không ngờ một cái tên ngắn cụt, phi lãng mạn, đặc sệt Anglo Saxon, nhưng cực kì nam tính này chính là cái tên phù hợp nhất. Nên tôi cho một James Bond khác ra đời”. Về sau, Fleming thú thật, có phần thẳng thắn hơn, với tờ New York Post rằng “Tôi muốn gã là một tay Anglo Saxon thô thô đần đần một chút, và cái tên cộc lốc này chính là cái tên đần nhất mà tôi tìm ra được”.

Về sau, cái âm thanh cụt lủn ấy đã làm nên lời thoại ngắn ngủn, nhưng đầy khẩu khí cao ngạo làm nên ấn tượng sâu sắc lừng danh trong lịch sử điện ảnh thế giới: “The name’s Bond – James Bond”.

James Bond được xây dựng dựa vào thời kỳ Fleming hoạt động tại Cục Tình Báo Hải Quân trong đệ nhị thế chiến. James Bond là sự hợp nhất của những mẫu hình sĩ quan phản gián và biệt kích mà ông đã từng gặp. Nhưng hơn hết, ông gửi gắm vào nhân vật này cả những nét rất chân thật về bản thân, từ sở thích khoái ăn trứng khuấy, đến mọi nhãn xà bông, nước thơm cạo râu mà ông ưa dùng. Các chi tiết về nghiệp vụ tình báo dựa trên kinh nghiệm có thật, cho đến tên của những bạn học hồi nhỏ, người tình, người thân của Fleming cũng được đưa vào để làm nên thế giới của Bond.

Naval-Commander-Ian-Fleming

Fleming muốn Bond có một ngoại hình của ca sĩ Mỹ quốc Hoagy Carmichael nhưng ngầu hơn một chút. Chàng có mái tóc đen dày mạnh khỏe, khóe miệng khắc nghiệt và đôi mắt có ánh thép. Chàng có một khiếu hài hước duyên dáng và lạnh lùng, một dòng máu Scotland sáng giá, mẫu thân sở hữu một nhũ danh vân vi cầu kì là Monique Delacroix đến từ Thụy Sĩ, và thân phụ là ngài Andrew Bond ở Glencoe, Scotland.

Hoagy Carmichael

Bond và cuộc đời bí ẩn của chàng không có một thông tin gì về ngày sinh nhật. Về sau, John Pearson chấp bút nên một hồ sơ chính thức cho chàng, mặc nhận ngày 11 tháng 11 năm 1920 là ngày chào đời của James Bond, trong khi John Griswold là sau đó một năm, vào ngày 11 tháng 11 năm 1921.

Tuổi tác, điều đó chưa bao giờ quá quan trọng đối với bản thân James Bond, một khi tay chân vẫn đánh đấm ngon lành, tình ái miên man, và những bộ âu phục, những chiếc đồng hồ vẫn cực kì hợp mốt.

Từ chiếc cánh gà Beretta đến tuyệt tác DB5 trên tử địa Skyfall

Như tay hiệp sĩ cầu kì về thanh kiếm tri kỷ của mình, James Bond hoàn toàn có thể được coi là người đàn ông có bộ sưu tập xe và vũ khí đáng ham muốn nhất của mọi thời kỳ. Đây là một cuộc biểu trưng khí tài hùng hậu và mĩ miều nhất của lực lượng an ninh phản gián Ăng-lê.

Cậu ấm James Bond của M16 chẳng khác gì một cô Barbie với những phụ kiện không thể thiếu của mình. Giả sử ví von như vậy bởi, khác với mẫu người biệt kích lủng củng lang cang với những bộ sưu tập vũ khí hạng nặng và những viên đạn to cỡ quả bom, James Bond có cho mình những món đồ chơi thông minh tinh xảo và mang theo ít nhiều thói hài hước kiểu Ăng-lê. Ban đầu chỉ là vài cây viết ngụy trang, hay món lưỡi lê giấu trong giày, nhưng từ khi xuất hiện khẩu súng lục bé xíu bằng vàng trong The Man with the Golden Gun, thì những món đồ chơi lợi hại này cũng là một sức hấp dẫn kinh điển của bí số 007.

Vậy là từ đó, mỗi vụ án mới của Bond đều không thể bỏ qua “tiết mục” được trông đợi không kém gì những pha rượt bắt, đó là cuộc giới thiệu trang trọng các món “phụ trang” siêu thông minh được nghiên cứu và thiết kế riêng cho chàng. Motif này trở thành một điển lễ kinh điển cho mọi thể loại điệp viên tình báo, phản gián hay siêu thám tử. Đến cả bộ truyện tranh Conan của Nhật Bổn, dù rõ rệt chịu ảnh hưởng của trường phái tâm lí tội phạm Agatha Christie và dấu ấn Sherlock Holmes, nhưng không thể thiếu một nhà bác học ranh ma phía sau mọi món đồ chơi thủ thân của tay thám tử.

Thậm chí gười ta bắt đầu ái ngại khi dường như chàng đã được trang bị hơi quá tay và trở thành một gã bóng bẩy ẻo lả ỷ lại vào những món đồ chơi công nghệ. Nhưng rồi xét trên sự cân sức của mỗi vụ án, phía kẻ xấu cũng được trang bị đồ hàng xôm tụ không kém, từ khẩu súng bằng vàng của Scaramanga, đôi mũi giày tẩm độc của Rosa Klebb, cho đến cái nón chóp viền thép của Oddjob, cùng hộp trang điểm đầy vi khuẩn của Blofeld. Với ngần ấy kẻ thù nham hiểm, thâm độc và chịu chơi, những món đồ chơi siêu công nghệ của Bond được giải oan hoàn toàn, và cuộc đối đầu lại trở về thế cân sức.

Nhưng hai món vũ trang cơ bản nhất, hơn cả những món phụ kiện bé xíu và buồn cười của nghiệp vụ tình báo, chính là “thanh kiếm” và “chiến mã” của một tay hiệp sĩ chân chính. Trong trường hợp của Bond, đó là bộ sưu tập súng và xe.

Ban đầu, cha đẻ Fleming chỉ trang bị cho chàng khẩu Beretta 418 mập mạp chắc nịch và hữu dụng, một ‘thanh kiếm’ phù hợp với sự thô ráp, lạnh lùng của nguyên bản James Bond. Không lâu sau đó, một độc giả mến mộ nhưng sành sỏi hơn về súng ống viết một lá thư công kích cái cánh gà mập mạp và ngộ nghĩnh ấy là “đồ thứ súng cho đàn bà nhét bóp đầm!”

beretta 418

Tay độc giả cuồng nhiệt này đề cử khẩu Walther PPK 7.65mm bảnh bao ngạo nghễ hơn. Khẩu Walther này xuất hiện ngay trong cuộc tấn công màn bạc của Bond trong phim Dr.No, khiến mọi quý ngài xem phim cứ thở dài sườn sượt. Một món đồ chơi bặm trợn cỡ đó xem chừng tuyệt hảo để rút ra từ sau ve áo pardessus hay tuxedo của mẫu người hùng màn bạc chánh hiệu con nai vàng.

dr.no gun

Boothroyd, tay độc giả nhiều chuyện nọ còn khuyên Fleming sắm thêm cho quý tử tinh thần của mình một cái bao súng Berns-Martin ba quai, và một lô một lốc những món đồ chơi chết người khác. Để đáp lễ, Fleming đặt luôn tên cho tay thiếu tá phụ trách quân bị của M16 là Boothroyd.

ian_fleming_Geoffrey_Boothroyd

Bond còn thủ thân thêm vài khẩu tầm tầm cỡ Colt Detective Special và khẩu Colt cán dài Army Special. Ngoài ra, để cho bằng anh bằng em và không mất thể diện trước hậu duệ Rambo, Bond cũng có cho mình một bộ sưu tập súng trường, trong đó là khẩu Savage Model 99 và Winchester 308.

Ngay từ lần xuất hiện đầu tiên trên phim, trùm mật vụ M đã ra lệnh cho Bond bỏ khẩu Beretta “bóp đầm” để nhận khẩu Walther PPK. Họ (khẩu súng và Bond) sống hạnh phúc bên nhau suốt 18 bộ phim.

Từ Don Quijote đến James Bond, súng ống kiếm cung đã có, thì khoản ngựa xe mới thật là thứ khiến Bond trở thành thằng cha may mắn đáng ghét nhất thế giới đối với mọi quý ông. Trong khi Batman quanh quẩn với cỗ xe chuột chũi duy nhất, thì Bond từ ban đầu đã được Fleming trang bị cỗ Bentley 4½ Litre đầu bạc, và về sau là Mark II Continental Bentley. Trong vụ án Goldfinger, chàng lái chiếc Aston Martin DB Mark III có thiết bị định vị tối tân giúp chàng truy sát kẻ thù bon bon dọc ngang nước Pháp. Nhưng sau vụ truy lùng đó, người ta lại thấy chàng một mực chung thủy với chiến mã Bentley.

aston martin

Nhưng chỉ cho đến khi đường đường xuất hiện trên màn bạc, cuộc đầu tư điên cuồng vào những cỗ mã xa tối tân của Bond mới thật sự khiến nam nhân thế giới sục sôi thèm muốn. Thời thập niên 1980, chàng ngon lành sập cửa chiếc Aston Martin, còn những năm 2000 là thời kì của cỗ V12 Vanquish điệu nghệ và chiếc DBS đen thẫm bẹp dí như một con gián bảnh bao siêu tốc độ. Giã từ sự thanh lịch thuở ban đầu của vẻ đẹp bạch mã với tên tuổi Alfa Romeo, những lần xuất hiện về sau, Bond thể hiện tư chất tối ưu của một điệp viên thượng hạng khi điệu nghệ điều khiển volant từ xe cứu hỏa, tải hạng nặng, tàu ngầm phóng lựu cho đến tăng thiết giáp. Nhưng cuối cùng, con chiến mã trung thành vinh dự xuất hiện từ Casino Royale cho đến Skyfall vẫn là tuyệt tác màu xám bạc Aston Martin DB5.

aston martin db5

Trong suốt điệp vụ trùng điệp hiểm nguy Skyfall, ngay cả khi bà đầm sắt trùm mật vụ M chết trên cánh tay mình, Bond cũng không bao giờ lộ nét đau đớn sâu sắc và tinh tế bằng giây phút chiếc Aston Martin DB5 bị phá hủy thảm thương. Ngay cả khán giả máu lạnh nhất cũng hiểu chàng Bond đã bị đả thương vào yếu huyệt. Cánh mày râu trong khán phòng cine khắp thế giới cùng rên xiết xuýt xoa đồng cảm: đó là một cỗ chiến xa tuyệt hảo!

aston martin skyfall 

Tay người Úc cơ hội và triều đại Roger Moore

Một trong những vụ án huy hoàng thời kì đầu của chàng mang tên From Russia with Love. So với vụ Dr.No, các hệ thống bí danh khi này cũng bắt đầu hình thành, thiếu tá Boothroyd mang bí danh độc tự  Q cho đến mãi về sau. Đây cũng là lần xuất hiện thứ hai và sau cùng của Sylvia Trench, được nôm na coi là bạn tình lâm thời của Bond sau mỗi vụ phá án. Với 2 vụ giết người so với Dr.No, James Bond bắt đầu hứa hẹn dấn sâu vào những vụ án mạnh dạn hơn về tính bạo lực. Người ta vẫn còn kể rằng John F.Kennedy đã xem bộ phim này lần cuối tại tòa Bạch Ốc ngày 20 tháng 11 nằm 1963 định mệnh, trước khi đi Dallas, mặc dù mãi đến tháng Tư 1964, bộ phim mới được phép công chiếu rộng rãi tại Hoa Kỳ.

DR-NO_610

Đến vụ Goldfinger, Bond bắt đầu trở thành một hiện tượng. Đó cũng là khi chàng tập tành lái chiếc Aston Martin DB5, và sử dụng vũ khí có tia laser của công nghệ tiên phong. Đây cũng là bộ phim James Bond đầu tiên đoạt Oscar về hiệu ứng. Nhưng với Bond, nếu chàng có thật, đây là một vụ án vinh quang nhưng cũng đầy mất mát. Cha đẻ của hình tượng James Bond, người đàn ông đã chu đáo đặt vào tay chàng khẩu súng lục thô kệch ngắn ngủn đầu tiên, Ian Fleming qua đời trước khi phim công chiếu.

ian fleming

Từ đó, các điệp vụ cine của 007 bắt đầu rời xa khỏi kịch bản văn học gốc. You Only Live Twice dựng trên bối cảnh Nhật Bản, với bạn tình Kissy Suzuki và nhan nhản ninja để bao sân chiều chuộng khán giả châu Á. Sean Connery, như thể đã hóa thân vào Bond-phiên-bản-gốc, tuyên bố không tiếp tục đóng các phim sau. Là nam diễn viên thủ diễn James Bond theo kịch bản văn học gốc của Fleming, Connery như một Bond đầu-tiên-và-duy-nhất ra đi như một hành vi tuẫn tiết đáng trọng!

you only live twice

Sự ra đi của Sean Connery khiến người ta lúng túng và cập rập chọn anh kép George Lazenby người Úc kế vị vào vai James Bond. Lazenby xuất hiện hoàn hảo, tay lấp lánh chiếc Rolex Submariner, mình vận bộ suit may ở tiệm Savile Row của Connery để lại, và tỉa tót râu tóc ngay tại hiệu ưa thích của Connery ở Dorchester Hotel. Các nhà phê bình chỉ có thể khen ngợi anh chàng về sự cần cù và dũng cảm tự đảm nhiệm các vai nguy hiểm không cần đóng đúp. Nhưng công chúng la ó phản đối, họ trót quá gắn bó với Connery, cho rằng Lazenby quá bận rộn thay phục trang xoành xoạch như một cô dâu diêm dúa, và quá mỏi mệt trong việc hùng hục chạy theo cái bóng của Connery. Đó là chưa kể giọng phát âm Úc đặc sệt quê trớt của anh chàng khiến phải dùng đến việc lồng tiếng, tổn hại ít nhiều đến hiệu quả thể hiện trên phim.

george lazenby

Thế là hình tượng chàng Bond lại đòi hỏi một lần đổi lốt. Lần này, kép Roger Moore ứng cử, dù đã 45 tuổi. Moore trở thành nam diễn viên bền bỉ nhất trong các nam diễn viên thủ diễn James Bond, chính xác là trong suốt 12 năm. Roger Moore bắt đầu ra tay áp đặt một kỷ luật mới cho James Bond. Hai vụ án đầu, chàng khệnh khạng hút cigar thay cho thuốc lá thường, và uống buorbon thay cho martini. Moore khôn ngoan phá lệ và lập tiền lệ riêng của mình – như một con đực mạnh thực thụ, cũng là điều mà hình tượng James Bond không thể thiếu.

Moore bắt đầu cho Bond…cai thuốc. Vào những năm 1970s, James Bond trở nên “đời” hơn, pha phỉnh một chút khiếu hài hước duyên dáng, song song món chính là những màn đấm đá tuyệt đỉnh. Hẳn nhiên, Bond của những năm 70 không thể nào có được sự đường bệ của Sean Connery, nhưng gã đột nhiên trẻ trung và có duyên hơn, lịch duyệt, duy lý và rõ ràng là háu gái hơn. Về võ nghệ, tuy không điệu nghệ như Sean Connery, Bond của Moore được coi là anh chàng hóm hỉnh và dễ gần nhất trong mọi phiên bản James Bond cả trước đó lẫn về sau.

roger moore

Đài từ thượng đẳng của nam thần xứ Welsh và James Bond bán lạc xoong

Đến tận những năm 1987-1989, Bond mới có một giọng phát âm Ăng-lê thuần chủng chánh hiệu truyền thống “Shakespearean” của kép Timothy Dalton, người kế nhiệm Roger Moore. Tờ Guardian ủng hộ phiên bản mới này của James Bond “Đành rằng đó không phải là Connery, và thiếu hụt cả cái duyên lịch duyệt của Moore, nhưng ít ra, đó không phải là Lazenby”, ám chỉ giọng thổ âm Úc nặng chịch của Lazenby, từng gây khốn đốn cho hình ảnh James Bond.

Timothy Dalton nhập vai James Bond hoàn hảo, với chiếc mũi khoằm của loài thần điểu, mái tóc dày rậm như lông quạ, đôi mắt khi thì ủy mị ươn ướt như mắt cún, khi thì sáng quắc như mắt diều hâu ngay dưới cặp chân mày rậm rì sắc nét như dao phay. Chàng dày vò các nữ khán giả bằng khuôn vai vuông vức, cơ thể nam thần và chiếc cằm chẻ đẹp như một cặp mông thiên sứ. Chỉ cho đến khi chàng thật sự thoát kiếp James Bond và tái xuất ngời ngời trong Jane Eyre, vai bá tước Rochester cục cằn và đa cảm, người ta mới dám chấp nhận rằng chàng không phải là James Bond nữa.

timothy_dalton

Sự xuất hiện hoàn hảo cuả Timothy đã là một thách thức khó vượt cho kẻ kế nhiệm là Pierce Brosnan bóng bẩy. Cũng sở hữu mái tóc đen dày hơi lượn sóng, với “cặp mông thiên sứ” có phần teo tóp hơn, Pierce Brosnan được đánh giá là giai kỳ điển trai màu mè đỏm dáng nhất của Bond.

pierce brosnan vanity

Khi kí hợp đồng kế nhiệm nam thần Timothy, Brosnan hồ hởi tuyên bố “Tôi muốn đào sâu hơn nữa vào bên trong người đàn ông này, lột lớp vỏ bọc máu lạnh của anh ta như lột một củ hành, và phơi lộ một tâm hồn nhạy cảm bất khả xâm phạm của người đàn ông đó”. Điều này làm khán giả hâm mộ của Bond run sợ – Bond không phải là loại đàn ông treo quả tim của mình tòn ten trên ve áo để làm dáng. Nhưng rồi người ta đã có một Bond gốc Scotland của Connery, nói giọng Úc của Lazenby, mang dòng dõi Welsh quí phái của Dalton, thì cuối cùng, đến lượt Brosnan sẽ cho người ta một phiên bản Bond Ái-Nhĩ-Lan rất riêng và khác biệt.

Bond lại hút cigar và chuộng những bộ suits bảnh bao thửa tận bên Ý. Golden Eye với Brosnan cũng là điệp vụ đầu tiên xảy ra sau khi Liên bang Xô viết rã đám. Bond và M16 cũng phải cập nhật tình hình chính trị chung, thay các vụ đối đầu với chính quyền chính thể bằng những vụ rượt bắt gay cấn với các siêu thế lực mafia mới của nước Nga lộn xộn. Cũng bởi tính cập nhật thực tế, Judi Dench vào vai bí số M – đầu lãnh M16, một khi ngoài thực tế, ghế trùm cơ quan tình báo M15 của Anh quốc cũng vừa chào đón nữ chủ nhân mới: bà đầm sắt Stella Rimington.

Công luận nghi ngờ vẻ oặt ẹo điệu đàng của kép Brosnan, các nhà phê bình thở dài phán “Và Bond đã tái xuất, lần này với mái tóc hỉ nhi!”, nhưng MGM vẫn tuyệt đối tin cậy vào cái đẹp và sự hào hoa, quyết đưa Bond về với bản ngã. Đầu tiên là bằng cách tước đoạt bớt những món đồ chơi lặt vặt của chàng, cùng mọi yếu tố hoang đường quá tay mang sắc màu giả tưởng. Bond mạnh mẽ hơn, u sầu hơn, và “người” hơn.

Một lần nữa, khi mà ngoài kia, trào lưu cơ bắp đã lắng xuống, việc thay đổi phong cách cho Bond hoàn toàn phù hợp với thời kì của những anh chàng metro-boy mảnh mai, biết làm đẹp và gần như lưỡng tính, Jack của Titanic thế chỗ Commando, và rock bờm xờm bị hất cẳng bởi boybands thiếu niên tiến bộ.

Các quý ông trung thành của những thế hệ James Bond kinh điển có thể chỉ muốn tung một cú đá vào mông tay Bond đời-sau oặt ẹo này. Hơn nữa, gã rõ ràng là một tay bán đồ lạc-xoong chuyên nghiệp. Gã rao bán mọi thứ, từ nước uống, xe cộ, đồng hồ, bút máy,… chỉ cần một cú lắc tay điệu nghệ bên sòng bạc, gã tài tình rao bán chiếc đồng hồ lấp lóe dưới manchette công tử bột. Gã ngời ngời sáng giá và hốt về bạc triệu mỗi lần tái xuất, chưa kể các nhãn hàng thủy chung lại vồ vập lao vào, Bond của Brosnan được trang hoàng long lanh như cây thông Giáng sinh hạnh phước, với đồng hồ, thời trang, giày và những cỗ xe gây mê đắm.

brosnan poker watch 

Cuộc cách mạng của James Lạt-Nhách

Nhưng công chúng là một đứa trẻ khó chịu, ngay khi thế hệ hâm mộ giai kỳ bóng bẩy của Bond bắt đầu quen với hình ảnh của chàng điệp viên thơm phức trong các bích chương quảng cáo đồng hồ Omega, thì cuộc cách mạng phong cách của James Bond tạo nên một vụ ồn ào chưa từng thấy. Giữa thời loạn lạc của thế giới phẳng phi giới tính, giữa sự tìm tòi khắc khoải một hình tượng nam thần thẳng thớm đáng tin cậy, James Bond cần mau chóng thoát ra khỏi cái dung mạo mĩ miều của những điệp viên tài tử “tóc đen như mun, cằm chẻ như mông” vốn đã thành tiền lệ.

pierce brosnan

Với hình tượng Obama, thậm chí đã có lúc người ta cân nhắc một James Bond da đen…hơn tóc. Nhưng ứng viên thắng cuộc cuối cùng đã khiến tất thảy công luận hồ nghi và cự nự dữ dội: Daniel Craig.

Gã có bản mặt của một tay mafia Đông Âu hơn là một điệp viên Anh quốc. Đôi mắt nhỏ, linh hoạt, chiếc cằm nhọn và một thái độ lì lợm khó gần. Gã có diện mạo của một tay sát nhân máu lạnh sẵn sàng tung nắm đấm thép mà không buồn nheo mắt.

Người ta thổn thức nhắc nhớ những vệt chân chim nơi đuôi mắt Brosnan và vết lõm chen giữa hai múi cằm đẫy nẫn của Dalton. Than ôi, kẻ kế nhiệm thậm chí còn mang một đôi tai vểnh của loài dơi và mái tóc lưa thưa màu sáng.

daniel2

Người ta tung vào thế giới cinema một James-Bond-Không-Thèm-Đẹp!

Thậm chí đã có cả một website với địa chỉ danielcraigisnotbond.com kêu gọi tẩy chay phiên bản mới của James Bond. Tờ Daily Mirror chạy nguyên trang nhất chỉ để bỉ bai Craig với hàng tít nhái theo câu thoại lừng danh của Bond “The Name’s Bland – James Bland” (tên là Lạt Nhách – James Lạt Nhách).

Bond (bởi đó chính là tính cách Bond) phớt lờ đúng điệu Ăng-lê và tái xuất dưới hình hài Daniel Craig trong phi vụ Casino Royale. Món lãi ròng từ phim này, kể từ Moonraker, chưa bao giờ cao đến vậy! Công luận đổi chiều xoành xoạch, người ta tung hô James Bond mới. Chàng mảnh mai hơn, trông “chì” và “ngầu” hơn, không xăm lên trán hàng chữ “vận động viên làm tình”, và không cầu kì giãy nảy nếu ly martini của chàng không được pha đúng điệu. Đơn giản là vì chàng-như một tay Bond đúng điệu, cóc quan tâm!

daniel1

Còn tư cách người hùng và những trò táo tợn? Hãy xem chàng được đích thân nữ hoàng Elizabeth (do chính lệnh bà thủ diễn) vời đến điện Buckingham để hộ tống bà trên chiếc trực thăng bay đến sân vận động Olympic Stadium, cùng lệnh bà tôn quý của nước Anh nhảy thẳng từ trực thăng, bên dưới cánh dù bằng lá cờ liên minh lộng gió!

QUEEN+AND+DANIEL+CRAIG 

Fashionisto siêu hạng và 40 bộ suits cho một cảnh quay

Với vẻ điển mã xứng tầm một quý ông, chàng có tất cả những cái tên quyền lực nhất của giới thời trang làm hậu thuẫn cho tủ phục trang khét tiếng của mình. Giorgio Armani, Brioni, Roberto Cavalli, Tom Ford, Hubert de Givency, Gucci’s Frida Giannini, Douglas Hayward, Rifat Ozbek, Jenny ackham, Miccia Prada, Oscar de la Renta, Anthony sinclair, Phillip Treacy, Emanual Ungaro và Donatella Versace là những cái tên làm nên thế giới hào hoa của James Bond.

Bond cầu kì và chuẩn mực đến từng tiểu tiết. Chàng phân biệt được một ly martini lắc và khuấy khác nhau ra sau, chàng thích ống quần của mình ôm vừa, tỉa tót tuyệt khéo, nhưng không bó sát bởi chàng không phải Tom Jones. Cả tuxedo cũng vậy, chàng thích sự nghiêm cẩn, không xum xuê hoa lá, và đặc biệt ưa chuộng những chiếc sweater chui đầu bằng hàng cashmere thượng hạng. Chàng có thể đã xuất hiện từ nửa thế kỷ trước, nhưng chắc chắn chưa bao giờ muốn mình trở nên cổ lỗ.

Bond Style

Chuẩn bị cho vụ mới nhất của James, nhà thiết kế phục trang của chàng Jany Temime tuyên bố cô đã chuẩn bị cho James Bond lệ bộ chuẩn mực nhất chào mừng 50 năm cát cứ màn bạc, nhưng mang mọi yếu tố đương đại của thẩm mỹ thời trang 2012. Cô nói say sưa như một bà nội trợ sành điệu đi sắm sanh chưng diện cho đức lang quân lừng lẫy hơn là một chuyên viên thiết kế phục trang nói về diện mạo những vai diễn: “Tôi không chạy theo trào lưu mốt mà bám theo kịch bản. James đâu phải loại rảnh rang đọc tạp chí thời trang hàng ngày, tôi rành anh ta quá mà! Tôi biết James sẽ muốn mặc gì và vì sao, tôi luôn tự vấn bản thân trước mỗi quyết định: Đây có phải là thứ James sẽ bỏ tiền ra mua không?”

Tủ quần áo của chàng bày san sát chằn chặn những hàng suits bất tận, phô ra những ống tay và khuôn vai thẳng táp, hoàn hảo của kỹ thuật cắt may thượng hạng, hầu hết đóng mác Tom Ford. Bản thân Craig trong đời thực, cũng là một thân chủ mê mệt của phong cách lịch duyệt đến tối giản, đầy tính thực dụng rặt Mỹ của Ford. Ngay từ khi mới làm việc với Temime, Craig đã báo trước, theo kiểu mà chính James Bond biết mình muốn gì, rằng chàng thích form cắt mảnh mai nhưng phải dễ vận động, và hơi hoài cổ về nét kinh điển của thập niên 60.

tom ford

Mặc dù kép Roger Moore khẳng định rằng Bond vẫn có thể xài ngon ơ mấy bộ thửa cho chàng từ hồi 70s và 80s (đương nhiên, ngoại trừ quần ống loe và cổ sơ-mi to gộc), nhưng tuxedo và suits vẫn kinh điển vào hàng bất hủ. Nhưng ngay cả Moore cũng không còn mặc những bộ vía oai vệ đó nữa: “Chúng được may từ cách đây hai ba thập niên, cả bản đồ thế giới cũng đã thay đổi, huống gì số đo vòng bụng của anh kép diễn về già là tôi. Thời đó tôi cũng mê mẩn phong cách James Bond lắm, nhưng đó là ngài Bond, còn tôi rồi cũng tự xoay sở cho mình một gout riêng về cả đồ ăn lẫn rượu vang và áo vest”. Moore vừa ra mắt cuốn sách của mình về Bond, với cái tên “Bond on Bond” do nhà xuất bản Lyons Press ấn hành, trong đó, ông kể lại rất nhiều về phong cách bảnh bao của hiện tượng mang bí số 007.

Sean Connery, người đầu tiên thủ diễn James Bond năm 1962, cho đến nay vẫn còn ưa thích những bộ suits màu ghi mảnh dẻ Bond từng mặc thời đó, nhưng mấy cái quần yếm bằng vải bông trong Goldfinger thì quả là một cơn ác mộng với thời trang quý ông đương thời.

Đến những năm sau này, James Bond của Pierce Brosnan được diện rất bảnh trong bộ đồng phục sĩ quan Hải quân Hoàng gia, lay động nên bao cuộc đại chấn nức nở trong tim những nữ khán giả nhẹ dạ. Ngoài giai kỳ bảnh bao đột xuất này của Brosnan, thông thường thì James Bond là mẫu đàn ông thích sự tinh tế lẫn thực tế trong từng tiểu tiết của một phong cách tưởng như hoàn toàn giản dị. Cuối cùng, chàng là một điệp viên luôn đặt mình vào giữa chốn trùng điệp hiểm nghèo, chắc chắn không có nhu cầu khoác lên mình một bộ cánh quá lâm li và nổi bần bật giữa chốn đao kiếm vô tình như vậy.

navy uniform

Thời mới xuất hiện, một người đàn ông như chàng hẳn nhiên sẽ chọn hiệu may Savile Row lừng lẫy ở London làm chốn tin cẩn sắm sanh lui tới. Tới năm 1995, chàng thức thời và điệu nghệ hơn giữa thời cuộc phi biên giới, những điệp vụ của chàng giờ mang tầm cỡ toàn cầu, và nhà thời trang Ý Đại Lợi Brioni giờ mới xứng tầm sắm sửa của siêu điệp viên. Nghệ nhân bậc thầy của nhà này là Angelo Petrucci phóng mũi kéo điệu nghệ theo lối cắt may Ăng-lê truyền thống có vạt dài hơn so với các quý ngài La Mã, và đương nhiên là với những cặp ống quần hoàn hảo, ôm suôn, thẳng muốt và sắc nếp như dao: “Anh James, với tôi, là đại diện chí tôn của cái gọi là gout thượng đẳng. Suits là biểu tượng của quyền lực phái mạnh, với một người như James, suits chính thống là phải được may thửa chuẩn mực theo số đo. Chưa kể, hãy ngắm những cô nhân tình của ảnh, cô nào bà nào cũng sành sỏi điệu đàng, đều có con mắt để tán thưởng một bộ vía khéo cắt, bởi chính họ cũng tuyệt đỉnh cầu kì và rất am hiểu thời trang, anh James không thể lôi thôi được”.

bond style 2

Trong Skyfall, Temime vận cho Naomie Harris và Berenice Marlohe những bộ phục trang không hổ thẹn dòng dõi những thế hệ “Bond girls” về trước như Halle Berry và Ursula Andress. Cả hai đã từng khuấy đảo màn bạc trong những bộ bikini, đùi quấn đai súng lục, và Barbara Bach với chiếc váy dạ hội đen viền đá trắng, với được xẻ cắt cao vút đến tận… thiên đàng! Temime quyết định cho Marlohe ăn vận theo phong cách hoàng kim của cựu minh tinh Ava Gardner với bộ váy L’Wren Scott như bộ da thứ hai diễm lệ mà để vừa khít một cách kích động như thế, mỗi buổi sáng, đào Marlohe phải chịu một công đoạn may đính để bảo đảm chiếc váy bó sát thân hình. Và khi chết, nàng được Temime ưu ái cho diện thật đỏm trong chiếc váy đỏ thắm trễ tràng của Donna Karan. Karan phỉ mãn với hiệu ứng gợi tình một cách chết chóc này: “Nghĩ đến Bond girl là phải nghĩ đến gợi tình, sự thông minh, sức mạnh, và lẽ dĩ nhiên, là một thân hình sát thủ!”

berenice_marlohe_skyfall

Trong khi đó, Harris cần một thiết kế hung hăng năng động hơn cho những pha hành động và được cho mặc một chiếc jacket của Belstaff, tank top, và quần da.

Còn riêng cho James, ngay vào màn rượt bắt đầu tiên – một điển lễ mở màn cho mỗi phi vụ của 007, chàng cần một bộ suit vừa đẹp, vừa ôm, vừa thoải mái cho mọi trò vung tay quạt chân của 007. Điều này đồng nghĩa với 40 bộ suit y chang nhau, cái thì cánh tay dài hơn một chút để chàng cưỡi motor, cái thì cần đệm đầu gối cho chàng té đỡ đau, và có cả những bộ cài đặt những túi máu giả, và cả những bộ rách sẵn để đối phó với thứ tự lộn xộn của cảnh quay.

Chàng là siêu điệp viên trường phái sắp đặt, điều này không thuộc hệ tư duy bủn xỉn được. Temime hãnh diện như bà nội trợ siêu hạng “Tất cả phục trang ở đây đều thuộc hàng thượng hảo hạng. James có thể chạy phăm phăm qua nước, bụi, nhảy khỏi tàu hỏa, và chỉ cần phẩy nhẹ, là lại sạch bong như mới”

motor ride skyfall

Những người đàn bà của Bond

Thuật ngữ “Bond Girl”, chỉ những cô nhân tình lâm thời của James Bond, là một đại danh lẫy lừng có phần hơn cả các khái niệm “Playboy Bunny”, “Victoria’s Angel” hay “Cosmo Girl”. Xét về giai tầng, họ không hề dân chủ đại trà. Đó là những nữ sát thủ, minh tinh, hoặc yếu nhân, thậm chí chính khách. Họ là những Pussy Galore, Plenty O’Toole, Xenia Onatopp hay Holly Goodhead. Nói một cách nôm na, đó là những đại diện điển hình của vẻ đẹp xa hoa thượng đẳng, những nữ thần nhục cảm phóng túng, những đóa hồng nhung kiêu sa dùng để trang trí ve áo tuxedo của ngài Bond trong từng điệp vụ.

bond girls2

Nàng có thể là bất cứ ai, miễn sở hữu một thân phận ly kì và một thân hình đẹp. Nàng có thể là chiến hữu hay cừu nhân, nàng cũng có thể là nạn nhân hay thân chủ. Nhưng điều rất quan trọng cần được phân biệt rõ ràng, trùm tình báo mang bí danh M, dẫu là người đàn bà cực kì quan trọng trong mọi cuộc phiêu lưu, phần số và tâm hồn 007, bà ta không hề được tính là một Bond Girl. Ngoài ra, đồng sự Miss Moneypenny cũng bảo toàn một mối quan hệ chiến hữu với Bond khá trong sáng, dù ở phần cuối của điệp vụ Skyfall, có những chi tiết cho thấy cô hoàn toàn có khả năng đã từng đứng vào hàng ngũ Bond Girls.

Dẫu đa dạng đa chủng đến mấy, tộc người ưu tú “Bond Girls” cũng có những mẫu số nhận biết chung. Thoạt tiên là những thân hình tuyệt hảo, thường xuyên được lồng tuyệt khéo trong những bộ trang phục hơi ngầu kiểu nam tính, kiên nghiệt, điểm một vài món trang sức góc cạnh, dây lưng da to bản và giày da mũi vuông. Nhưng họ còn phải có khả năng xuất hiện đột ngột trong vẻ đẹp lẫy lừng đàn bà tính, những bộ váy dạ tiệc dính trượt trên da, váy ngủ satin, push-up bra thượng hạng, bikini trang trí súc lục, và thi thoảng chỉ có một lớp dầu bóng trơn trượt trên mảnh thân trần.

You-Only-Live-Twice-Girls Bond-Girls-6

Phần lớn Bond Girls tuân thủ ngặt nghèo làn da rám nắng, ngoại trừ các cô của thời kì đầu khi mốt nhuộm da chưa thịnh, hoặc những kiều nữ Đông Âu.

Tóc lại là một phạm trù mênh mông đối với các Bond Girls. Họ có thể là các nàng có mớ tơ vàng hoe như Mary Goodnight, đến màu hạt dẻ của Gala Brand, nâu sóng sánh như mật của Tatiana Romanova, xanh tím như Solitare, hay đen thẫm như Vesper Lynd. Hẳn nhiên, đó là những cô nàng có khuôn miệng rộng háu tình, phần lớn có màu mắt xanh, thậm chí xanh như màu Tiffany, long lanh giữa sắc xám và ve chai mắt mèo. Đặc biệt Pussy Galore sở hữu đôi mắt huyền vi tím thẫm – người đẹp mắt tím duy nhất trong trải nghiệm tình sử của James Bond.

Trong khi nàng Vesper Lynd xuất hiện trong Casino Royale với tất cả mọi nét thuần chủng Bond Girls kinh điển ở trên, thì Dominetta Domino Vitali bằng mọi cách trở thành hình ảnh trội bật với sandals da trắng, da rám nâu, tóc bồng kiểu Bardot và các nét trên khuôn mặt đều yêu kiều nhỏ nhắn, thay cho khuôn miệng rộng của những nàng man-eater truyền thống.

james_bond_girls_03

Mẫu đàn bà ưa chuộng của Bond, hẳn nhiên, không chỉ là những tiêu chuẩn về ngoại hình và thời trang. Chàng thích những cái tên hoặc bí danh ly kì, mà điển hình nhất là Pussy Galore, Solitaire (tên thật của nàng là Simone Latrelle), và Tiffany Case (do thân phụ cô này tức tối vì cô sinh ra không phải là nam tử, ông đưa cho mẹ cô 1000 đồng và một hộp phấn Tiffany rồi bỏ đi). Hay như Vesper Lynd, nghe như West Berlin được nói trại theo âm sắc Đức Ngữ, ám chỉ tư cách điệp viên hai mang của cô nàng. Đương nhiên, chàng cũng không chối từ các nàng có danh tánh bình thường.

Dù không nhan nhản những pha cụp lạc phòng the, nhưng chỉ một số tình tiết khơi gợi đủ để người xem hiểu rằng Bond là anh chàng không chối từ ân huệ ái tình từ những cuộc phiêu lưu trời cho ấy. Nhưng không phải cô gái nào của Bond cũng là những tiểu thư đến từ số phần nhung lụa. Rất nhiều trong số các nhân tình của chàng từng bị hãm hiếp, hay là nạn nhân của bạo lực tình dục. Họ mất niềm tin và kỳ thị nam giới (đương nhiên là cho đến khi gặp Bond): Tiffany Case không những bị cha bỏ rơi từ khi mới lọt lòng, mà lớn lên còn bị hãm hiếp tập thể từ khi vị thành niên, cả nàng Honey Ryder cũng cùng chung số phận. Pussy Galore thậm chí bị cưỡng hiếp từ khi 12 tuổi bởi chính chú ruột. Solitaire có một quá khứ may mắn và trơn tru hơn, nhưng nàng vẫn còn tân đến tận cuối phim. Giai nhân Đông Kinh Kissy Suzuki cũng cay đắng kể về sự kỳ thị khi nàng đến Hollywood lúc 17 tuổi “Họ nghĩ vì tôi là người Nhật nên tôi như một loài vật, và thân thể tôi là thứ dành cho tất cả mọi người”.

james_bond_girls_20

Không chỉ ở trong hồ sơ quá khứ, mà ngay cả trên màn bạc. Lupe Lamora bị chính người tình Franz Sanchez hạ nhục trong Licence to Kill, chung số phần là ngư nữ mĩ miều Andrea Anders trong The Man with the Golden Gun. Nàng nuôi hận nên âm thầm gửi Bond một viên đạn bằng vàng để tố cáo gã nhân tình máu lạnh Francisco Scaramanga và khuyến dụ Bond vào vai cứu vớt gái bơ vơ.

Bond không chỉ thành công ra tay bảo bọc giai nhân hoạn nạn, mà còn mang lại… niềm tin yêu cuộc sống đến với họ, bằng chứng là thay vì cạn kiệt lòng tin vào đàn ông, họ đều chuyển sang yêu thương thắm thiết, si mê và cuồng nhiệt tự nguyện trao thân cho người hùng lẫm liệt.

Nói một cách khác, Bond là quý ngài luôn có cho mình những cuộc tình ly kì theo khuôn mẫu, một kiểu tân văn học Danielle Steel cổ lỗ sĩ và đôi khi quá tay đến khôi hài. Trong điệp vụ Goldfinger, Pussy Galore trước khi gặp Bond là một ả đồng tính nhưng lại say đắm hiến thân cho Bond. Ngay trên giường, chàng không dấu sự hiếu kỳ “Tôi tưởng em chỉ yêu đàn bà?” Và nàng đáp “Tôi chưa bao giờ gặp một người đàn ông thực thụ trước đây!”

goldfinger_goldcorpse 

Di vật của Fleming

Đàn ông muốn được như chàng, đàn bà muốn có chàng, một số khác chỉ đơn giản là muốn lại gần chiêm bái cái đồng hồ lấp loáng dưới ống tay áo tuxedo của chàng.

Ngay từ lần ra mắt màn bạc đầu tiên trong điệp vụ Dr.No, Bond đã hãnh diện trưng phô chiếc đồng hồ như một vật cực kì quan trọng đối với tư cách nam nhân của chàng. Chàng lẫy lừng với bộ sưu tập những Rolex, Breitling, Hamilton, Seiko và Omega. Nhưng không chỉ là những chiếc đồng hồ có thể nằm trên bất cứ cái cổ tay dân chủ nào. Đó là những phiên bản đặc biệt gây nên những cuộc săn lùng tuyệt vọng của thói đua đòi không phải là không có ở cánh mày râu.

pierce brosnan watch

Từ khi tạo nên một James Bond từ chính cuộc sống của bản thân, Ian Fleming đã hào phóng “tặng” luôn cho đứa con tinh thần của mình chính chiếc đồng hồ Rolex ưa thích của ông. Chỉ đến điệp vụ thứ 11 của Bond ấn hành năm 1963, Fleming mới cung cấp đoạn miêu tả đặc biệt hình ảnh Bond, vào một đêm biếng nhác, đưa mắt liếc vào “chiếc Rolex Oyster Perpetual kềnh càng có quai kim loại” trên cổ tay. Đó là một chiếc Rolex Explorer I cực kì đàn ông tính. Một cách cụ thể hơn, về chiếc đồng hồ của Fleming, đó là model 1016 với mẫu dây đeo 7206, bằng thép không rỉ, mã sản phẩm 596851.

ian's rolex

Con gái riêng của vợ ông, Fionn Morgan, cho rằng đó chính là chiếc đồng hồ Rolex chung thủy đầu tiên và duy nhất của nhà văn. Sau khi ông mất vào năm 1964, chiếc đồng hồ huyền thoại được giữ trong một ngăn an toàn ở nhà băng cho đến khi bà quả phụ Ann Flemming qua đời vào năm 1981. Một lần nữa, sau gần 2 thập niên, chiếc Rolex trứ danh lại được phản chiếu lấp lóa ánh sáng ban ngày.

rolex-explorer-1016-jbw007-20100201v500

Điều kì diệu nhất, đó là nó vẫn hoạt động bình thường khi được lấy ra khỏi két sắt, theo lời kể lại của Morgan. Món gia bảo lẫy lừng ấy được tặng lại cho con rể của bà Morgan.

Chiếc Rolex nổi tiếng này được trưng bày tại triển lãm Ian Fleming Centenary nhân ngày sinh lần thứ 100 của ông – 28 tháng Năm, 2008. Bảo tàng Chiến tích Hoàng gia Anh đã lên kế hoạch cho cuộc trưng bày kéo dài 45 tuần mang tên “For Your Eyes Only: Ian Fleming and James Bond.” Mary Gibson, con gái của Fionn Morgan đồng ý cho mượn chiếc đồng hồ mà bấy lâu nay chồng cô vẫn đeo, cùng hàng loạt những vật dụng cá nhân của Fleming có xuất hiện trong thế giới của Bond.

bond's watch

7 lí do vì sao phụ nữ mê James Bond

  1. Bond tự tin. Điều đó khiến chàng gợi tình. Chàng có sự ngổ ngáo của kẻ nắm chắc phần thắng trong mọi cuộc đấu – thứ bản năng của con thú mạnh ắt nhiên sẽ thu hút bản năng kén chọn của đàn bà. Trên thực tế, không chỉ với đàn bà, mà cả đối với đàn ông, không ai bị quyến rũ bởi sự khiêm tốn cả.
  2. Chàng luôn bình tĩnh, ngay cả khi luôn ở trong tình trạng nắm chắc cái chết. Chàng không bao giờ có một động tác thừa, bị chi phối bởi cảm giác run sợ, hoảng loạn hay giận dữ. Người ta không có một James nhảy chân sáo ôm một bó hoa to đến tặng người đàn bà, đấm tay lên tường khi nổi giận, hoặc trốn ra chỗ vắng hét to để xả stress. Khi tặng hoa cho phụ nữ, nếu đó là Bond, đó sẽ chỉ là một cành hoa – cành đẹp nhất. Ngay cả trạng thái hạnh phúc cũng không khiến chàng có bất cứ hành vi, động thái nào thừa thãi. Chàng luôn nói đủ chậm, không bao giờ liến thoắng và tuyệt nhiên không ấp úng. Ánh nhìn của một sát thủ siêu hạng có khả năng tập trung cao, chàng không bao giờ đảo và chớp mắt một cách thừa thãi, đây cũng là một chi tiết luôn khiến phụ nữ phải lòng.
  3. Bond không bao giờ bận bịu cho việc phô phang cái cõi lòng của chàng đối với phụ nữ, và bằng cách đó, chàng kích thích bản năng của họ: bản năng tò mò. Nói một cách khác, một khi kích thích được bản năng phụ nữ, thì đó là một sự gợi tình. Chàng không hay cười, và đối với phụ nữ, một người đàn ông đang sung sướng một chuyện gì đó có thể đáng yêu, đáng làm bạn, nhưng không có gì là sexy cả. Chàng kiệm lời, luôn giữ lưng rất thẳng, và điều này kết hợp với một bộ tuxedo thượng hạng là một hình ảnh không thể cưỡng lại được đối với bất cứ người đàn bà có lương tri nào trên thế giới.
  4. Chàng uống Martini, đôi khi Bourbon, cho đến phi vụ cuối mới thấy chàng tỏ ra dân chủ và uống beer. Chàng thích rượu, điều này hứa hẹn cuộc mây mưa ngay lần hẹn đầu, nhưng tất cả chỉ như một tiềm năng hơn là một lời hứa.
  5. Hẹn hò trên một chiếc Aston Martin không hề là một tai họa. Và những cuộc bạc ngả nghiêng ở các casino vương giả, khi chàng vãi tiền mặt hào phóng như vãi đạn, dù là tiền túi hay tiền quỹ phủ phê của Cục Tình Báo, cái kiểu vung vãi ấy được coi là cực kì khả ái, ngay cả đối với các quý bà quý cô phong lưu.
  6. Bond không bao giờ cố công gây cười và không đánh đồng một thằng hề nhạt với sự lịch duyệt duyên dáng. Chàng nổi tiếng với kiểu nói ngắn gọn nhưng không cộc lốc, và lời tự giới thiệu trứ danh huyền thoại cine: “The name’s Blond – James Blond.” Nhưng chàng có thứ hài hước tưng tửng của dân Ăng-lê, đủ để hấp dẫn những phụ nữ biết coi khiếu hài hước là dấu hiệu của trí tuệ.
  7. Phụ nữ lãng mạn thích biến cố, âm mưu và các thảm kịch, và đó là món tráng miệng mỗi bữa của Bond. Điều này cuốn hút họ hơn cả những cơ bắp của chàng. Cô nàng năng động sẽ mơ mòng việc được tham dự trò mạo hiểm, các ả nhà lành sẽ hưởng thú giật gân an toàn trong vòng tay bách thắng. Khi trải qua một cuộc hẹn hò êm đềm quá, phụ nữ sẽ phải sáng tạo ra các âm mưu và thảm kịch, với Bond, họ hoàn toàn có thể thảnh thơi và thụ hưởng các biến cố đó. Đương nhiên, càng an toàn hơn khi chàng là một nhân vật tưởng tượng, và khi đó, người ta không thể thua, hoặc chết.

jamesbondDanielCraig

Tuyết Lan: cuộc thi chỉ mới bắt đầu!

Đang cựa mình ngoạn mục thoát khỏi cái vỏ trứng vỡ vạc của Việt Nam Next Top Model, Tuyết Lan đã kịp có thêm trong portfolio của mình một cuộc thử lửa với cuộc tìm kiếm khuôn mặt người mẫu Elite. Cô gái trẻ đang say sưa với những bước sải thật sự đầu tiên, với một diện mạo xứng đáng đại diện cho một chương hứa hẹn mới của thế hệ công nghệ biểu diễn thời trang phi-nghệ-sĩ, khi mà ngoài kia, nền công nghệ thời trang cũng đang cựa mình cố thoát khỏi cái vỏ “nghệ thuật giải trí” đã không còn hợp thời.

Cô không hứa hẹn một lời tuyên bố giàu TNT, hay một số đo đủ để nổ tung một trang bìa tạp chí dành cho nam giới.

Không, đây hẳn không phải là một diva nổi loạn để làm mồi cho cuộc khen chê của đại đồng công chúng.

Nhưng đây có thật sự là một “gái ngoan” làng thời trang?

Mắc áo thông minh và mắc áo có quá nhiều thái độ

“Hư” thì rõ ràng không phải, vì cái “tội” lớn nhất cô từng phạm phải là đi liên hoan với lớp đến tận sau nửa đêm. Nhưng có lẽ những ai nghĩ Tuyết Lan “ngoan” thì sẽ sớm hiểu rằng cô gái này không bước chân vào nghề thời trang để nhận những cái xoa đầu, và cô gái trẻ này cũng không phải dễ dàng để bẹo má.

Vì một lí do nào đó, người mẫu tại Việt Nam được, hay bị, coi là nghệ sĩ. Họ cũng phải hành xử như người-của-công-chúng-bị-mất-quyền-công-dân. Nhưng kì thực, xét về bản chất chuyên môn, chúng tôi không phải là những nghệ sĩ giải trí để rao bán hình ảnh cá nhân và câu chuyện cuộc đời. Cũng như mọi vị trí công việc trong một ê-kíp thời trang, người mẫu nên là một người chuyên nghiệp và ắt nhiên, không nên có quá nhiều ý kiến. Người mẫu không chỉ là những cái mắc áo, đương nhiên, vì chúng tôi là những cái mắc áo đẹp mắt, thông minh và chuyên nghiệp, và sẽ rất phiền với một cái mắc áo có quá nhiều quan điểm lẫn thái độ. Màu sắc cá tính của một người mẫu nên là ngôn ngữ không lời thể hiện trước ống kính camera. Thế giới hậu đài của các cô gái trẻ, đẹp, đầy tham vọng và có cả gót cao lẫn móng tay nhọn, đã quá đủ chất “thái độ” rồi. Tôi chỉ muốn làm công việc của mình thật tốt. Và mọi chuyện đều ổn cho đến giờ, những cuộc thi và những bộ ảnh, đó là tất cả những gì tôi đã dốc lòng ‘bón mớm’ cho công chúng, một cách hết mình và sòng phẳng, không hơn không kém.

Tôi đến từ một gia đình, và tôi bất bại!

Như bao cô gái dư thừa chiều dọc khác, Tuyết Lan cũng từng mặc cảm về chiều cao của mình. Cô thường thắc mắc vì sao mình…cao quá, cao hơn cả chị mình. Cô cảm giác mình bị “thừa” cơ thể và không biết làm gì với ngần ấy diện tích thừa thãi. Thậm chí đã có lúc cô nhỏ ước gì có thể…cưa chân cho thấp bằng chúng bạn. Nhưng cảm giác đó qua đi mau chóng khi vào những năm cấp 3, với ao ước phổ biến nhất của đám bạn đồng trang lứa là chiều cao, cô biết rằng mình may mắn, đặc biệt vì đã không tự cưa chân.

Tất cả mọi chuyện đều đổi thay từ đấy, kể cả mơ ước trở thành cô giáo. Và có lẽ cũng từ đấy, tiền đồ phía trước mất dần màu sắc bằng an và bình dị như đã được định sẵn. Nó đa sắc hơn, tối nghĩa hoặc hay ho hơn, nhưng trên hết, ẩn chứa đầy sự bất an đến thú vị. Đường runway không bằng phẳng như nó có vẻ, và đặc biệt trong suy nghĩ của các bậc phụ huynh, nó gập ghềnh vô lường.

Nhưng cô nhỏ liều mạng, như bao kẻ trẻ trung và liều mạng khác, bị hút vào đường catwalk phiêu lưu ấy, bắt đầu với VNTM:

Tôi vốn là đứa nhóc có thể khóc ngằn ngặt đinh tai nhức óc hàng xóm khi bị mẹ bỏ ở nhà một mình, hẳn nhiên, việc chứng kiến quá trình thử thách, lột xác và trưởng thành của tôi qua sóng truyền hình là cả một giai đoạn “cách mạng định kiến” với mẹ tôi. Nếu như tôi bắt đầu sự nghiệp bằng một cách thông thường nào khác, ắt mẹ tôi đã chẳng thể tận mắt chứng kiến được những thử thách phía sau cánh gà.

Giờ đây, một khi đã thật sự nhập cuộc, tôi làm tất cả mọi thứ để bảo đảm xác suất “lành lặn” cao nhất cho bản thân. Một vài cú trượt chân hay xây xước, đối với mình có thể là không đáng kể, nhưng tôi có một người mẹ sau lưng mình, và khi tự chịu trách nhiệm cho bản thân, tôi còn chịu trách nhiệm luôn cho sự an vui của mẹ. Một cú sảy chân đối với bản thân tôi có thể chỉ có giá trị ngang một cục u giữa trán, nhưng với đấng sinh thành, tôi thậm chí không thể mường tượng được nỗi đau. Cuộc chơi  này là của tôi, và khi mẹ tôi còn dõi theo sau lưng, trong các xác suất mà tôi chọn không có hình ảnh mọt bại binh thất thểu!

Thử thách đầu tiên: Những Kẻ Khiếm Nhã

Trước khi đến với VNTM, kinh nghiệm trình diễn duy nhất mà Tuyết Lan có được cho mình là những bước chân lập cập trên đôi gót chỉ cao 5 phân của chương trình Thời trang và Cuộc sống

“Tôi biết mình cần một bàn đỡ, một thứ bàn đỡ có “lò xo” – đủ sức bật không phải để đưa tôi đến đích, mà là đến xuất phát điểm có lợi thế nhất.

Khi chỉ còn có tôi và Huyền Trang cùng đứng bên nhau chờ kết quả, khi ấy trong tôi chỉ có một suy nghĩ: “Cuộc thi sắp…bắt đầu!” Mà cũng đúng như vậy thật, dù đó là tôi hay Huyền Trang, chúng tôi cũng chỉ là hai cô gái đứng chờ sẵn ở vạch xuất phát. Vị trí thứ hạng có chăng sẽ cho mỗi người một điểm đứng ít nhiều lợi thế hơn mà thôi. Kết thúc Việt Nam Next Top Model, đối với tôi, chính là khi cuộc chơi thật sự bắt đầu”

Và “cuộc thi” khốc liệt ấy đã bắt đầu với những thử thách quái ác bất ngờ nhất, hầu như ,không mấy liên quan đến kỹ năng catwalk.

“Ngay từ những ngày đầu xuất hiện trong VNTM, việc lần đầu tiên ý thức được những người không quen đang “nhận ra” mình trên phố, tôi đã học cách nói khẽ hơn, tiết chế cả đến nụ cười, nhưng tôi khoan khoái và thụ hưởng điều đó. Nhưng ngay sau đêm trao giải, những tin nhắn khiếm nhã hơn rất nhiều đã bắt đầu hạ cánh xuống hộp thư điện thoại. Pha trộn trong tất cả cảm xúc, phải thừa nhận rằng cú “chào sân” này đã khiến tôi hành xử như một đứa con nít bị bắt nạt thật sự: ‘Tại sao họ lại lỗ mãng với mình vậy? Quyết định đi theo nghề người mẫu và chỉ số chiều cao của tôi đã cho họ một cơ sở để đánh giá nhân cách tôi vậy sao?’ Dằn vặt ghê lắm, và rồi cũng phải cho qua một cách bình thản hơn – cuộc chơi đang thật sự bắt đầu. Vào cuối ngày nhìn lại thì chẳng có gì là cá nhân ở đây cả. Họ không phải là người thân của tôi, ơn Trời, và tôi cũng không hề là bạn bè của họ. Họ đã hành xử đúng theo một tập quán hành vi riêng của họ, và tôi cũng sẽ làm đúng như vậy, theo cách riêng của mình. Rồi từ từ thì các bên cũng sẽ hiểu nhau thôi. Cuộc chơi này là của tôi, và tôi định là trong cuộc chơi ấy, họ không phải là những người làm luật. Tôi biết rằng họ làm vậy không vì họ đánh giá tôi thấp, chỉ là vấn đề lối sống. Có lẽ thế! Còn ngoài ra, tôi hoàn toàn an ổn với tình trạng nổi tiếng này. Ít nhất là khi nhận một lời khen rằng tôi đẹp, tôi sẽ không nghĩ rằng họ nói quá!

Đó không chỉ là những hệ lụy, bởi rất có thể đó là những món bonus của công việc nổi-tiếng-chuyên-nghiệp lắm chứ? Các mối quan hệ thú vị, hoặc thậm chí một cuộc tình chẳng hạn?

Tình yêu không nên, và chưa bao giờ nên là một bonus của nghề nghiệp. Của nhan sắc thì được. Bản thân một cô gái đẹp sẽ biết cách từ xoay sở cho mình những “lợi ích cộng thêm” ấy, nhưng nếu quá liều cũng chưa chắc là điều hay. Như thuốc bổ, hay nữ trang vậy. Càng nhiều càng khó biết đâu là món thật sự giá trị và đáng quý, tôi nghĩ là vậy.

Hãy để nước mắt chuyển hóa thành mồ hôi

Say máu chiến và được đào luyện bằng kinh nghiệm thực chiến trong cuộc đua trên đường runway trong và ngoài nước, có vẻ như người ta cũng sẽ chẳng ngạc nhiên nếu một ngày cô làm thí sinh trong một cuộc thi sắc đẹp.

“Á, không, trước khi bắt đầu một cuộc thử sức, tôi đã nhận chân sở trường lẫn sở đoản bản thân. Rõ ràng là với nụ cười kéo từ mang tai bên này đến tai bên kia, tôi không phải là nhan sắc mẫu mực cho một hoa khôi hay hoa hậu. Đương nhiên là tôi có khả năng diễn thuần thục với áo dài hay chụp beauty, nhưng một cuộc thi sắc đẹp thì không. Hơn nữa, cá nhân tôi rất cảm phục các hoa hậu giữ được danh hiệu và hào quang trong suốt nhiệm kỳ sở hữu vương miện. Đó là cả một áp lực về hoạt động xã hội mà tôi không cho rằng cá nhân mình có thể đáp ứng được. Dẫu sao thì một chuyến đi từ thiện nằm ngoài áp lực giữ vững danh hiệu, đối với tôi cũng đáng trọng không kém.”

Còn những cuộc “chiến chinh” mở rộng “bờ cõi” khác?

Lấn sân lãnh vực à? Tôi mới đang ở những đoạn đầu của runway sự nghiệp, sao phải toan tính chi chuyện vãn cuộc? Ca hát thì chắc là không rồi, vậy mà đó lại là phần thi năng khiếu của cuộc thi tìm kiếm người mẫu Elite (cười lớn). Đơn giản là vì ngay cả công ty đại diện của tôi cũng không nghĩ rằng đó là phần thi quan trọng trong một cuộc thi tìm kiếm người mẫu. Thế là tôi chọn mặc một chiếc áo dài và hát bằng tiếng Việt. Điều này đúng là có khiến tôi tự tin, nhưng không đủ để tôi tưởng rằng mình hát hay. Thú thật, tôi hát dở ẹc! Nếu để chuẩn bị một phần thi tài năng để thể hiện tố chất văn hóa vùng miền và sự năng động rõ nét nhất, nếu làm lại từ đầu, tôi thà chọn năng khiến là môn banh đũa. Dám chắc là sẽ vui và không ai đấu lại tôi môn này, còn ca hát thì tôi thích để cho những ca sĩ chuyên nghiệp làm điều đó hơn. Tôi là một người mẫu!”

Không thi sắc đẹp, không chọn lấn sân bừa bãi, bạn sẽ làm gì một khi tuổi nghề người mẫu không bao giờ là quá dài?

“Đó chính là thử thách của tôi. Với một nền công nghệ thời trang phát triển hơn, thị phần tiêu dùng tuổi trung niên mới là tiêu điểm chính của các nhãn hàng, điều này dẫn dắt theo tuổi nghề kéo dài hơn của người mẫu. Tuổi hưu non của người mẫu là một dấu hiệu rõ rệt của sự bán chuyên. Rõ ràng điều này đồng nghĩa với việc xem sàn diễn thời trang là sân khấu giải trí, nơi ưu đãi tuổi trẻ và nhan sắc, mà thiếu hẳn yếu tố thương mại. Hẳn nhiên là một Tuyết Lan thì không thể thay đổi cho cục diện công nghệ thời trang Việt được, nhưng tôi tin vào thời điểm của độ tuổi đó, tôi sẽ có thể đứng vào hàng ngũ những model gạo cội mà vẫn sải bước trên đường băng chuyên nghiệp.”

Catwalk Việt đã có những thế hệ người mẫu trung niên hệ tiên phong chưa?

“Chị Xuân Lan chẳng hạn, tôi xem chị ấy như một cái mốc để hướng tới. Tỉ lệ thuận với tuổi nghề là sự chín mùi trải nghiệm và phạm vi hoạt động rộng hơn, và cả sự chọn lọc của tần suất xuất hiện. Đôi khi tôi ước gì mình là thí sinh của mùa VNTM thứ 2 để được giáp mặt với những thử thách và cả sự khắc nghiệt của Xuân Lan. Chị ấy thu hút sự khâm phục chân thành nhất của tôi.”

Đó không phải là một vị giám khảo dễ chịu…

“Tôi thích điều đó, tôi cũng không phải là một thí sinh dễ bị dọa…”

Mùa đầu của VNTM đã quá êm đềm chăng?

“Tôi đã vượt qua, không trầy xước!”

Còn Elite?

“Về thời lượng thì không thể so sánh được với những tập lên sóng ròng rã của VNTM, nhưng thử thách thì khắc nghiệt không kém. Chỉ có một điều mà các đối thủ của tôi không hề biết, đó là họ tiếp lực cho tôi rất nhiều khi ồ à rằng “Người Việt Nam mà cũng… cao quá ta? Ở đó có…nhiều người mẫu không?” Chính nhờ họ mà tôi nghiến răng tỉnh bơ trong những buổi chụp hình tím tái giữa trời lạnh, và trả lời theo cách của tôi: Vâng, con gái Việt Nam cao ngồng, và người mẫu Việt Nam lì đòn như vậy đó! Vấn đề của cuộc thi lần này đối với tôi không còn là kết quả nữa.

Dẫu vậy, không thể không tiếc nuối khi cuộc chơi ngừng lại với tôi ở ngoài vòng top 15. Thật ra tôi đã thất vọng và ngỡ ngàng cho nhiều thí sinh khác hơn là cho chính mình. Họ đều đẹp và điêu luyện trong quan niệm của tôi, và tôi tiếc đến sững sợ khi họ cũng phải chấm dứt cuộc đua quá sớm cho họ. A, ít ra là tôi tỉnh rụi và khá thăng bằng với kết quả. Hầu hết các cô ấy còn rất rất trẻ, không ít đi cùng với mẹ, và khóc òa lên khi biết kết quả. Tôi nghĩ giá mà mình cũng mẫn cảm và dễ khóc òa tức tưởi như vậy được lại hay, nhưng biết sao được, tôi còn có quá nhiều thử thách phía trước, ở các lần khác, nước mắt phải được để dành, vì tôi chắc chắn sẽ phải cần đến không ít mồ hôi trong tương lai sắp tới. Trước mắt tôi bây giờ là 2012, một con số đẹp!”

QUICK CHAT

Elle: Liệu bạn có sớm thay hình đổi dạng, bắt đầu với một phẫu thuật nâng ngực?

TL: Không! Điều đó không hợp với một người mẫu.

(Elle tân niên 2012)

Có con cừu đực chấm bi…

Đàn ông thì không phù phiếm. Họ làm việc, rất quan trọng, và không có thời gian.

Bởi họ cần minh chứng cho sự giản dị và tính thực dụng thuần túy đàn ông tính.

Đối với không ít người, đặc biệt là tại thị trường Việt Nam, thời trang nam là một trong những lãnh vực thừa thãi, phi nghĩa và tẻ nhạt.

Các người mẫu nam mệt nhoài, thưa thớt và lúng túng vì ít đất diễn.

Các nam nghệ sĩ, những nhân vật tiên phong cho phong cách phục sức phái mạnh, bị các nhà thiết kế bỏ rơi vào tay các nhãn hiệu quốc tế, hoặc lúng túng cài cắm thêu đính lên thân mình bất cứ thứ gì lấp lánh nhặt được từ các món phụ kiện dành cho quí bà.

Người ta có tất cả 2 lựa chọn mua sắm: các công ty dệt may nội địa và các nhãn hiệu nước ngoài.

Người ta cũng có không quá nhiều lựa chọn cho kiểu dáng: T-shirt hoặc sơ-mi, ống dài hay ống ngắn, bỏ vào hay bỏ ra.

Đàn ông thì không phù phiếm. Họ làm việc, rất quan trọng, và không có thời gian.

Bởi họ cần minh chứng cho sự giản dị và tính thực dụng thuần túy đàn ông tính.

Cho đến khi một vài người đàn ông khác xuất hiện, như những con cừu chấm bi giữa một đàn cừu kẻ sọc.

 

Trái cherie phù phiếm và những hạt đậu lạc loài

Có thể gọi show diễn bộ sưu tập Thu-Đông của những chàng trai nhà Maschio là một “Liên Hoan Chấm Bi Toàn Thành”. Từ giờ tiệc cocktail trước show diễn, gian khánh tiết khách sạn StarCity lốm đốm họa tiết polka-dot, sự khác biệt duy nhất, là thứ họa tiết trông như những chiếc mũ nấm này được hãnh diện trưng trổ bởi những anh chàng điển mã.

Nhà thiết kế của bộ sưu tập lại là một trong những nhân vật hiếm hoi trong đêm diễn không mang trên mình những đốm polka.

Trần Minh Dũng: Đó là một cú pháp PR cơ bản thôi, chúng tôi gợi ý cho các khách hàng quen thuộc của mình, đặc biệt là celebrity, mặc những bộ trang phục của chính họ mua từ Maschio.

Sành Điệu: Khách hàng của anh, những người đàn ông ấy, có tỏ phản ứng dè dặt khi nhận được yêu cầu như vậy?

TMD: Chắc chắn không. Họ là khách hàng của Maschio, những người tìm đến giải pháp tách biệt bản thân khỏi bầy cừu.

SĐ: Và như một sự kiện thời trang cùng tất thảy thói cầu kì của nó, quy định trang phục dành cho khách mời đã là…

TMD: …Fabulous! Đó là nguyên tắc cơ bản hàng đầu và không phải là vô định.

SĐ: Có trường hợp vi phạm dress code tưởng chừng như không hề khe khắt đó không?

TMD: Có chứ, thời may không nhiều. Một chiếc váy boheme giữa một sự kiện sang trọng, phía trên là một mái tóc pixie chẳng hạn.

SĐ: Tại sao anh không nhắc nhở?

TMD: (nhún vai) biết sao được, trên đỉnh ly kem không chỉ có cây dù và trái cherie, đôi khi có cả những hạt đậu phộng nữa. Tôi thường biến sự cẩu thả của kẻ khác thành động lực làm việc của bản thân. Rất tiếc, trong trường hợp của chiếc váy boheme lạc loài, như slogan của Maschio: “Sorry ladies, we serve men only!” (Xin lỗi chị em, nơi đây chỉ phục vụ các quý ngài!)

 

Đại ca Sicile, thuyền gondole và văn hóa ‘thời trang công sở’

SĐ: Nhắc đến những cây dù, trong bộ sưu tập phụ kiện đi kèm, có cả những chiếc dù. Có cái bằng nhựa trong, có cái màu hồng, ý tôi nói là rất hồng…

TMD: Người ta đã quên mất thi vị của những sự cầu kì kinh điển. Bộ sưu tập mùa này của Maschio không hoàn toàn ‘tân kì’ hay ‘táo bạo’ như người ta thoạt nghĩ. Vẫn là những nét hào hoa quá vãng, hình ảnh chiếc nón phớt của các đại ca Sicile, vuông khăn lụa quấn quanh cổ của tay chèo thuyền gondole ở Venice, hay chiếc quần âu xếp pleat ống hẹp gấu “lơ-ve”, đeo dây vai như những thầy kí London hồi cuối thập niên 1950,… Cũng như sự trở lại của họa tiết chấm bi từ thời Brigitte Bardot đối với phụ  nữ, trào lưu của nam giới càng về sau càng thể hiện rõ xu hướng hoài cổ, phục hưng vẻ thẩm mỹ hào hoa của những “tháng năm tươi đẹp”, tức thời kì cuối 1950 đến thoái trào 1960. Công việc của nhà thiết kế ở đây là đặt xu hướng này dưới hệ quy chiếu của thẩm mỹ đương đại.

 

Maschio Fall-Winter quả đã là một cuộc diễu hành tươi tắn của những hình ảnh quá vãng. Những cậu trai như quá vội dậy thì, lênh khênh trong những cặp ống quần gấu ngắn, trên trán đội lệch chiếc mũ Peter Pan, như chính hình ảnh của nhà thiết kế nhỏ thó trong chiếc jacket cổ điển và mái tóc như thể được chải bằng brillantine.

Nhưng cuộc sống của những người đàn ông trong đô thị đương đại không có chỗ cho mũ phớt, dù cầm tay và brillantine. Họ chỉ có những chiếc xe máy, mũ bảo hiểm và những cuộc họp nơi mọi chiếc sơ mi thì kẻ sọc và những chiếc jacket luôn sẫm màu – người ta gọi nó bằng một thứ thuật ngữ không tồn tại trong làng thời trang thế giới: thời trang công sở.

Sự phù phiếm trong thiết kế phải chăng đã nhuốm đậm màu sắc lãng mạn phi lý của anh chàng designer được ủ ấm trong studio sáng tạo?

TMD: Sai. Sự phù phiếm đòi hỏi phải được tính toán một cách bài bản và chuyên nghiệp. Tất cả mọi người, nấm và các con bọ dừa đều có thể chấm bi. Form cắt của Maschio, vốn là lợi thế chuyên biệt cho tính nhận dạng của thương hiệu, cho phép từng mẫu thiết kế được hiệu chỉnh chuẩn mực gần như sản phẩm may đo. Trong cấu tứ của bộ sưu tập cũng vậy, từng chương luôn được dẫn dắt bởi những thiết kế cơ bản, dễ “chiều” đám đông, và tăng dần các điểm nhấn trọng tâm cho đến cao trào của tính cầu kì trong thiết kế.

Ngay cả trong bộ sưu tập phụ trang những túi xách, ví cầm tay bằng da của Maschio, tôi không ngây thơ nghĩ rằng khách hàng của mình sẽ cần một món vật gì đó để cầm cho…vui tay. Kích cỡ và form dáng của túi và ví chính là phản ảnh của xu hướng siêu mỏng trong trào lưu kiểu dáng hi-tech. Cuối cùng thì khách hàng của chúng tôi là mẫu thanh niên thế hệ quẹt thẻ, họ không cần quá nhiều cho “hành trang xuống đường” của mình, khi mà mốt túi messenger đã trở thành quá khứ.

SĐ: Với sự cân nhắc tính toán mang tính chức năng “tập trung vào tính ứng dụng” đó, tôi không thấy có chỗ cho những chiếc áo sơ mi màu hồng chói có nắp túi ngực chấm bi.

TMD: Sự tính toán ở đây không hoàn toàn chỉ mang ý nghĩa “chức năng”. Một chiếc khăn, trong hệ quy chiếu của thời trang, không hề là một “dụng cụ giữ ấm cổ, ngừa đau cổ họng”, và người ta cũng không mặc quần short chỉ vì trời nóng.

Cũng như vậy, người ta cầm dù không chỉ vì trời mưa và đội những chiếc mũ vành không đủ rộng để che nắng.

SĐ: Có phải anh đang muốn nói đến một ý thức hệ tân tiến, văn minh hơn của cấu trúc tháp nhu cầu?

TMD: Đúng vậy. Nếu tôi không có điều kiện, quần áo vẫn rất cần thiết vì nó che thân, bảo vệ da và tránh sự khắc nghiệt của khí hậu. Thời may, xã hội chúng ta đã vượt trên nhu cầu đó, họ bắt đầu tìm đến những thương hiệu ồn ào đủ để hét to giùm họ tuyên ngôn kiêu hãnh “Tôi giàu!” Khi tất cả mọi người đều tin hoặc nghĩ là họ giàu rồi, ắt hẳn nhu cầu tiếp theo sẽ là thông điệp “Tôi sành điệu”, “Tôi văn minh” hay “Tôi yêu chấm bi!”

Thời trang không dành cho người xấu

Thế là thời trang trở thành thông điệp, một thứ tuyên ngôn cá nhân. Đôi khi những tuyên ngôn vẽ vời trên bộ da thứ hai ấy trở thành một kiểu ngoa ngôn.

SĐ: Chúng ta đang quay trở lại câu chuyện “chiếc áo làm nên thày tu”…

TMD: Đúng và không đúng. Chiếc áo có thể làm nên thày tu, nhưng thày tu đã là người chọn áo. Ở một tầm mức nào đó trong bản chất của thời trang, con người chọn những bộ áo phù hợp với mình. Như người ta hay nói là “nhằm tôn lên vóc dáng và che khuyết điểm”. Một số rất ít những người khác, tôi thích mấy người này, thì tự xoay sở sao cho vừa vặn với chiếc áo mà mình thèm muốn.

Kẻ túng bấn trong đời sống tinh thần và một xuất thân nhạt nhẽo sẽ đi khoe mình đã đọc hết các tác phẩm văn học cổ điển và nghe nhạc Jazz. Để thuyết phục kẻ khác tin, họ sẽ đi đọc văn học cổ điển và nghe Jazz thật. Đó chính là tố chất hướng thượng của thời trang và các tín đồ thời trang. Người ta bắt các nữ sinh mặc áo dài ắt không chỉ với mục đích làm đẹp thành phố lúc giữa trưa. Những cô gái trẻ, loay hoay hiếu động trong hệ thống nút áo mong manh tráo trở, sẽ tự khắc trau luyện cho mình một phong mạo nhu mì nghiêm cẩn. Chiếc áo đẹp không dành cho những cái đầu cúi gằm và dáng lưng gù.

SĐ: Có ý kiến cho rằng thiết kế của Maschio chỉ “nhằm tôn vinh thân hình người mẫu”?

TMD: Đúng, nếu các người mẫu là khách hàng. Thời trang thực thụ là một thứ khá kiêu kì. Người ta có thể sở hữu một bộ thiết kế chỉ bằng cách bỏ tiền ra mua nó, và không cần tập luyện kiêng khem gì hết, mặc tình tự tố cáo những lớp thịt dưới vai, tảng lưng gù và cái cổ của một nhà vô địch cử tạ.

SĐ: Thời trang không dành cho người xấu?

TMD: Đừng vô ích cáo buộc cho thời trang tội danh duy mỹ, hay xem tinh thần duy mỹ là một cái tội! Nó làm người ta đẹp lên, tự tin hơn, cầu kì tinh tế hơn,… Tất cả những thứ đó đồng nghĩa với Văn Minh và Phát Triển. Và cuối cùng, sự phù phiếm, hay tính duy mỹ của thời trang, không hoàn toàn vô nghĩa. Ý nghĩa của nó còn được quy đổi thành lợi nhuận và sự thành đạt. Bằng chứng là thành công của những chiếc mũ phớt không che nắng, ô không che mưa và túi không đựng dụng cụ lao động của Maschio vừa qua.

SĐ: Người ta có thể tính toán ra sự phù phiếm và bán nó như một sản phẩm?

TMD: Tính phù phiếm, nếu được cân nhắc tính toán một cách khôn ngoan và đẹp mắt, chính là giá trị cộng thêm, và cũng là giá trị tinh thần thượng thặng của sản phẩm tiêu dùng. Hay nói một cách khác, nếu không có tính phù phiếm, thời trang sẽ chỉ là quần áo, Maschio là tên của một hợp tác xã may mặc, và thế giới sẽ không còn các tạp chí mà chỉ có các báo tờ đưa tin hàng ngày.

(bài viết đã được đăng trên tạp chí Sành Điệu)

 

Motel: Đại-hí-viện Của Những Tội-đồ

“Làm tình trong khách sạn” – sự đơn giản đến trần trụi ấy thừa sức kích hoạt từng tế bào háo hức của lòng hiếu kỳ bởi sắc màu nửa lãng mạn, nửa trác táng. Như những đứa trẻ khoái chí lén lút những trò hư hỏng kì thú, những người đàn bà vẫn cần đến những phiêu lưu tình ái như trong tiểu thuyết diễm tình, và những tình lang vẫn mơ cuộc vân vũ nguyệt phong trong khung cảnh phong tình tạm bợ sặc mùi “gái hư”.

Dục tình là một thứ đỏng đảnh, thất thường, và khi no nê thì hay dở chứng. Nó không vừa lòng với sự nhàm mòn, trong khi những cuộc phiêu lưu thử nghiệm lại có thể dễ dàng làm nó bị tổn thương, và thui chột.

Và hàng ngày, người ta vẫn ân ái, vợ chồng hay vụng trộm, đều đặn như một quỹ đạo, quỹ đạo của những cuộc phiêu lưu.

Những cuộc tình chính chuyên chạm đỉnh thăng hoa khoái lạc chốn phòng the, nơi nhân loại thực hiện cái việc tối trọng là…làm ra nhân loại. Trong khi đó, phần lớn các chuyện khác, xảy ra trước hay sau cuộc kết nối chính chuyên, và không mang màu sắc nghĩa vụ giống nòi, đều hầu hết xảy ra trong những căn phòng khách sạn, nơi đã từ rất lâu rồi đã không còn chỉ mang ý nghĩa thuần túy, là nơi ngả lưng qua quýt cho những khách lạ đi qua thành phố.

Những ngôi nhà, chung cư hay biệt thự, đều không gợi gì đến những cuộc phiêu lưu. Chúng là nơi khiến người ta nghĩ đến việc “làm ra con nít”, và gọi nhau là vợ là chồng.

Một lúc nào đó, những kẻ là vợ là chồng bước ra khỏi những ngôi nhà, để lại phía sau cánh cửa tổ ấm để tìm đến thứ khoái lạc cho thuê (qua đêm hoặc tính giờ), dù sang trọng hay tạm bợ, thả mình vào bầu không khí hoang đàng của nó. Dẫu đó là không gian thơm phức hương xa hoa, hay đặc quánh mùi lưu cữu, mọi thứ đều sặc sụa hơi hướm của những điều không được phép, mọi thứ đều nhuốm màu cấm kị của mọi trò ly kì ngoạn mục.

Một căn phòng khách sạn luôn hứa hẹn chực chờ phía sau cánh cửa của nó sự dung túng cho sự buông tuồng tối đa, những cuộc phiêu lưu hữu hạn, và hàng tỉ thứ tội lỗi nghe hết sức bậy bạ và hay ho, như một đại hí viện kì thú của những kẻ tội đồ.

Chiếc hộp khoái lạc

Mỗi căn phòng khách sạn, như vậy, là một vuông thế giới tự do nhưng đầy vẻ vụng trộm và những điều cấm kị. Những khách trọ ghé qua đó, họ thú vị với trò chơi hoan lạc và những vai diễn bị cấm bên ngoài xã hội. Cái không gian tự do ấy được đánh dấu từ ngưỡng cửa những căn phòng khách sạn, và bắt đầu từ khoảnh khắc chiếc chìa khóa phòng được trao, trước khi cánh cửa được khép chặt một cách cẩn trọng đầy ý nhị, an toàn nhốt chặt thế giới còn lại bên ngoài. Những bộ cánh xã hội được lột bỏ, dần dần chậm chạp, hay cuống cuồng hồ hởi, và cuộc phiêu lưu luôn được bảo toàn cho những kẻ trong cuộc, bởi họ cầm giữ chiếc chìa khóa trong tay, và có thể bất cứ lúc nào, bước ra khỏi cuộc viễn chinh lén lút trong vuông phòng khách sạn, và bước trở lại vào đại cảnh ngục tù của thực tế văn minh. Đó có thể được coi là một thú phiêu lưu an toàn nhất trong những trò liều mạng.

Dẫu là một trò thám hiểm chóng vánh những nhân dáng không quen, hay là cuộc ân ái với thân thể bạn tình đã quen thuộc, tất cả mọi thứ đều mới mẻ, ngượng ngập, lúng túng và cuồng vội. Khứu giác bị đánh động bởi hương sữa tắm rẻ tiền chung chạ, da thịt chạm hoang mang lạ lẫm vào những tấm drap trải giường dường như còn nồng sực mùi hoan lạc, đến cả những tiếng cót két cũng lạ tai trên chiếc giường chung chạ. Người ta được hân hoan ngắm thứ ánh sáng tù mù lạ lẫm chảy trên những phập phồng da thịt như đã quen tay quen mắt, và nơi đây, việc tắm rửa trở thành nghi thức dọn mình trước đại lễ hiến dâng.

Các tình lang lâu năm thoắt trở thành gã hoang đàng phóng túng, và những quí bà chính chuyên cũng nhuốm màu rù quến của loài mèo nhà đi hoang, dữ dội và nồng nàn. Thực dụng hay thi vị, bạo liệt hoặc dịu dàng, mỗi một sự va chạm vuốt ve đều có thể trở nên khác lạ, như một kịch bản cũ được tái dựng trên một phông nền đại cảnh mới, với các diễn viên hăm hở hóa thân vào cuộc yêu đương.

Và như thế, mọi thứ dường như trở nên thi vị hơn trong một khung cảnh mượn. Nơi đó không có những bức ảnh gia đình, những đôi dép trẻ con hay chiếc máy tính còn chưa đóng nắp. Tất cả đều lạ lẫm, nơi trú trọ của những kẻ vô danh tính với những tờ giấy tùy thân được giữ kỹ dưới quầy tiếp tân. Họ vào cuộc, và có thể là bất cứ ai. Không có một thứ gì để nhắc nhớ đến cuộc sống thường nhật quay cuồng quanh những khái niệm của tư cách, trách nhiệm, và một tỉ thứ thiêng liêng dễ gây cụt hứng. Những ràng buộc cuối cùng được tạm thời dỡ bỏ, và người ta vồ vập cuộc tự do ngắn ngủi trong những thước vuông của một căn phòng xa lạ, nơi tưởng như chốn chung chạ, nhưng trở nên riêng tư và an ủi đến tận cùng.

Gái khôn đứng ngoài khách sạn

Hãy hỏi một người đàn bà nếu nàng đã từng biết đến phong vị ái tình khách sạn.

Nếu nàng rùng mình vì sự nhớp nhúa, bạn có thể yên tâm cưới nàng làm vợ, vì căn hộ của bạn sẽ luôn được giữ vệ sinh tươm tất, và những đứa trẻ sẽ khỏe mạnh.

Nếu nàng háo hức trong những hồi tưởng miên man của những cuộc nguyệt vân không tiền khoáng hậu, bạn vẫn có thể yên tâm nắm lấy tay nàng mà yêu thương gắn kết, biết rằng các cuộc phiêu lưu thú vị sẽ không ngừng lại sau ngưỡng vợ chồng, chỉ có điều bạn sẽ có bên mình một người bạn đồng hành thú vị.

Nói một cách khác, thế giới đàn bà có thể được chia thành hai loại, gồm những người đàn bà bên ngoài và bên trong cánh cửa khác sạn.

Những quí bà quí cô bên ngoài cánh cửa khách sạn rùng mình miệt thị tất cả mọi thứ diễn ra sau những cánh cửa khép kín nọ, dẫu sẽ không hẳn từ chối một cuộc bàn tán vẽ vời đầy hào hứng về những gì diễn ra bên trong.

Với họ, khách sạn là nơi ngủ lại trong những chuyến công tác xa nhà, là những chuyến nghỉ hè với gia đình và những đứa trẻ.

Nhưng không dưới một lần, họ sẽ khao khát hau háu được thầm vươn tay chạm đến những lớp gối chăn của chốn ly kì hư hỏng ấy mà sờ soạng, được chậm rãi mân mê khi nhọc nhằn chì chiết từng tiểu tiết của những cuộc thám hiểm mà họ đã không thể chọn lấy cho tòa thiên nhiên hoang phế của chính mình. Bởi họ quá “khôn” để mạo hiểm khái niệm đức hạnh lẫn kiến thức về vệ sinh tình dục.

Và những căn phòng khách sạn, còn lại cho họ là những cuộc tổng tấn công giáp chiến hừng hực cuồng nộ quắt quay đi đòi lại những người đàn ông lầm lạc đã không còn thuộc về họ.

Cuộc đào tẩu của “gái ngoan”

Những người đàn bà thuộc thế giới phía sau những cánh cửa khách sạn (ở đây xin không bàn đến các cô gái “chuyên nghiệp”), họ vẫn là những cô gái ngoan, họ có đầy đủ một cuộc sống trọn vẹn bên ngoài kia, và đủ tham lam để tự cho phép mình những cuộc đào tẩu nho nhỏ, nơi những đôi giày chông chênh và kiểu cách được đá tung khi thân thể mất thăng bằng, và y trang vương vãi trên sàn nhà cũng không khiến họ phải nghĩ đến việc khom lưng dọn dẹp. Trong những khoảnh khắc hiếm hoi ấy, người đàn bà tự cho mình cái quyền thả tung không ngượng ngùng cả những đòi hỏi thầm kín nhất, nơi từng mạch máu mặc tình rung lên căng cứng, trong khi mọi tế bào tự do buông thả đến mềm nhũn trong cuộc quy hàng, thuần phục và hân hoan.

Trong những căn phòng xa lạ, họ tung hê hào phóng, và thả bật những tiếng kêu.

Trong những căn phòng xa lạ ở ngay trong thành phố, họ không đi quá xa, họ tìm vào sâu, rất sâu bên trong những ngóc ngách sâu kín nhất ẩn khuất trong tòa thiên nhiên, đòi được chạm đến tận những góc riêng tư kì hiểm nhất, để hoàn thành cuộc nhận-cho đến tận cùng của ái tình nhục thể.

Tất cả những điều đó, nghe hết sức bậy bạ, nhưng họ bước ra khỏi những cánh cửa ấy, giãn nở trong hân hoan phỉ mãn, khép lại những phập phồng da thịt sau hàng nút cài vội, như loài báo sau cuộc say mồi, họ trở về quỹ đạo hàng ngày, đàn bà, và ngoan, hơn bao giờ hết.

Quý bà hạnh phúc đằng sau cách cửa phòng khách sạn

Nhưng trong ái tình nhục thể, sẽ là cứng nhắc và thiển cận, nếu mặc nhận mọi cuộc “đào tẩu” một màu sắc lăng loàn trác táng như nhau. Khoảng cách chênh vênh giữa khái niệm “gái hư” và “gái ngoan” có thể mảnh như tơ. Đó là thứ lằn ranh vi diệu giữa những cuộc phiêu lưu với người đàn ông của mình cùng làm kẻ đồng hành, để cùng hưởng cuộc vui thú đượm hương vị kì thú ngọt ngào của trái cấm ăn chung, hay là những cuộc đi hoang của cấu cào đói khát, và sống sượng buông tuồng, hoang phí những món quà khoái lạc cho những thân thể không quen, và những giọt mồ hôi lạ mùi.

Sẽ là hoàn toàn sai lầm nếu người ta cho rằng việc thử nghiệm những bạn tình xa lạ sẽ là những cuộc đào tẩu thú vị của nhục thể. Bởi mỗi người đàn bà được cấu tạo tinh tế như một cây vĩ cầm mà cuộc mân mó hay vồ vập thô thiển của những gã nhạc sĩ tồi chỉ có thể cất lên những tiếng rít chói tai. Tàn cuộc, người đàn bà bước ra khỏi căn phòng của cuộc gió trăng tạm bợ, căng nứt từng tế bào vẫn đói khát một chút vuốt ve chỉ có thể đến từ da thịt tình nhân, chứ không phải những dập dồn chày dậm cối giã của kẻ qua đường thô lậu trong cơn đói dục bệ rạc, đó là khi cuộc giao hoan chỉ còn lại trơ trẽn một trò giao cấu đơn thuần.

Người đàn bà “khôn ngoan”, nàng thức dậy vào sáng sớm trong căn phòng khách sạn, với bữa sáng cho hai người được các khách sạn dư thừa điệu nghệ gửi đến tận giường, hoặc với một số điện thoại được đặt trên chiếc gối hãy còn ấm bên cạnh. Nàng thức dậy, bước ra khỏi đêm tân hôn thuê mượn,  nhấm nháp thị vị của cuộc độc thân biết đâu chẳng còn dài, và trở về nhà trong một sự nôn nóng hồ hởi không kém cuộc vân vũ vừa kịp tạnh khi tàn đêm.

Bởi biết đâu đấy, đây rất có thể là cuộc viễn chinh nho nhỏ sau cùng!

Scent of Man

 Trác Thúy Miêu

Các chương tiểu thuyết cổ điển chỉ nghe nhắc đến những người phụ nữ úp mặt vào áo nhân tình để tìm lưu hương vương vấn, tuy không tả kỹ lắm cái thứ lưu hương đó nó như thế nào, rạch ròi như những nhà phân tích mùi hương chuyên nghiệp. Thay vào đó, những diva lãng mạn lấy mùi những trang giấy cũ ố vàng để kích hoạt những tần số rung động nhuốm màu tinh văn liệt truyện.

Những trang giấy cũ, gợi nhớ những hau háu mơ mộng khi đọc trộm tiểu thuyết diễm tình trong chăn. Những trang giấy có mùi khói, mùi da thuộc cũ và mùi gỗ trầm, thứ mùi khàn khàn âm ấm, một thứ mùi đàn ông.

Những cô gái may mắn lớn lên trong thời kì cực thịnh của các dòng mỹ phẩm dành cho nam giới, ấn tượng đầu tiên với mùi hương đàn ông thường là những chai nước thơm cạo râu eau de cologne của các ông bố, và làn hương ngai ngái theo mỗi cú vỗ nhẹ dưới cằm đủ mạnh để át cái mùi ngủ nghê trễ nải của gian phòng, thấm vào cổ áo sơ mi đi làm và xộc thẳng vào mũi găn gắt khi họ cúi người đặt lên má các cô con gái rượu nụ hôn đánh thức. Thứ mùi hương trên cổ áo ấy, sau một ngày làm việc, sẽ chỉ còn lại một cảm giác cháy xém của xác oải hương khô, khen khét khói bụi và sặc nồng mùi mồ hôi, xăng cộ, đôi khi cả một chút vị chua chua của ly beer cuối ngày – thứ mùi trụ cột ấy tỏa ra ấm áp từ vuông ngực những người cha, những vị hoa tiêu tài ba của con tàu gia đình – thứ mùi không mĩ miều nhưng hứa hẹn sự an toàn mỹ mãn.

Và tất cả những điều đó, hình thành nên bức chân dung đàn ông hoàn hảo trong tiềm thức khứu giác đàn bà – bức tranh được vẽ bằng mùi hương và chiêm ngưỡng bằng mũi, nhưng rung động không kém gì một tuyệt phẩm hội họa, và kích thích sự thuần phục tự nguyện hơn mọi trò thủ thuật mây mưa.

Ghi dấu những phiên bản Sở Lưu Hương

Không phải tất cả các ông bố đều dùng cologne vào sáng sớm, còn các cô gái, họ lớn lên để tiếp nhận những người đàn ông ghi dấu vĩnh viễn vệt mùi riêng lên bức chân dung khứu giác ấu thơ nọ.

Người ta cho rằng bản năng giống đực khiến đàn ông lưu lại vệt mùi hương của mình tại mọi nơi họ đã qua, kể cả những chiếc giường và những người phụ nữ.

Hãy thử làm một cuộc hành trình điều tra hồ sơ tình ái trong cuộc đời một người đàn bà, chỉ bằng những lớp mùi lưu cữu chồng chất trong tiềm thức khứu giác của nàng.

Nếu nàng đã từng có một cuộc phiêu lưu trong những ngày nghỉ tháng hè trên biển, dấu ấn cuộc tình sẽ mang theo mùi hăng nồng của muối, quyện lẫn hương vị làn da ủ trong cát nóng, đủ hừng hực để gây cơn thèm muốn được thử úp mặt lên làn da màu đồng phập phồng nhựa sống, để uống ngập vào buồng phổi một thứ nhiệt lượng thơm tho hầm hập, ấm nóng và sạch, hứa hẹn những dồn dập mải miết của nhịp sóng nện vào bãi, dẫu đôi khi, trên thực tế, đó chỉ là mùi của những thùng gỗ ướp cá và những tấm ván thuyền chài!

Những anh chàng thể loại đầu đinh mặt thẹo, những quái nhân jean rách ngực trần sẽ nguệch ngoạc dấu vết riêng của mình trong tim và mũi phụ nữ bằng một mùi xăng dầu dễ gây váng vất từ những xưởng sửa xe, cái vị thép tanh tanh lành lạnh của nền văn minh bù lon con tán, mùi cao su cháy khét của những cặp lốp mô tô còn bốc khói nhựa đường. Sần sùi, mạnh mẽ, có vẻ như không chút điệu đà nhưng dễ dàng gây ngất xỉu. Đương nhiên, trên thực tế, hợp hương đầy khí phách ấy rất có thể sẽ đi kèm một “cú bồi” của mùi gàu trên mái tóc phong trần, và phần thân trên ủ lâu ngày trong áo khoác denim, nơi chưa một vệt deodorant nào đặt chân tới.

Những fashionista chuyên trị các người hùng công sở sẽ dễ bị quyến rũ bởi những thứ mỹ phẩm metrosexual bị ướp lạnh trong không gian phòng kín, trong khi các tay săn tình sành sõi sẽ dễ bị thu hút bởi hương gỗ trầm quí phái của những đọt cigar quyện chút hăng hăng cay giật của những chai rượu lâu năm.

Họ – những người đàn ông, là những phiên bản khác nhau của một Sở Lưu Hương hào hoa điệu nghệ, từ người hùng thể thao, tay phong lưu công sở, cho đến gã nghệ sĩ Harley phong trần,…họ xuất hiện ở khắp nơi trên thế giới của người đàn bà, và lưu lại những vệt mùi gây nghiện. Nếu người ta có thể lần dở từng lớp gối chăn kí ức, để vùi mặt vào những vết lưu hương một thời hào hoa hay hầm hố, cũng sẽ đủ để gây một cơn dư chấn ái tình ngây ngất, thừa sức khiến con tim và đôi đầu gối nữ chủ nhân của lớp chăn gối ấy run rẩy thêm một lần nữa trong đời.

Và nếu người ta có thể tái tạo những mùi hương ấy, chắt lọc thành những giọt tinh chất quý giá và đựng vào những chiếc lọ đẹp đẽ, người ta sẽ dễ dàng tiết kiệm mọi trò vặt và mánh khóe để chinh phục ngay cả những bà hoàng.

Thứ tinh chất ấy, người ta gọi là eau de cologne, parfum pour homme, và cô đặc trong những thỏi sáp deodorant có bán ngoài siêu thị.

Vũ khí tối thượng trong cuộc chinh phạt phòng the

Người phương Tây không “thơm” người tình theo kiểu hít hà lên má, lên tóc, họ đưa môi ra và “chụt!” hay “muah!”, lối mà rất nhiều người trẻ, tiên tiến sau này bắt chước làm theo. Nhưng chính cung cách hôn hít ngộ nghĩnh của người Việt lại là những nụ hôn tình tứ một cách khôn ngoan và dễ gây nghiện, có phần hơn cả những vồ vập lập cập răng-hàm-mặt của người phương Tây.

Việc hít thở, phập phồng nuốt vào ngực cả một bầu mùi hương cơ thể được xem như một cuộc dạo đầu đầy kích thích, có phần hơn cả những vuốt ve suồng sã. Đó là một động thái vô thức của dục tính, của chiếm lĩnh và quy hàng. Cú hít đầu tiên sẽ quyết định cơn nghiện về sau kéo dài hay chóng vánh. Nó lan tỏa trong buồng phổi, rung giật từng mạch máu li ti của cơ thể, rồi một nụ hôn thật dài, thật sâu, đủ để đưa dòng mê hồn hương thốc thẳng lên đầu, gây tê liệt mọi khiên cưỡng cự tuyệt còn lại, để kéo theo là những căng tràn tham lam chinh phạt.

Khoái cảm của khứu giác còn kéo dài sau cuộc vũ vân phong nguyệt, đó là khi người đàn bà khoan khoái thả mình ngập ngụa giữa gối chăn còn nồng sực dư hương khoái lạc, lim dim thưởng thức sự hòa quyện rối rít diệu kì của mùi hương đặc thù của hai bản thể âm dương, pha trộn ngẫu nhiên hương mỹ phẩm được chà xát trên làn da nóng hổi, điểm xuyết sự rù quến thật thà của mùi mồ hôi lẫn lộn,… Tất cả được trộn nháo nhào và ướp hối hả vào từng sớ vải gối chăn, đủ gây đê mê, kích thích thứ xung động hóa học (chemistry) khiến tim đập nhanh hơn, đồng tử dãn nở. Và người ta sẽ gọi đó là rung động của ái tình.

Người đàn bà khi yêu say đắm nhất, thường không giặt chăn gối rất lâu sau lần ân ái đầu, và những tấm áo tình nhân được ưu ái ấp ủ, không chỉ để tìm lại sự mơn man của cổ áo đàn ông cứa lên cằm, lên má, không chỉ bởi luyến lưu những gồ ghề thô ráp của lớp vải chemise trên làn da đã nguội. Lạc thú trong những tấm áo đàn ông còn là một thứ điển lễ trong vô thức giống cái, khi tự ướp thân thể mình trong lưu hương của kẻ đã một lần ghi dấu cuộc chinh phạt huy hoàng, thứ mùi mê muội vẫn có thể một lần nữa rung lên những dây tơ đã từng một lần hoan hỉ bần bật cuộc nguyệt vân.

Và như vậy, ắt hẳn quý ông sẽ chẳng muốn dằng dai tra tấn người đàn bà của mình bằng những thứ mùi thật thà không cần thiết.

Bởi đôi khi, chỉ vài giọt cologne hay vài phút cho lễ nghi tắm rửa cũng đủ ma lực ám ảnh một đời người.

Thần Ái tình tịt mũi

Nếu bức tranh vị thần tình yêu là một tiên đồng bịt mắt cầm cung tên, thì cũng rất nên hiểu rằng với thị giác bị bưng bít như vậy, khứu giác của thần Tình Ái sẽ trở nên vô cùng mẫn cảm. Nhưng bản chất vị tha của tình ái sẽ dễ dàng khiến ngay cả những diva cầu kì nhất bỏ qua mùi nước hoa lạc điệu, đôi tất vứt bừa trên giường hay tuyến mồ hôi ướp tỏi của một gã háu ăn… cho đến khi gã trở thành chồng nàng và ướp cả thế giới của nàng dưới nách.

Không biết có bao nhiêu cuộc tình đã đi vào lối phai hương nhạt vị ngay khi mùi mồ hôi trên quần áo trở nên quá mãnh liệt để gọi là quyến rũ, và những chai dầu thơm thuở hẹn hò trở thành những hủ tục không còn cần thiết.

Những xung động hóa học hay ho biến mất, nàng sẽ chỉ ngao ngán nhìn người đàn ông của mình trong một hình hài bóng nhẫy bởi tuyến nhờn và nặc nồng như một két bia cũ đã hà hơi bật nắp.

Nàng nhận ra những dư hương luyến lưu chỉ là trò mù quáng của vị thần bị bịt mắt, và thói lãng mạn đã chăng hoa kết đèn cho những nhãn hàng mỹ phẩm đàn ông. Khi những mùi hương chỉ là hóa chất, và sự lịch thiệp chỉ là trò cảnh vẻ sớm bị rẻ rúng, người đàn bà còn lại với hôn nhân nặng mùi.

Chỉ có những điển lễ cầu kì, tư phong lịch lãm và kiến thức văn minh cơ bản mới đủ khiến một quý ông duy trì thói quen đáng quý ấy sau hôn nhân, và nằm ngoài mục đích “tìm bạn”.

Hẳn nhiên, đàn bà yêu đàn ông, chứ không say đắm kết hôn với những lọ nước hoa vĩ đại, nhưng ắt hẳn cũng không xứng đáng phải vờ vịt hạnh phúc khi hôn một cái gạt tàn và lên giường với món sữa chua đã quá hạn sử dụng nhiều năm.

Những cái nhăn mũi không còn là trò làm duyên vờ nũng nịu, những sợi dây thần kinh cảm nhận co thắt lại trước những cuộc tấn công với quy mô bom tấn vào khoang mũi. Những làn da co rút, hoảng loạn tránh né cuộc đụng chạm sỗ sàng, những màn chinh phục huy hoàng chốn phòng the trở thành cuộc chiến tranh hóa học, xen lẫn mùi nước hoa xịt phòng đầy tuyệt vọng.

Ái Tình quăng cung tên và úp mặt vào lòng bàn tay, đôi khi không chỉ vì khóc.

Dẫu thần là vị tiên đồng bịt mắt đùa dai, vô tình bắn đi mũi tên phần số vào đúng những xung tần khứu giác, thì cũng không nên trả đũa số phần bằng cách bắt vị thần khiếm thị tội nghiệp phải đưa tay bịt mũi.

Vì, đương nhiên, khi bận rộn bịt mũi, thần Ái Tình sẽ đánh rơi những mũi tên của mình!

 

lavender – note dư hương vintage

Jasmine nOir

Trong thế giới của mùi hương, mỗi hương liệu gốc đều mang trong mình một thứ ngôn ngữ và hình ảnh chỉ có thể “nghe” và “nhìn” được bằng khứu giác, như những màu gốc của vòng tuần sắc, từ đó mà được bào chế hình thành nên những hợp hương như việc kết hợp sắc màu mà thành hình bức họa.

Trong cái thế giới đa sắc ấy, oải hương (lavender) vừa là vẻ thánh thiện của tâm linh, vừa mơn trớn như thú vui nhục thể. Đó là mùi hương duy nhất vừa là hương thôn dã của những dặm dài ngai ngái mùi cỏ khô, vừa là mùi hương đài các của chốn khuê phòng đô thị. Đó là một người thiếu phụ hẵng còn hao gầy nét dậy thì hoang sơ, đã chớm chín muồi vẻ phong tình ý nhị của thuộc tính đàn bà.

Mùi hương của Chúa, những tên trộm, và những vị vua

Có lẽ những dấu vết xa xưa nhất của oải hương là các ghi chép trong Kinh thánh, về Đức mẹ khi tẩm đôi chân Chúa hài đồng bằng dầu hoa oải hương (được gọi dưới cái tên spikenard) và dùng mái tóc chính mình để lau khô chân Ngài cho đến khi căn phòng sực nức một hương thơm thoát tục. Điều này khiến lavender luôn mang theo nó một quyền năng thánh thiện để tránh tà ma, cùng một mùi hương vừa sảng khoái vừa thiêng liêng nghiêm cẩn. Người ta thường treo những bó oải hương khô trong nhà, buộc thành hình thập giá treo nơi cửa ra vào không nằm ngoài ý nghĩa này.

Những tìm tòi về sau lại được tìm thấy tận trong các Kim Tự Tháp, được người Ai Cập sử dụng như một trong những nguyên liệu cho công thức ướp xác bí truyền. Nhưng chính những người La Mã cổ đại đã đầu tiên đặt cho loài hoa màu tím này cái tên phổ biến cho đến nay: lavender, kết hợp từ lavere (tắm, rửa) và livendula.

Dẫu được yêu chuộng như những hiện thân sớm nhất của lối sống phù hoa và một nền văn minh tiến bộ, khi được du nhập đến Âu châu vào đầu thế kỷ 15, những nhánh oải hương tím biếc vẫn mang theo nó một quyền lực tâm linh huyền bí có từ những gốc gác truyền thuyết tôn giáo cho đến các ngôi cổ mộ Ai Cập.

Trong suốt nạn đại dịch tại London hồi thế kỷ 17, người ta truyền miệng nhau bí quyết buộc vào mỗi bên cổ tay một bó lavender đã chống nhiễm dịch. Các tay trộm mộ bào chế ra một thứ dung dịch mang tên Four Thieves Vinegar, pha với lavender để tắm sau mỗi lần đào trộm để xua đuổi dịch bệnh.

Dường như sự thanh tao tinh khiết của oải hương khiến mùi hương này không phải cam chịu chỉ quẩn quanh những khung cảnh ảm đạm của dịch bệnh và chết chóc như một thứ thảo dược sát trùng.

Ngoài các nạn đại dịch thảm khốc và phường trộm mả, mốt sính dùng hương lavender được đặc biệt ưa chuộng trong các gia đình hoàng tộc châu Âu. Vua Charles VI của Pháp luôn phải có những chiếc gối nhồi hoa oải hương (lavender) trong mọi chuyến vi hành. Nữ hoàng Anh Elizabeth muốn trên bàn phải luôn có hoa oải hương tươi được thay mỗi ngày – một màn thách đố oái oăm cho những nghệ nhân làm vườn của hoàng gia Anh, bởi thời tiết quanh năm ẩm ướt nơi đây. Vua Louis XIV cũng là một yếu nhân đặc biệt ưa chuộng thứ mùi hương quí tộc này, và cho hòa hương lavender vào nước tắm để ngâm mình, trong khi nữ hoàng Victoria đệ Nhất và đệ Nhị đều sử dụng mọi sản phẩm có nguồn gốc hương liệu lavender của hãng mỹ phẩm lừng danh London khi đó là Yardley and Co.

Mê hồn hương của thế trận phòng the

Dù Provrence là vùng trồng oải hương lớn nhất ở Âu châu, nhưng với sự ưa chuộng đặc biệt của hoàng gia và quí tộc Anh, lavender trở thành mùi hương đặc thù của xứ sở sương mù. Cũng từ việc gắn liền với hình ảnh phù hoa của thời Victoria, với những đóa hoa hồng Victoria đặc thù trong nghệ thuật trang trí thời kì này, oải hương từ đó được gắn liền với cảm giác thanh tao và sạch sẽ của khuê các tư gia các quí bà quí cô lịch sự.

Và các giới “quí bà quí cô lịch sự” không luôn nhất thiết là dòng dõi trâm anh thế phiệt. Mùi hương thanh khiết của thứ tinh dầu từng ướp xác các vị pharaon đã lan tỏa đến tận giường ngủ những ả giang hồ thời thượng ở khắp Âu châu. Và từ đó, mùi oải hương trở thành một ẩn dụ ý nhị kín đáo cho vẻ lẳng lơ phong nguyệt.

Nhưng một lần nữa, gái giang hồ London đã không phải là những người đầu tiên khám phá ra năng lực dục tình kỳ bí ẩn chứa trong mùi hương của loài hoa màu tím.

Đã từ rất lâu, lâu như chính lịch sử của chính nó, lavender và thủ thuật phòng the luôn song hành cùng nhau như một cặp đôi của thú vui Tình ái. Ngay từ trong an apocryphal book of Bible, nàng Judith đã tự tẩm ướp thân thể bằng tinh dầu oải hương để quyến rũ Holofernes. Nàng ám sát tay tướng bất bại và thành phố Jerusalem đã được bảo vệ như vậy, nhẹ nhõm và thầm lặng như làn hương của một loài thảo mộc.

Nữ hoàng Ai cập huyền thoại Cleopatra cũng không bỏ qua thủ thuật của mùi hương luyến ái này khi quyến rũ cả Julius Cesaer và Mark Antony. Còn nữ hoàng Sheba cũng không quên dâng tặng oải hương (dưới tên gọi spikenard), frankincense cùng myrrh lên vua Solomon.

Vào thời Tudor, các thiếu nữ thường nhấp những ngụm nước chưng cất từ lavender vào ngày lễ thánh Lukes, như một nghi lễ tụng ca tình ái, và họ ngâm nga “Thánh Luke, thánh Luke, hãy xót thương, hãy cho con nhìn thấy, trong những giấc mơ, nhìn thấy Ái Tình.” Còn các cô gái vùng alpine thường bỏ lavender vào gối như một bí quyết chiêu dụ ái tình, một thứ bùa ngải bằng mùi hương, còn các cặp tân hôn thì trải oải hương bên dưới nệm giường để thêm thắt ‘gia vị’ cho đêm động phòng hoa chúc.

Lavender thời thượng: note trầm hoài cổ

Ngày nay, khi mà công nghệ chế tạo mùi hương đã có khả năng tạo ra những hợp chất hóa học thay thế cho dòng nguyên liệu tự nhiên, vẫn không có một hợp chất nhân tạo nào thay thế được cho sức quyến rũ hồn nhiên của những nhánh lavender. Những cánh đồng hoa tím dài bất tận vẫn là niềm kiêu hãnh của các trang trại ngát hương vùng Provrence (Pháp).

Cũng như thuộc tính thời trang của các sản phẩm nước hoa, mùi hương cũng có những giai kỳ mang tính trào lưu, ảnh hưởng trực tiếp lên công thức bào chế của những thương hiệu cao cấp trên thị trường mỹ phẩm. Nhưng dường như lavender hồn nhiên tự tại vẫn luôn được ưa chuộng mặc nhiên với vòng xoay trào lưu của các dòng hương trái cây, hương gỗ hay hương hoa tổng hợp.

Khó lòng tìm ra một thương hiệu nước hoa xa xỉ nào trên thế giới chưa từng ít nhất một lần tung ra cho mình một dòng nước hoa với note lavender chủ đạo. Từ thương hiệu “chuyên trị” hương trái cây (fruity) như Lolita Lempicka cho đến những quả bom thương mại hình ngôi sao của Thierry Mugler.

Lavender còn được sử dụng đặc biệt phổ biến trong các hợp hương dành cho nam giới, từ các dòng thương hiệu xa xỉ cho đến các sản phẩm nước hoa cạo râu (aftershave) và giữ thơm cơ thể (deodorant).

Không chỉ mang lại cảm giác sảng khoái, đầy sinh lực cho sản phẩm, oải hương còn chứa trong nó vị tươi tắn gần giống hương vỏ quýt, nhưng lại có cả vị nồng hơi khô của hương gỗ, khiến cho lavender được sử dụng hợp lí cho cả sản phẩm dành cho nam và nữ, trung hòa tuyệt hảo các khía cạnh âm dương đối lập của tính chất mùi, cho phép lavender dễ dàng hòa phối với các dòng hương gốc khác để tạo hợp hương.

Mặc dù là một trong những thành phần hương gốc được sử dụng phổ biến nhất, những người sành hương vẫn chuộng các dòng sản phẩm thuần chất, tức hương nhiên liệu gốc không qua pha phối và bào chế.

Cùng với xu hướng tiêu dùng thông minh của các sản phẩm cao cấp, song song với trào lưu hoài cổ và thời trang vintage, lavender một lần nữa được đặc biệt ưa chuộng trong các sản phẩm làm sạch như xà-phòng nguyên liệu tự nhiên bào chế từ tinh dầu lavender, nước hoa cologne, body mist, v.v… Người ta có thể bắt gặp hương lavender ở bất cứ đâu, từ các spa cao cấp cho đến tận những tiệm bách hóa ven đường, được tẩm ướp trong các túi hương công nghiệp dùng để treo trong xe hơi hay tủ quần áo.

Dường như những dấu hiệu đe dọa thoái trào của đời sống đô thị, nạn “đại dịch” stress của thế giới, cùng với xu hướng tìm về các giá trị hoài cổ đã khiến người ta tìm đến oải hương không chỉ như một thứ mùi hương sảng khoái, giảm stress, mà còn là một dư hương luyến tiếc còn lại nét duy mỹ cầu kì của những thời kì văn hóa hoàng kim.

(bài viết đã được đăng trên tạp chí M-Mỹ phẩm)

Perfumista Nhập-môn: Hương-mục (List of Notes)

Một perfumista là một chi phái của tôn giáo thời trang thuộc dòng duy mỹ. Họ không nhất thiết phải là những diva kiểu cách, trên mình phủ một thiết kế non mùa của một brand thượng hạng. Bất kể phong cách trang phục hay trường phái thẩm mỹ thời trang, họ là những nạn nhân và tín đồ tuần tiết của thứ trang phục cuối cùng người đàn bà muốn giữ trên thân thể – Mùi Hương.

Họ không nhất thiết là những diva sẽ hãnh diện khoe với bạn bộ sưu tập những lọ nước hoa bự sự của mọi nhãn hàng có trên thế giới. Họ không nhất thiết phải quẹt mòn thẻ ngay tức thời vì một thiết kế vỏ chai. Một perfumista học được cách đánh giá và trân trọng các tuyệt tác điêu khắc công nghiệp mà kẻ khác gọi nôm na là “vỏ chai nước hoa”. Nhưng gout khứu giác sành sõi cho phép họ chạm đến từng giọt tinh túy thiêng liêng chứa đựng bên trong, và chỉ một perfumista mới có thể thấu đáo giá trị chân thực của một dòng nước hoa, vượt trên tag giá.

Nói một cách khác, một perfumista là một tín đồ thời trang mà độ cảnh giới đã cho phép tiếp cận và thẩm thấu đến phần tinh thần cốt cách tột vời nhất mà mắt thường không nhìn thấy được.

Điều đầu tiên mà một perfumista mới nhập môn cần thuộc nằm lòng, chương đầu của Hương Kinh tối thượng, sẽ là bảng phong thần các note hương cơ bản (hương mục). Nhưng trước khi tiếp cận những danh sách này, oái oăm thay, điều mà perfumista phải nhập tâm và xem làm chân lý lại là: không phải mọi thành phần của một hợp hương (ở đây là các loại nước hoa) đều đến từ Hương Mục, và không phải mọi món trong Hương Mục đều nhất thiết hàm chứa trong một hợp hương.

Hương Mục – những lời nói dối tỏa hương?

Các hãng nước hoa thường công bố những hương mục riêng, tùy thuộc vào dòng hương cụ thể. Mỗi loại nước hoa đều có hương mục do chính hãng công bố, hoặc được phân tích bởi các perfumista sành điệu, với chỉ sau vài tiếng quan sát biến đổi của mùi trên da. Thực tế có thể là một cú shock với perfumista mới nhập môn, bởi các phân tích này có thể rất xa rời với thành phần thật của nước hoa, mà dựa nhiều trên khả năng khứu giác và khả năng ngoa ngôn của công nghệ PR, với mục tiêu nhắm trúng tâm lí thẩm mỹ mùi hương của đối tượng thị phần. Một perfumista sẽ hiểu nguyên tắc cơ bản: hương mục không nhất thiết đồng nghĩa với công thức hoặc thành phần. Sẽ rất ngớ ngẩn nếu chỉ với hương mục ngắn gọn của Ungaro (by Ungaro) gồm nhài, nghệ tây và hổ phách, là bất cứ bà nội trợ nào cũng trở thành chuyên viên bào chế. Ngược lại, quả bom Thiền (Zen) mới nhất được nhà Shiseido tung ra với hương mục có đến 20 cái tên vi diệu: nho, cam bergamot, đào, thơm, hoa hồng xanh, lan Nam Phi, dành dành, táo đỏ, violet, lan chuông, lan dạ hương, hoa hồng, sen, hoắc hương, tuyết tùng, xạ hương, xạ hương trắng, hổ phách, nhang trầm và rong biển. Một perfumista sáng suốt sẽ tự hiểu rằng hoàn toàn có thể thành phần thực chất của Zen không hề nhỉnh hơn mấy tí so với Ungaro, và đó là bí mật tối thượng nằm trong phòng nghiên cứu của mỗi hãng, được bảo vệ nghiêm mật và tưng tiu như vũ khí chiến lược siêu tiên tiến.

Và đó không hề là điều mà các perfumista cần quan tâm đến.

Các hương mục ấy vẫn là những bản mô tả tinh tế và dễ hiểu nhất cho sự hưởng thụ và đánh giá của một perfumista am hiểu. Cho cùng một dòng nước hoa, bạn có thể va phải các hương mục khá khác nhau, hãy tham khảo, so sánh, và tổng hợp cùng với kiểm nghiệm nhạy bén riêng của mình.

Những câu nói ngớ ngẩn của perfumista mới nhập môn

Một hóa chất khá phổ biến trong công nghệ bào chế nước hoa là aldehyde. Chỉ có một perfumista mới toe mới có thể đến cửa hàng và đòi “Cho tôi loại nào không có aldehyde!” Hẳn nhiên, bạn sẽ được giới thiệu một loạt hương mục không ghi aldehyde, tặng kèm với nụ cười “bí ẩn” của nhân viên bán hàng. Bởi lẽ thành phần ấy không nhất thiết luôn được đề cập đến trong hương mục, và có rất nhiều dạng aldehyde khác biệt. Nên tỉnh táo lưu ý rằng, nếu bạn thấy “hương đào” trong hương mục, và hiển hiện trong mẫu thử, thứ bạn đang hít hà, rất có thể là aldehyde.

Một câu nói ngớ ngẩn khác “Tôi không ưa mùi xạ hương!”. Cần phải nói cho rõ là bạn sẽ không bao giờ có thể, hoặc cần biết những thành phần gì đã cấu thành cái gọi là “mùi xạ hương” trong một mẫu nước hoa. Và loại hương này có rất nhiều biến thể mang hương gỗ, phấn, trái cây, hay thậm chí thứ hương được gọi là mùi kim loại, v.v… Các perfumer thường sử dụng hơn một biến thể xạ hương trong cùng một hợp hương. Do đó, sẽ là một trò ngớ ngẩn nếu bạn muốn tỏ ra cầu kì và nằng nặc không thích mùi xạ hương.

Tương tự như với các thành phần hương mục khác, chẳng hạn hương hoa, với các biến thể vô chừng của nó. Việc tên loài hoa xuất hiện trong hương mục không hoàn toàn phải có nghĩa là hàng tấn cánh hoa tươi đã phải được chưng cất để có một ounce (28.35g) tinh dầu, mặc dù thành phần hoa tươi cũng được khai thác khá phổ biến, đôi khi kết hợp với hương tổng hợp và tinh dầu tự nhiên.

Trong một số trường hợp, các hợp hương thành phẩm có sử dụng chất liệu hương tái-thiết-kế. Đó là trường hợp của Hermes Brin de Reglisse do perfumer Jean-Claude Ellena thiết kế. Ông đã cho trích ly oải hương thành 50 nhóm phân tử, ngửi qua tất cả để loại bỏ 5 nhóm mà ông nhăn mũi cho là tạp hương, tái hợp 45 nhóm phân tử còn lại để có một hợp hương lavender tinh tế nhất. Tương tự, hoắc hương (patchouli) thường thấy trong các loại nước hoa thường là một hợp hương các ton mùi trầm và gắt chát, vốn được các fashionista hippy thời 1970 ưa chuộng, nhưng không còn phù hợp với thẩm mỹ khứu giác hiện đại, và có được một phiên bản hoắc hương tân thời và tinh xảo hơn rất nhiều. Các perfumista vốn không hảo dòng hoắc hương ngày nay sẽ khó lòng nhận biết dòng hương “kị rơ” ấy, dưới một “diện mạo” mượt mà nhuần nhã, hợp với khứu giác thành thị hơn.

Không chỉ có vậy, các đại phù thủy perfumer còn có thể cho ra các thành phần hương, với nhiều note trong cùng một thành phần, và được liệt kê trong hương mục như những thành phần độc lập. Điều này thường gặp với các note cùng nhóm, ví dụ nhóm hương “gỗ quý, hổ phách và xạ hương” hoàn toàn có thể chỉ là sự can thiệp của một hợp chất hóa học duy nhất. Một dòng nước hoa khác có thể sử dụng cùng hợp chất, và chỉ được nêu danh nôm na là “hương trầm”, trong khi trong một sản phẩm khác, hợp chất này lại có tên là “gỗ nhiệt đới”. Tương tự, nhóm “cây huệ và hoa cam”, “mimosa và nhài” hay “da thuộc, quế và tuyết tùng”,… đều có thể là những hợp chất duy nhất cho cảm nhận pha trộn của các note trong cùng nhóm sắc độ mùi

Tuy vậy, hương hổ phách (amber) vẫn khiến ngay cả các perfumista sành sõi nhất phải lúng túng. Sau khi nhà Prada tung ra dòng nước hoa nam giới Amber Pour Homme, không ít perfumisto đã khá hoang mang khi trong hương mục hoàn toàn không có thành phần hổ phách như tên gọi. Amber Pour Homme là một hợp hương tươi ngọt và hơi chát chúa của cam bergamot, quýt, dầu hoa cam, bạch đậu khấu, phong lữ, hoa cam, nhựa thơm, xạ hương, gỗ sandal, đậu tonka, vanilla, nghệ tây, hoắc hương và da.

Trên thực tế, hổ phách hoàn toàn không được sử dụng như một thứ nguyên liệu tự nhiên để chưng cất nước hoa. Hổ phách (amber) trong thuật ngữ bào chế mùi hương là một “gam” hay “accord” mùi hương gồm nhiều note như cánh kiến trắng, vanilla, đậu tonka, hoặc hoắc hương. Một hợp hương có thể hàm chứa các thành phần trên, hay cho một cảm giác mùi tương tự. Các hãng nước hoa có thể chọn liệt kê mọi note trong đó vào hương mục, hoặc chỉ tuần túy hợp nhất lại thành hổ phách (amber), hoặc gây hiệu ứng hơn là hổ phách lỏng (molten amber), hổ phách nóng chảy (hot liquid amber). Do đó, tốt hơn hết, chớ bao giờ tuyên bố rằng bạn thích những loại nước hoa màu trà đậm vì chắc chắn trong đó có nhiều hổ phách hơn!

Cà-lem, kem dâu và bánh bông lan

Nếu chỉ có thế, sau khi những kiến thức này được phổ biến đến mọi perfumista, và các hương mục chỉ còn là trò trí trá của các tay buôn hương ngộ chữ. Nhưng trên thực tế, các hương mục được xây dựng chặt chẽ và tinh tế dựa trên tham khảo cảm nhận mùi từ những chuyên gia mùi hương đắt giá nhất thế giới. Từ đó, hương mục được thiết lập như một cách thức hoàn hảo và trung thực nhất để mô tả cảm giác mùi của các tầng hợp hương, điều khả dĩ loài người có thể làm với sự giới hạn của ngôn từ trước những lớp hương tinh tế.

Mỗi thành phần trong hương mục gợi nhớ đến các mùi hương tự nhiên, trực tiếp động chạm đến những dây thần kinh khứu giác và kích hoạt cảm nhận, cảm xúc, để hình thành nên quyền lực tối thượng cuối cùng mà một dòng nước hoa có thể mang lại – một Thái Độ Cảm Xúc.

Mỗi ngày, ngành thời trang thế giới lại có thêm 2-3 dòng mùi hương mới, và hẳn nhiên, không perfumista nào dám tham vọng ngửi thử tất cả những sampler mới này, việc tham khảo hương mục sẽ nhanh chóng cung cấp cho perfumista những thông tin cơ bản nhất về tính chất và tinh thần của hợp hương mới. Một tín đồ hiện sinh, nghe metal rock, hay ưa mặc thời trang hobo sẽ không thể không xao xuyến khi tìm thấy trong hương mục của Diesel Fuel For Life có sự chát chúa của nho đen Hy Lạp và quýt, phảng phất một note hoài cổ hoắc hương, để kéo theo một note ngân tuyệt mỹ của nhài trên nền hương da thuộc, kết thúc một bức tranh toàn cảnh lập dị, nhiệt thành, nhưng vẫn đủ điệu đà.

Note “xanh lá lấp lánh” (sparkling green freshness) trong hương mục của dòng L.A.M.B.L (Gwen Stefani) khiến mọi perfumista ngay lập tức liên tưởng đến tầng hương đầu tươi mát, một kiểu mùi đại dương pha lẫn hương cỏ. Người ta còn nhận thấy cảm nhận hương của quả lê và đậu ngọt đúng như rong hương mục, dẫu không hẳn có dù chỉ một giọt tinh dầu đậu ngọt trong lọ nước hoa.

Tương tự, quả bom kẹo ngọt miss Dior Cherie với hương mục ngộ nghĩnh gồm kem dâu đá (strawberry sorbet), và bắp rang caramel (caramel popcorn) đã thực hiện một cú ngắm tài tình trúng phóc vào hồng tâm thị phần perfumista chanh cốm. Hẳn nhiên, nhà Dior không định xức cà lem kem dâu vào sau gáy các tiểu thư sành điệu, nhưng hương mục này đã trung thành tuyệt đối với cảm hương đỏm dáng, tươi tắn và một vị ngọt tổng thể vừa đủ dịu để không gắt nồng như trong các dòng hương của Dior dành cho các diva cỡ bự.

Cũng như vậy, Britney Spears hoàn toàn không định mang món trộn kì cục là quả vải, mộc qua vàng, trái kiwi và bánh bông lan để bào chế dòng nước hoa Fantasy.

Nếu bạn cảm thấy bị quyến rũ bởi hương mục cầu kì của Flower Princess (Vera Wang) gồm thường xuân non, quýt, hoa súng, hoa cam, hồng Ma-rốc, nhài sambac, mimosa, vỏ mơ, hổ phách, gỗ quý và xạ hương, thì chớ băn khoăn về việc có bao nhiêu quả mơ đã bị lột vỏ, và người ta làm gì với ngần ấy phần quả ngon lành còn lại. Điều quan trọng hơn mà một perfumista sẽ cảm nhận được, đó là cảm giác đi băng xuyên một vườn hoa kì lạ nhất hành tinh, nơi mỗi bước chân là một lớp hương kì ảo mới được lần dở trong một bản hòa ca của các note khoan nhặt đan xen.

Hương Mục là những tác phẩm ngôn từ thật sự, một nỗ lực hoàn hảo của con người hòng nắm bắt, với sự hạn hẹp của con chữ, cảm xúc vi diệu khôn lường của mùi hương. Một perfumista sẽ học được cách tôn trọng nghiêm cẩn trước các tuyệt phẩm ngôn từ này, nhưng nếu bạn vô tình cảm nhận được “mùi của mẹ” từ một mẫu sampler Jean Paul Gaultier nào đó, hãy bình thản và tin vào cái mũi của mình, dù trong hương mục không có nhắc tên bà thân mẫu ở nhà.

Dẫu sao thì hydroxycitronellal và galaxolide cũng là những từ quá trúc trắc, không hề làm bạn có vẻ thông minh hơn, nếu không muốn nói là chúng khiến bạn có cảm giác bản thân là một quả bom sinh học, trong khi không gian quanh bạn lại rõ ràng đang ngập tràn hương hoa súng quyện với xạ hương.

 (bài viết đã được đăng trên tạp chí M-Mỹ phẩm)

 

 

 

Thành Lộc – an nhiên phía sau ánh sáng

Trác Thúy Miêu

CHỮ “TRI” VÀ GÓC RIÊNG CẦN ĐƯỢC BẢO VỆ

Đằng sau tất cả những vai diễn đa diện, như những giác cắt đối lập của một thực thể mang cái tên đã thành thương hiệu, lẩn khuất bên trong người nghệ sĩ, như đeo bám, vẫn là cái bóng của sự cô độc. Anh xuất hiện ở mọi nơi, với nụ cười trẻ thơ thường trực, với bạn bè đồng nghiệp luôn có mặt xung quanh, nửa an nhiên nửa u uẩn, và từ chối nói về sự Cô Đơn.

Tôi không thích đề tài này. Đó là một góc mà ai cũng có, nhưng không hẳn là cái góc mà ai cũng muốn trưng trổ ra ngoài.

Tôi đã đóng hết tất cả các “ngôi nhà ảo” của mình trên mạng, blog cá nhân trên Multiply hay cả Facebook. Những “ngôi nhà” đã trở thành những sân khấu với quá nhiều kẻ ra vào đến đi. Tôi mất khoảng lặng cần có cho mỗi người.

Phải chăng rời bỏ những mạng xã hội, từ bỏ những trang nhật ký điện tử là một động thái như chôn lấp đi một góc Đời của người nghệ sĩ?

Đóng lại. Tôi đóng lại chứ không chôn đi. Con người ta rất cần những khoảng lặng và góc tối cần được bảo vệ.

Trong những trang viết cá nhân của mình, dường như anh là một người tĩnh tại đã-từng-mệt-mỏi, và tôi tự cho phép mình hồ đồ đoán mò rằng đã có một chữ Tri cứu rỗi mang tính tâm linh?

Tôn giáo đối với tôi không đơn thuần là tín ngưỡng, mà là nghệ thuật sống. Nó giúp tôi sờ được đến cội nguồn của những điều phiền nhiễu trong cuộc sống, của hỉ nộ ái ố, để tôi tìm cho mình một tâm thái nhẹ nhõm nhất với mọi màu sắc đó. Thiếu chữ Tri ấy, ta bức bối trong cái cảm giác rằng nguyện vọng sống của ta không được đáp ứng, ta hằn học, tự oán, bi quan và tự hoại. Còn tôi, tôi nhìn tôi và mọi thứ quanh tôi, đặt những câu hỏi và tìm lời giải đáp. Đời sống tâm linh giúp tôi “nhìn ngược” vào trong, và khi tôi ngộ ra rằng những điều tìm thấy chỉ là những chuỗi ảo giác. Và điều này xoa dịu tôi trong tâm thế thông mẫn, tĩnh tại.

Đấy, cũng như trong giáo thuyết, từ đỉnh cao của sự hưởng thụ, đức Phật Thích-ca đã thoát ra để tìm đến chữ Ngộ mà cứu rỗi chúng sinh. Còn không ít người quanh ta, chữ Ngộ đến từ những cú rơi, va đập đến tận đáy (mà điều này lại rất hay xảy ra với những ai thích đứng trên đỉnh, nơi gió to hơn, dễ chao đảo vào một đường rơi hun hút hơn)

Điều mà đức Thích-ca hay những kẻ vấp ngã ấy có chung, đó là những cú va đập cực đoan có công hiệu thức tỉnh. Bản thân sự khốn cùng hay tuyệt đỉnh thăng hoa không cứu rỗi chữa lành, nhưng nó nhắc người ta nhớ đến bản ngã hướng thiện, nó lay tỉnh bản năng sinh tồn để tự bảo vệ lấy mình khỏi sự hằn học, sân si. Chữ Tri ấy giữ sạch cho ta, và cứ thế, nhẹ tênh, nhìn thấu bản ngã sự việc, ta bao dung vị tha.

LỜI CHÚC PHÚC ĐỘC ĐỊA CỦA THẾ GIỚI KHÔNG HOÀN HẢO

Tôi còn nhớ một bức ảnh của anh, trong Câu Chuyện Của Tôi. Anh ngồi một mình trên hàng ghế khán giả, thật mệt mỏi nhưng đó lại không là bức ảnh được chọn triển lãm…

Tôi thích bức ảnh được chọn triển lãm, nét mặt thanh thản hơn.

Nhưng phải chăng anh chối bỏ góc mệt mỏi của mình?

Không, tôi cả đấy. Mệt mỏi lắm chớ! Nhưng làm sao phải úp mặt mình vào khoảnh khắc buồn, và bắt cả công chúng cùng làm điều đó? Tôi thích sự thanh thản, vui vẻ và những sẻ chia. Tôi có một quả táo thơm tươi, quả táo đời không hoàn hảo. Nhưng dẫu có những chỗ có sâu, hà cớ gì ăn hoài một chỗ? Khiếm nhã nữa là khi sẻ chia với công chúng, mời những tri kỷ của mình sẻ chia quả táo nọ, ai lại đi chia sẻ miếng táo có sâu?

Trong cuộc sống, đôi khi chúng ta chẳng nhớ được những lần ta làm tổn thương người khác, nhưng ai mà làm đau lòng ta, ta nhớ lâu lắm lắm.

Con người ta luôn luôn ban ơn và mang ơn một cách vô thức. Tôi đi xem Hồng Nhung hát trong một phòng trà, tôi cảm nhận được cô ấy đang vắt kiệt năng lượng của mình trong buổi diễn, cô ấy như lên đồng. Cô ấy, cũng như tôi, có đầy sở đoản, nhược điểm, và đã tự xé tim mình ra bù lại. Và để ngồi đó thưởng thức, tôi thọ ơn người nghệ sĩ ấy. Cô ấy khơi gợi trong tôi những hưng phấn nghề đã qua, thậm chí khiến tôi hổ thẹn bởi những lúc gần như bỏ cuộc. Không chỉ nghệ thuật thức tỉnh tôi, mà bản thân cái lửa của người thể hiện mới là thật sự chạm xoáy vào tim ta. Đôi khi trong cuộc đời, ta chỉ cần thọ ơn một người, và mỗi ngày, ta chỉ cần làm một việc để đền cái ân đấy thôi, cuộc đời này đã đẹp hơn lắm rồi. Và mỗi lần tôi bước lên sân khấu, tin rằng sẽ có những ban ơn và mang ơn vô thức được nhân rộng, sẽ có những khán giả đồng tâm tri kỷ mỗi ngày không phụ lòng người nghệ sĩ đã xé tim mình ra phụng sự đêm nay, như vậy, là tôi thanh thản lắm rồi.

Và sự thanh thản ấy khiến Nghệ Thuật mãi mãi không già.

Anh là đứa trẻ dường như chưa bao giờ chịu lớn……

Những đứa con nít lâu năm là những đứa dễ bị tổn thương. Trưởng thành quá thì sẽ gây lo ngại. Trong một vở kịch Nga tôi từng thủ diễn, lời chúc phúc của dàn đồng ca cho đứa trẻ sơ sinh “Chúc cho đường đời con sẽ chẳng trơn tru.” Khi đó tôi không hiểu, lời chúc sao mà độc địa! Về sau tôi mới hiểu, những trầm luân dành cho những đứa trẻ không lớn ấy là những cơn sóng đẩy người ta đến bến Giác.

Một đế chế hung tàn sẽ có những tòa kiến trúc kì vĩ, có những thống khổ sẽ có Kim Tự Tháp, và một thế giới hoàn hảo sẽ không bao giờ có Nghệ Thuật.

NHÀ TRUYỀN GIÁO VÀ CÁI “TÔI” ĐƯỢC THẢ RÔNG

Phải chăng chính tâm thái vị tha ấy mà anh đã có thể mở lòng với những số phận nhân vật, chiếu rọi và hóa thân tuyệt đối?

Không hẳn, chắc chắn tôi không dùng tín ngưỡng để soi rọi kịch bản! Nó thuần túy hơn, tôi cảm thụ bằng một sự mẫn cảm của một nghệ sĩ, và lòng yêu mến Chân-Thiện-Mỹ. Ngay cả trong những vở hài kịch rất nhiều gần đây, cũng không nằm xa khỏi cái tâm hướng thượng ấy, bởi nó là niềm vui. Bản chất cơ bản nhất của nghệ thuật hướng thượng, giản dị là để làm cho người khác vui, không xứng đáng lắm sao? Và bản thân tôi cũng thích được vui, thích được yêu mến và làm người của công chúng.

Khi tuổi đời, tuổi nghề chồng chất, khi ta trải qua sự tiếp xúc với nhiều khía cạnh nghệ thuật khác thì giá trị giải trí được nâng cao đến giá trị tâm hồn. Sự giác ngộ của bản thân được mong mỏi được khó khăn tìm đến một, hai, rồi ba khán giả đồng điệu nữa. Nghệ thuật trở nên kén chọn, nghệ thuật không đại chúng và nghệ thuật trở thành con đường của giác ngộ đồng tâm.

Và đến đây, đó là khi tôi coi Nghệ Thuật là một cái Đạo, đạo của Đời không chỉ đi qua những thông điệp tôn giáo là vậy.

Trong Thánh có Quỷ, trong Đạo có Tội. Nghệ thuật không nằm ngoài nguyên lý đó, nó có sự cám dỗ của hào quang, nó mập mờ hảo danh và hão danh, nó bấp bênh giữa chuyện bán mua và lòng phụng sự,…Nó khiến cả bản thân người nghệ sĩ phải vận động để giữ thăng bằng, và chính sự vận động ấy khiến cho tín ngưỡng, hay nghệ thuật không bao giờ già cỗi.

Như một nhà truyền giáo, hay như một nghệ sĩ, đôi khi người ta bấp bênh giữa Đạo và Đời là vậy. Một nhà truyền giáo có thể u mê hòa cái bản ngã vị kỷ vào đạo.

Ở tư cách một nghệ sĩ, theo tuổi đời chồng chất cùng bản ngã được định hình, hoặc cũng có thể, bởi bối cảnh thị trường sân khấu cần hình thành những tầng thương hiệu gắn liền với dấu ấn cá nhân, nên ở tự cách nghệ sĩ thể hiện, dường như anh đang hóa thân vào nhân vật đến mức “Thành Lộc hóa” nhân vật và trở thành đồng tác giả của kịch bản.

Tôi thích cụm từ em vừa dùng “Đồng Tác Giả”. Ở một tầng kỹ năng diễn xuất thuần túy chuyên môn, người nghệ sĩ thả mình mềm mại để cảm thụ và hóa thân đến mức thụ động hoàn toàn, thả mình theo mạch số phận và diễn biến.

Và đến một thời điểm khác của sự nghiệp và độ chín đời người, tôi thức tỉnh khỏi sự “thụ động nghiệp vụ” và bắt đầu can thiệp vào kịch bản và nhân vật. Có những khi tôi xin phép đạo diễn để lồng ghép vào lời thoại và diễn xuất những quan điểm, ngôn từ của Thành Lộc. Đôi khi tôi làm điều này dựa trên sự đồng cảm hiệp thông, nhưng cũng có khi là sự bất đồng với những chi tiết tâm lý mà tôi cho là không hợp lý, tôi không cảm được, hay không đạt hiệu quả thể hiện trong bối cảnh mà tôi và khán giả của tôi đang sống.

Thường thì tôi đã rất chắt lọc từ khâu đọc kịch bản. Thường thì chỉ những kịch bản và nhân vật mà tôi thật sự đồng cảm được hoàn toàn tôi mới dám nhận lời thủ diễn. Ngay cả những vai phản diện, người ta cũng sẽ nhìn thấy một cái gì đó rất Thành Lộc nơi đó. Đó có thể là góc tối mà mỗi con người đều có mà tôi hồn nhiên mang ra chia sẻ, đó có thể là những trái ngọt của sự trải nghiệm cọ xát cuộc sống mà tôi phản chiếu lại như một tấm gương trong. Và cho đến tận những vai hài tưởng như vô thưởng vô phạt nhất, tôi cũng đam mê sự chia sẻ, lồng ghép vào đó những thông điệp, quan điểm của cá nhân mà dò tìm sự chia sẻ từ khán giả. Và ở đây đó, tôi may mắn tìm được những khán giả hiếm hoi đọc được điều đó và trở thành những tri kỷ. Chỉ cần một người tri kỷ như vậy, đã may mắn cho một cuộc đời sân khấu lắm rồi.

Nhưng phải chăng điều đó là dấu hiệu của cái Tôi được dung túng, hay nếu đi xa, ắt là sự thiếu tôn trọng nguyên tác?

Quả tình tôi chưa bao giờ bị đạo diễn hay tác giả phàn nàn về việc can thiệp để lại dấu ấn cá nhân trong trình diễn. Cái Tôi đã được cân nhắc đưa vào mà không hề tùy tiện. Và trong nghệ thuật trình diễn nói chung, cái Tôi trong ý thức ấy mới là nguồn cơn sáng tạo.

Cũng không ít người không thích quan niệm này của tôi, thậm chí không thích những vai diễn của tôi. Nhưng sẽ không ai làm được như tôi.

Sẽ rồi không ai nữa để làm được một Thành Lộc kế thừa cho sân khấu?

Nghệ thuật sân khấu, nghệ thuật trình diễn hay nghệ thuật nói chung cần có sự khác biệt. Các nghệ sĩ phải là những kẻ không thể thay thế được, dù được khen chê ra sao. Anh phải là kẻ duy nhất. Tôi tôn trọng những đồng nghiệp làm được những gì tôi không làm được. Và tôi đã làm được điều không-một-ai-khác làm được.

Nói vui, có những người đã hỏi tôi sẽ nghĩ sao nếu một ngày nào có ai đó thế chỗ Thành Lộc? Tôi cười với câu hỏi này: Tôi chưa thay thế được ai, nhưng không chọn thay thế ai, thì không ai sẽ thay thế được một Thành Lộc.

Một ngôi sao có thể băng hà chớ có bao giờ bị che khuất bởi một ngôi sao khác?

Anh có nghĩ mình đang đóng vai trò truyền giáo?

Đó là công việc của tôi mà. Tôi vẫn dạy các đàn em của mình ý thức của những thiên sứ, làm cầu nối giữa Thượng Đế, của Chân-Thiện-Mỹ. Đâu phải ai sinh ra cũng có tư chất, năng khiếu để làm nghệ sĩ? Đó vừa là món quà, đó vừa là sứ mệnh. Đó là sự phân công rất sòng phẳng của Số Mệnh, của Thượng Đế, bằng giọng ca, bằng diễn xuất, để truyền đạt thông điệp của Chân-Thiện-Mỹ.

Và với tâm thế như vậy, ngày tôi bước ra khỏi ánh sáng danh vọng, hay như từng đêm bước khỏi nhà hát đã thưa người, trong lòng chỉ còn là nỗi An Nhiên. Như một người lao động, như một người bưng tách cà-phê phục vụ khách hàng, như kẻ đốt đèn, người quét rác, hay một thiên sứ.

Công việc của một ngày hay một đời, một khi đã chu toàn hoàn tất, đó sẽ là cảm giác tròn đầy, viên mãn, vâng, và An Nhiên.

(Bài viết đã được sử dụng bởi tạp chí OK)

Hà Anh Tuấn – Tử tế & Sòng phẳng

Trác Thúy Miêu

Sài-gòn trong những ngày hiếm hoi vắng bóng hầu hết những tên tuổi, gương mặt sáng giá của showbiz. Trong khi ngành công nghệ giải trí dốc tổng lực về phía Bắc cho những ngày Đại-lễ, tôi gặp Hà Anh Tuấn tại một góc đường vắng, tách biệt khỏi những ngày ồn ã hào hứng của dòng người và dòng trào lưu ngoài kia.

Photo by Đại Ngô

Tôi yêu Hà nội. Nhưng không phải là những ngày này, khi nó không còn vẹn tròn hương sắc khí tiết như tôi vẫn hằng yêu. Nên tôi chọn yêu nó từ xa. Có lẽ người ta có thể yêu Hà nội chân thành và nồng nhiệt nhất khi ở xa, khi ghé về thăm viếng trong những ngày không quá đông người. Tôi vẫn tham gia Đại-lễ, nhưng chỉ trong một ngày, và may mắn là chương trình sẽ diễn ra bên trong Nhà Hát Lớn, nơi dẫu sao không gian và đối tượng được cô lập ít nhiều khỏi sự náo nhiệt mà tôi đoán Hà nội đang phải chịu đựng những ngày này.

Một Đại-lễ cô lập, một không gian riêng cho Hà nội của những ca từ Dương Thụ, và từ chối nằm ngoài dòng trào lưu chung, e rằng sẽ không là một lựa chọn an toàn về thị trường?

Tôi không lựa chọn một thị phần lớn đến vậy. Và tôi cũng không hứng thú mấy với một thị trường chung, nơi sự cạnh tranh là cuộc chạy đua những chiêu thức chiều chuộng. Tôi đến với âm nhạc ngay từ ban đầu cho đến bây giờ là một sự chiều chuộng chính bản thân mình, và đó là một sự tự chiều chuộng đòi hỏi sự tự khắt khe trau luyện hoàn thiện.

Nếu nói đến tính thị trường, ai có được số đông thì sẽ thắng, bởi đơn giản là cứ đông người thì sẽ mạnh. Nhưng tôi không định lao vào cuộc cạnh tranh ăn thua đủ với ai cả. Tôi hát, kinh doanh âm nhạc của mình và đặt ra một mục tiêu thị phần cụ thể, ăn thua đủ với chính mình.

Dường như anh đang không tự đặt mình vào tư cách một nghệ-sĩ-giải-trí?

Tôi là một ca sĩ, và là nhà sản xuất của chính mình. Ở cả hai cương vị, tôi cố hoàn thiện chúng một cách đàng hoàng, tử tế và sòng phẳng.

Âm nhạc cứu rỗi và xoa dịu, đó chẳng phải là một hình thức giải trí?

Vâng, âm nhạc là giải trí. Khi nó là sản phẩm. Hãy giải trí với âm nhạc của tôi, nhưng không phải với chính tôi. Tôi ít “chất” giải trí lắm, và một khi công chúng đến với âm nhạc để giải trí với chính tên tuổi, diện mạo hay những câu chyện riêng của người thể hiện, đó là sự tiêu khiển. Tôi từ chối tiêu khiển cho công chúng như vậy. Đừng nghe nhạc của tôi cho vui, và tôi cũng đang cố gắng làm việc để không được khen là hát nghe rất…vui (!)

Vui là tốt

Tôi đâu có hát cho vui?

Nhưng công chúng của anh cần sự chiều chuộng xoa dịu của tính giải trí?

Đã có rất nhiều đồng nghiệp của tôi để làm việc , và họ làm việc đó rất tốt.

Nêu không phải là giải trí và trào lưu, bên cạnh những gì đang làm cho chính mình, anh mong muốn mang lại điều gì cho những công chúng của anh?

Tôi muốn gây nghiện. Sự ám ảnh là một tầng khác của thú giải trí. Những gì người khác gọi là tham vọng, tôi thích coi đó là những nỗi ám ảnh, và khi thể hiện nỗi ám ảnh đó của mình, tôi muốn đạt được tầm độ cao nhất, đó là truyền đi được nỗi ám ảnh đó, rung động đó, chuẩn xác và tinh tế nhất có thể.

Nói về tính thương mại và kỹ năng quan hệ với công chúng, nói vậy phải chăng quá thất nhân tâm?

Không. Rõ ràng là tôi không phải là người khéo léo chiều chuộng công chúng, dẫu có cố. Càng cố gắng chiều theo khán giả, tôi sẽ càng không phải là mình, và khi không còn là chính mình, liệu tôi có còn được yêu quý và lắng nghe?

Nói chung là tôi có một thói quen là không hay lắng nghe khán giả của mình cho lắm. Đứng từ nơi người ca sĩ đứng, bạn sẽ hiểu rằng rất khó để nhìn thấy khán giả hay nghe thấy họ (nếu họ không quá ồn ào). Khán giả, hay thính giả, làm công việc của họ là lắng nghe và hưởng thụ, tôi chỉ biết hoàn thiện công việc của mình và tri ân mỗi người dừng lại lắng nghe, đồng cảm và tưởng thưởng công việc của mình một cách xứng tầm. Ngược lại, bạn biết đấy, đứng từ nơi tôi mà cứ cố lắng nghe tiếng nói từ khán phòng, rất khó tập trung!

Vậy anh đang cho mình là kẻ thích đi ngược dòng?

Cũng không nốt. Tôi vẫn đi xuôi dòng, theo một cách riêng.

Photo by Đại Ngô

 

NHỮNG ĐẶC ÂN BỊ CHỐI TỪ

Việc loay hoay chọn cho mình một chỗ đứng độc lập trên mảnh chợ lắm người, như vậy cũng đồng nghĩa với việc anh tự đánh mất đi những đặc quyền của lối mòn chung?

Xem nào, nếu cho là mất, thì đó là việc bao năm qua tham gia lãnh vực ca nhạc chuyên nghiệp, tôi vẫn không có nhiều người thuộc lòng những ca khúc mình thể hiện, trẻ em không thuộc làu mà nghêu ngao những bài hát của tôi, các cô gái không gọi tôi là “hoàng tử”. Tôi đến những nơi dành cho số đông, sẽ ít người nhận ra tôi, và cho đến giờ hình như ca khúc tôi hát vẫn chưa nằm trong nhạc mục của các quán karaoke. Nếu mất mát là chừng ấy, tôi cho là chấp nhận được.

Ở thế đứng độc lập ấy trong làng nhạc, anh chịu ảnh hưởng từ đâu?

Tôi vẫn có những nghệ sĩ ưa thích của mình như chú Ngọc Tân, hay về sau này là Hồng Nhung, về độ tinh tế và sức rung động của cách thể hiện. Muốn có được những điều đó, tôi phải bảo đảm cho mình đứng bên ngoài sự nhàm mòn không thể tránh được của thực trạng môi trường “sân khấu hàng đêm”, không chọn cho những ca khúc của mình thành một dạng sản phẩm của công nghệ dịch vụ ca hát. Đó cũng là một lí do để tôi không hát hằng đêm.

Được hát, đó không phải là một đặc ân của một ca sĩ yêu nghề?

Nếu xem đó là nghề, vâng. Nhưng nếu đó là một niềm đam mê và danh dự, thì đôi khi phải biết cách từ chối những đặc ân.

Anh không thích vùng sáng?

Thích, nhưng không phải luôn luôn. Sự nổi tiếng thật ngọt ngào và dễ chịu đấy, nhưng nếu được điều tiết và kiểm soát một cách tinh tế, nó sẽ không chỉ thú vị mà thật sự trở nên hữu ích, khi người nghệ sĩ muốn ở sống khỏe và sống tốt với nghề.

Nhưng bên cạnh các niêm luật kinh điển của âm nhạc, chỉ có tính trào lưu mới khiến một tác phẩm thành công trở thành một sản phẩm được dễ dàng tiếp nhận.

Trào lưu? Đồng ý. Nhưng “tạo trào lưu” hay “theo trào lưu”? Là một nghệ sĩ của số đông, đã hẳn là người “tạo trào lưu”? Đám đông là tập hợp được một sức mạnh ồ ạt đến nỗi họ có thể chung tay tung bạn lên rất cao, nhưng tình yêu ồ ạt của họ cũng có thể là một sức mạnh cực lớn để vồ víu, níu giữ, cuốn đi và nhấn chìm bạn trong cái không khí yêu thương chiều chuộng lẫn nhau khá mãnh liệt ấy.

Người nghệ sĩ cần một không gian chừng mực và một sự tập trung độc lập để làm nên một tác phẩm đầy đủ tính thuyết phục. Để tác phẩm ấy được công nhận như một sản phẩm nghệ thuật-giải trí, đó là phần việc còn lại của chính khán giả, họ có khả năng tự tạo đám đông, bởi tự thân chính họ là một hấp lực thuyết phục hơn hết. Người ta đến nghe một ca sĩ chưa từng nghe trước đây không phải vì anh ta thuyết phục họ rằng anh ca hát hay ho tài tình thế nào, mà chính từ những thành phần khán giả luôn xuất hiện trong khán phòng của ca sĩ đó sẽ chính là hấp lực tạo một đám đông phù hợp.

Nếu tôi thật sự hoàn thiện vai trò của một “người của công chúng”, tôi sẽ tìm cho mình một trường phái âm nhạc an toàn, đã được công nhận, và ở yên trong đó, để yên cho khán giả của tôi yêu tôi. Điều này thật tuyệt vời và đầm ấm, cho đến khi tôi nhận ra rằng bản chất của nghệ thuật là sáng tạo, và sáng tạo luôn là một sự phủ định của những gì đã có, đã được thừa nhận.

Tôi chọn cho mình nguyên tắc sáng tạo bảo toàn được cả tính thương mại, đó là luôn tạo bất ngờ với sản phẩm âm nhạc tiếp theo của mình. Sự bất định về thể loại âm nhạc trong các album trước của tôi cũng là một yếu tố. Những cuộc phiêu lưu của cá nhân được bảo toàn, còn công chúng được dẫn dắt đến những sự bất ngờ thú vị.

TRẺ, CẦU KỲ VÀ VĂN MINH

Vậy ngay trong thời điểm này, anh đang phủ định điều gì trong “sản phẩm” mới của mình?

Lối mòn trong quan điểm hội nhập văn hóa thể hiện qua âm nhạc, ở đây là ca từ và tinh thần nội dung.

Anh hãy phá lệ và cụ thể hơn về sự bất ngờ lần này với độc giả?

Cụ thể đây là một album nhạc Việt – rõ ràng đó là nhạc Việt, những ca khúc mới được viết bởi nhạc sĩ người Việt, do ca sĩ Việt thể hiện, nhưng hoàn toàn bằng tiếng Anh.

Nhạc mục với 7 ca khúc được xây dựng theo một concept thống nhất của tôi, do nhạc sĩ Dương Khắc Linh viết. Anh sáng tác theo một cách hoàn toàn bản năng của một người thụ hưởng không gian văn hóa thuộc về thế hệ công dân thế giới. Điều này khiến cho ca từ và tinh thần âm nhạc của anh thuần nhất, chân thật, và văn minh một cách đầy bản năng.

Với cá nhân tôi, những cuộc dan díu với R&B, acoustic, âm nhạc của Trần Thiện Thanh hoặc Hồ Hoài Anh đã là những cơ duyên tuyệt đẹp, và bây giờ, tôi lại tìm được cho mình một phưong tiện thể hiện vừa vặn, tròn đầy cho tinh thần lẫn cảm xúc cá nhân vào đúng thời điểm này, mặc dù chấp nhận rằng R&B của Dương Khắc Linh sẽ không phải là một thể loại được các kênh truyền thông ưu ái, vì sự mới mẻ trong tinh thần thể hiện của nó. Nhưng bản chất của cuộc chơi là vậy.

Anh không định nói đây là một thể nghiệm mới?

Không. Tôi tôn trọng tính thể nghiệm trong nghệ thuật. Nhưng ở tư cách một producer, tôi không thể chấp nhận thể nghiệm trước mặt công chúng, mà muốn coi đó là một sản phẩm âm nhạc hoàn chỉnh. Và mặc nhiên với sự mới mẻ, đây là một cuộc chơi đã được bảo đảm độ an toàn cho những người trong cuộc. Tôi hoàn toàn tự tin vào sức thuyết phục và ảnh hưởng của các ca khúc này lên thính giả thị phần của tôi, mặc nhiên với những hạn chế không thể tránh được về việc quảng bá.

Anh đang tự gây khó cho chính mình với ca từ Anh ngữ được sáng tác và hát bởi người Việt, cho người Việt nghe?

Ngôn ngữ Việt nam trong âm nhạc đòi hỏi sự tinh tế tuyệt đối của cả ngữ nghĩa lẫn ngữ điệu. Một khi chạm vào những dòng trào lưu đương đại, đôi khi việc dùng những ẩn ngữ của ca từ Việt lại là cuộc pha phối khiên cưỡng. Tinh thần văn hóa xuất xứ ấy cần được tôn trọng và thể hiện trơn tru với ngôn ngữ phù hợp. Và trên đó, là sự tính toán dành cho một sản phẩm nhắm vào thị hiếu đang bị bỏ ngỏ của của nhu cầu thưởng thức đương đại, trẻ, cầu kỳ và văn minh.

“TÔI KHÔNG ĐANG XÂY TƯỢNG CHO MÌNH!”

Anh vẫn khá tỉnh táo trong cuộc chơi “nghệ thuật vị nghệ thuật”…

Tôi không cực tả cũng không cực hữu. Cái may mắn của tôi là cuộc chơi với âm nhạc hoàn toàn không mang tính sinh tồn. Nhưng tôi quan niệm rất rõ ràng rằng sự đánh giá cuối cùng và tối cao thuộc về sự đón nhận của công chúng, mà ở đây, là thị trường. Cuộc chơi có thể mang tính độc tôn, người nghệ sĩ toàn quyền chiều chuộng cảm xúc của mình lên tối đa. Nhưng nếu anh đòi hỏi minh chứng sự thành công của tác phẩm, không gì hơn là sự thừa nhận của tầng lớp thính giả được nhắm tới, ngay tại thời điểm của nó. Xin lỗi, tôi không tin vào thứ nghệ thuật bị bán rẻ hoặc cho không.

Anh không định phủ nhận những tác phẩm bất hủ đã được hoát thai từ thời kì vô danh của những bậc đại thụ trong lịch sử âm nhạc?

Tôi không cho rằng mình đang tạo nên những tuyệt tác bất hủ. Ắt rằng những bậc thầy của những tác phẩm nọ cũng đã chưa bao giờ có suy nghĩ họ đang sáng tạo nên những tượng đài nghệ thuật. Tôi nghiêng mình trước những bậc thiên tài và những tác phẩm có được từ những niềm đam mê vong thân, nhưng tôi không chọn con đường của họ, tôi không chọn sự ngược đãi đối với tác phẩm đứa con của mình, và tôi bất nhẫn cho sự phủ nhận dành cho những nghệ sĩ lúc sinh thời. Không, tôi không định có cho mình một bức tượng bán thân dựng trong thánh đường nghệ thuật, người nghệ sĩ và tác phẩm của họ xứng đáng được ghi nhận và trân trọng ngay vào thời kỳ của họ. Điều tôi có thể làm là tạo nên một tác phẩm tử tế, và tôi là một người sòng phẳng.

Những nghệ sĩ thế hệ hậu duệ đang biết “ăn thua đủ” với công chúng của mình?

Chính ra tôi đang từ chối dây dưa với một cuộc ngã giá đó chứ, bằng cách tự định giá sản phẩm, và không có gì là quá mắc cả. Hay đúng hơn, nếu cho rằng một album, hay một chiếc vé xem ca nhạc là quá mắc, thì đúng là nó quá mắc thật!

Anh vừa nói đến những nỗi ám ảnh của cảm xúc, nhưng cùng lúc cũng nhắc đến sự sòng phẳng rất “vị nhân sinh” cho sản phẩm âm nhạc của mình. Anh cho rằng mình là người khéo dung hòa, hay kẻ sống trên cả hai thái cực?

Tôi ở mọi thái cực, một cách vừa vặn cực đoan nhất. Có những lúc tôi thả mình theo những nỗi ám ảnh, những cảm xúc, rung động rất riêng. Say sưa thể hiện nó một cách độc đoán và vị kỷ nhất. Nhưng khi bước ra khỏi chỗ đứng của mình trên sân khấu hay trong phòng thu, tôi lại trở về trạng thái cân bằng tỉnh táo hoàn toàn của lý trí. Khi đứng trong ánh đèn spotlight, người ta không thể nhìn thấy những hàng ghế khán giả, nhưng đứng từ trong bóng tối hậu đài, như một nhà sản xuất của chính mình, đó là công việc của người quan sát những phản ứng từ khán phòng. Tôi cô lập tâm lí đến mức khi đặt mình ở tư cách người nghe, tôi kiên quyết không hát cả những ca khúc kinh điển mà mình yêu thích nhất, ngay cả khi chỉ có một mình, thậm chí cả khi ở trong phòng tắm. Tôi im lặng, và nghe, đúng việc của một thính giả. Có những tượng đài quá lớn để bước ra khỏi cái bóng của họ. Nếu đã cất giọng ca, ở tư cách một ca sĩ, thật đáng buồn khi phải làm một bản sao luộm thuộm, hay thuần túy sao chép một bài luyện thanh.

Ở cả 3 tư cách đó, anh cho rằng âm nhạc là nghệ thuật, một món giải trí, hay một sản phẩm thương mại?

Thẳng thắn nhé, bản chất của âm nhạc là thương mại, trong quan điểm riêng của tôi. Hẳn nhiên âm nhạc xoa dịu và cứu rỗi đối với người nghe, nhưng ngược lại, nếu nó không xoa dịu và cứu rỗi cho chính người nghệ sĩ, cuộc chơi ở đây đã không còn sòng phẳng.

Còn những sự ngợi khen từ một tư cách thẩm định nghệ thuật cao hơn? Và các giải thưởng của danh dự?

Là một sự tôn vinh có giá trị tinh thần. Nhưng cuối cùng, nếu sản phẩm âm nhạc của anh chỉ làm gật gù được một hội đồng nghệ thuật danh giá, nhưng không trụ nổi trên kệ đĩa ngoài thị trường, thì đó mới chính là thứ nghệ thuật phi nghĩa.

Lời khen nào anh thích được nghe nhất?

Nếu thấy tôi xứng đáng, hãy khen tôi văn minh!

(bài viết đã sử dụng trên tạp chí OK)

Trương Ngọc Ánh – một cuộc đời vẫn là chưa đủ

ÁO LỤA, ÁO LÁ, VÀ ĐÁ TAI MÈO

 

“Những ngày đầu đến với nghề của tôi cũng là một câu chuyện cliché như bao câu chuyện khác: sự “xúi giục” của bạn bè, một chút lâng lâng với khái niệm mơ hồ của một cô gái trẻ ý thức về nhan sắc, một giải thưởng đầu tiên có cái tên không hiểu vì sao tới giờ tôi nghe vẫn thấy tếu tếu “Hoa hậu Noel”, và đương nhiên, cả những bộ phim đầu tiên… 

Câu chuyện bắt đầu như vậy, và chúng tôi cùng cười vui nhớ về cái thời bùng phát “ảnh hậu nhân dân” trên những tờ lịch, những cái tên cũ kỹ như nhữn cột mốc thời gian: Hoàng Chưởng, Nguyễn Á, Huỳnh Anh Tuấn, Lưu Huỳnh,…hay lần đầu thủ diễn vai nữ chính “Em và Michael”

TNA: Chiều theo logic của kịch bản, tức là đi ngủ thì không mặc corset, nên nếu có giữa đêm chạy đến ôm người yêu trong mưa thì vẫn phải không mặc corset. Còn logic của tôi thì đơn giản là còn đi học, và cả trường sẽ đồn ầm lên, chúng bạn soi mói. Thế là hoảng, thế là dọa bỏ về, cho đến khi điện ảnh phải thỏa hiệp cho tôi mặc thêm một chiếc áo lá kiểu học trò. Đấy, không thể nói đó đã là vai diễn ưng ý nhất, nhưng không quên được, như tình đầu vậy: ngô nghê, không hoàn hảo, và không thể quên.  

ELLE: Vậy cho đến bao giờ chị mới có được cho mình một vai diễn được là mình nhất?

TNA: Không, may quá! Điện ảnh cho tôi được sống nhiều hơn một kiếp người. Mỗi vai diễn, tôi được ghé vào sống thử một số phận xa lạ, một tính cách, một môi trường mà 100 năm kiếp này cũng không cho tôi được. Nếu phải đóng vai chính mình trong điện ảnh, như thể bạn đi du lịch hết một vòng trái đất để tẽn tò thấy mình đứng ngay nơi mà từ đó mình đã ra đi. Không, tôi chưa có một vai diễn nào là chính mình nhất, may quá, và đó không phải là vai diễn tôi kiếm tìm.

 

ELLE: Một kiếp chưa đủ à? Một số phận được chiều chuộng vẫn chưa đủ à?

TNA: Chưa! 

Như thế, từ một cô gái không bỏ được chiếc áo cuối cùng bên ngoài thánh đường điện ảnh, Ánh đã bước vào một cơn lốc vong thân, mải miết mặc cho vừa những bộ áo quần xa lạ. Và ngay cả khi tấm áo làm từ vuông lụa Hà Đông, cuộc phiêu lưu cũng không hề êm ái. Ánh vong thân phiêu lưu, dẫm đôi chân trần lên lớp đá tai mèo sườn núi Bắc Ninh để khóc vì đau và tự hỏi liệu đã đến lúc xỏ chân vào đôi giày của chính mình và bước ra khỏi thánh đường nghiệt ngã ấy.

 

“Dẫu chưa tìm thấy một số kiếp gắn liền, ám ảnh mình nhất, tôi vẫn không quên được dấu ấn Áo Lụa Hà Đông. Cơ cực như vượt cạn, trong cảnh hòa vào đoàn người di tản vào Nam, đứng trên sườn núi cao, camera chĩa từ máy bay quân dụng vo ve trên đầu, đó là khi tôi hiểu rằng điện ảnh sẽ không thỏa hiệp như ngày xưa, và không chỉ là một chiếc áo ngực, tôi phải bỏ lại phía sau mình cả chứng sợ độ cao, khi này đang khiến tôi run bắn lên đến phát khóc. Bây giờ nhìn lại, tôi vẫn kiêu hãnh với Áo Lụa Hà Đông vì biết rằng với ngay cả chính mình, tôi không rõ liệu có thể làm lại tất cả một lần nữa. Đó là nói vậy, trong thâm tâm tôi thừa hiểu bản thân mình sẽ còn rất nhiều lần nữa tôi đứng run trên nhiều sườn núi khác, và tôi sẽ có quyền nói rằng đó là vì Đam Mê, khi đam mê không chỉ là yêu thích những gì mà điện ảnh mang lại.”

ELLE: Như cảm giác của sản phụ sau lần vượt cạn?

TNA: Vâng, và sau khi cơn đau qua đi, người đàn bà lại sẽ vẫn sẵn sàng đau đớn thêm rất nhiều lần và kiêu hãnh về những đứa trẻ của mình. 

ELLE: Chị hoàn toàn hài lòng về những vai diễn đã qua?

TNA: Không bao giờ! Tôi đã luôn có thể làm được tốt hơn như vậy. “Bi kịch” là ở chỗ đó. Tôi đã luôn có thể làm được tốt hơn. Nhưng dường như điện ảnh Việt Nam vẫn đang có vẻ quá chiều chuộng diễn viên. Tôi đợi chờ một chiếc áo khó mặc, tôi thèm được một áp lực khiên cưỡng của thuở ban đầu, giá như có thể một lần cho phép mình vong thân, được cạo trọc đầu vì một vai diễn chẳng hạn, giá như có thể bỏ lại phía sau nhiều hơn một chiếc áo.

 

NHỮNG BƯỚC CHÒNG CHÀNH BÊN NGOÀI SÀN CATWALK 

Cuộc dạo chơi lẫy lừng nhưng chóng vánh của Trương Ngọc Ánh trên sàn diễn thời trang đã là những bậc thềm đầu sự nghiệp. Từ catwalk đến màn bạc, hầu như chị nằm trong số rất ít celebrity nữ trung thành với hình ảnh đầu tiên của mình, cũng như cuộc “lấn sân” vẫn thường thấy của đội kiêu binh trường túc sang màn ảnh truyền hình và màn bạc, một điều hiển nhiên, đối với Trương Ngọc Ánh, đó đã không chỉ là một cuộc dạo chơi. Phải chăng đó là sự may mắn của người con gái đẹp, hay một màn trù hoạch tỉnh táo và tài tình của kẻ thủ diễn vai chính trong bộ phim cuộc đời do chính mình đạo diễn? 

ELLE: Tôi vẫn còn nhớ hình ảnh của chị những ngày thời mới nổi, đó là những hình ảnh của chị trên runway thời trang còn thô sơ của mùa đầu manh mún cái gọi là công nghệ biểu diễn thời trang. Hầu như chị không thay đổi hình ảnh của mình nhiều lắm lúc ấy đến bây giờ. Nhưng kiểu “người đẹp mặt ngầu” ấy trên sàn diễn thời trang, dường như không bập bùng lửa như ngày nay?

TNA: Khó có thể nói nghề người mẫu là một sự nghiệp nối dài. Đối với hầu hết, đó là một “chiếu nghỉ” để tạo dựng trước khi thật sự dấn thân vào ước mơ sự nghiệp, nhất là đối với nền thời trang Việt Nam khi ấy. Và tôi đã có cho mình những gì cần có từ công việc của một người mẫu: bản lĩnh, sự tự tin, sự chấp nhận, hay rating nền tảng. Nhưng rồi tôi có thể làm gì hơn được nữa? Hẳn nhiên sự sáng tạo, tính độc lập thì nghề nghiệp nào cũng cần có, nhưng liệu tôi có dám đứng lì trên catwalk 15 phút mà múa một bài tạo hình “sáng tạo” trong khi cả một bộ sưu tập chỉ diễn ra trong vài phút mà thôi? Tôi có thể sáng tạo đến đâu bên ngoài một khung ảnh thời trang?

 

ELLE: Thế là cái vỏ trứng trở nên chật chội cho chú gà con?

TNA: Nhưng tôi vẫn cựa quậy tốt trong cái vỏ đấy chứ? Tôi cho là vậy. Vào thời cao trào của lịch thị trường, với tiêu chuẩn mẫu mực của các pose má hồng cười xinh, tôi vẫn thích kiên cường với phong cách mặt lạnh, khi ấy còn được coi là khác biệt. Và sự khác biệt ấy đã đem lại cho tôi cái mà về sau mọi người cho là may mắn!

 

Dường như sự may mắn không thôi chưa đủ lí giải những thành công, gần như liền tay, của “thiết diện giai nhân” Hà Thành Trương Ngọc Ánh. Nam tiến, cô ngay lập tức được lưu ý đến với mật độ xuất hiện rầm rộ, đặc biệt với bộ phim đầu Em Và Michael. Dường như phong cách lạnh lùng đó là một phần thật thà của một Trương Ngọc Ánh của lý trí, sự cân bằng trong mọi hoạch định sự nghiệp, cùng với bản năng tiềm thức của một cô gái sinh ra để dành cho showbiz 

ELLE: Đất phương Nam hoa lệ có vẻ đã không hù dọa gì được chị, hay phải chăng cuộc Nam chinh đã là một phần của một hoạch định sự nghiệp lớn?

TNA: Khó có thể nói rằng đã có một sự trù hoạch tỉnh táo chi li nào. Khi ấy, trong tôi chỉ là một khái niệm rõ ràng rằng Sài Gòn là tâm bão của mọi hoạt động nghệ thuật, giải trí. Sự sôi động và màu sắc hào nhoáng đó, hẳn nhiên, là một hấp lực lớn đối với bất cứ cô gái nào như tôi trong thời điểm đó, hay đến tận bây giờ. Và thế là tôi đi.

Đoàn phim làm casting tuyển diễn viên. Trong mắt mọi người, tôi chỉ là một con bé Bắc kỳ “no-name” được ưu ái bởi bàn rullet phần số. Để đáp trả, tôi đã làm những gì tôi cho là tốt nhất cho vai diễn ấy, cho những hình ảnh đầu tiên của mình tại Sài Gòn. May mắn, hẳn nhiên là may mắn, nhưng cũng có những khi lạc lõng, có những lúc hết tiền nằm nhà, chứ quyết sĩ diện cắn răng không gọi điện về nhà hay thất thểu “hồi gia”. Có thể gọi những cú chòng chành ấy đã luôn là những đợt sóng ngầm để riêng mình trải qua.

 

ELLE: Đến bao giờ mới hết chòng chành?

TNA: Vẫn còn chứ, đôi khi…chòng chành lắm chứ! Nhưng mình biết cách nuốt cái chòng chành ấy vào như thế nào. Và rồi cũng có cho mình những người bạn để trút tâm sự. Ít thôi, không nhiều, nhưng thật sự đáng có.

ELLE: Có vẻ như ngay trong sự lựa chọn bạn bè, chị luôn chủ động chọn lấy cho mình những gì tốt nhất? Chị chọn chồng, hay chồng tự đến.

TNA:  Chồng tự đến đấy chứ, mình có định chọn đâu. 

ELLE: Chị đón nhận mọi thứ đến trong đời, hay chủ động chọn lựa và định đoạt? Đôi khi bản năng đàn bà được ở thế bị động cũng là một cái thú?

TNA: Thường thì tôi không thích ở thế bị động, trừ khi mình muốn(!)

 

ELLE: Đã bao giờ chị để mặc cho ai đó quyết định hộ mình?

TNA: Ừ nhỉ, biết đâu thế cũng hay, tôi cũng nhiều lúc nghĩ đến điều đó, một Mạnh Thường Quân chẳng hạn, biết đâu điều đó sẽ rất hay? Ngặt nỗi, khi tôi còn ngô nghê chân ướt chân ráo, đã không có ai nâng đỡ bảo bọc, liệu bây giờ, để bảo bọc dẫn dắt cho tôi, ắt người ấy không phải kẻ dễ tìm. 

SÓNG NGẦM PHÍA SAU MÀN BẠC

 

Ngành công nghệ giải trí luôn xoay vòng với luật đào thải nghiệt ngã chỉ dành cho những bản năng sinh tồn mạnh mẽ và những cú bẻ lái ngoạn mục, nếu bạn muốn tránh không bị hất văng ra khỏi cái vòng xoáy tít mù của nó. Cho đến bao giờ, những cuộc rong ruổi ghé qua những số phận hư cấu xa lạ sẽ không còn hứng thú, khi mà đằng sau những chào mời của showbiz, số phận đặt vào lòng người đàn bà một đứa trẻ. 

ELLE: Tên tuổi nào trong giới điện ảnh Việt Nam mà chị muốn vươn tới?

TNA: Tôi có cho mình nhiều nghệ sĩ đàn chị mà tôi kính trọng và học theo, nhưng có lẽ hội đủ tất cả, theo tôi, từ phong cách, dấu ấn đến đẳng cấp thực thụ, thì đó là cô Kiều Chinh. Nhưng trên hết, cái lửa dành cho điện ảnh của cô vẫn rừng rực bên trong vẻ khiêm cung trang nhã.

 

ELLE: Chị nhìn thấy đoạn đường cuối của mình với nghiệp diễn ra sao? Một nghệ sĩ lớn kết thúc bằng vai những người mẹ ẩn nhẫn? Hay một huyền thoại lui vào hậu đài khi hương sắc đương thời hoàng kim?

TNA: Tôi sẽ ra đi khi mình hết ham muốn.

ELLE: Như một diễn viên? Hay như, biết đâu đấy, một nhà sản xuất?

TNA: Hoàn toàn có thể. Nhưng có thể không phải là chóng vánh để tôi chuyển đến tư cách một nhà sản xuất. Việc làm mẹ đã khiến tôi điềm tĩnh hơn với những tham vọng của mình, chắt lọc và tỉnh táo hơn mỗi khi chỉ chực muốn ôm đồm đến mức quá tải. Đến ngay cả áp lực cầu toàn cũng được cân bằng lại. Con làm tôi trở nên vị tha hơn, nhưng không hề dễ dãi với công việc.  

ELLE: Vậy là tư cách người mẹ đã khiến chị phải hy sinh tham vọng riêng?

TNA: Không, mà trái lại, con dạy cho tôi biết phân biệt thế nào là vong thân phi lý để có thể tập trung vào những thứ giờ đây trở thành quan trọng nhất. Và tôi làm điều đó một cách hoàn toàn hạnh phúc.

 

ELLE: Và công việc làm mẹ có ảnh hưởng đến sự hưng phấn của chị với dự án cho vai diễn mới?

TNA: Không, tôi vẫn rừng rực hứng thú với kịch bản này. Lại một chuyến phiêu lưu vào một số phận lạ, và một tứ kịch bản khá lạ. Bản thân nhân vật được ví như một con mèo có 9 kiếp vậy, cho đến khi người đàn ông của cô ấy, vào cuối phim, phải thốt lên “Liệu nàng có tồn tại thật hay không?”. Còn tôi thì được thỏa mãn đam mê hóa thân với việc ghé qua từng góc độ đa nhân cách của nhân vật nữ này. 

ELLE: Một tứ phim lạ, liệu bản tính cầu toàn có khiến chị e ngại với những viên sạn rất có thể gặp phải?

TNA: Tôi chẳng bao giờ hoàn toàn hài lòng khi xem lại những vai diễn cũ. Nhưng tôi luôn biết trước được rằng mình sẽ làm tất cả những gì có thể.

Khi dấn thân vào điện ảnh, và đam mê nó, như tình yêu vậy, ta chấp nhận cả những rủi ro, và cả những hạt sạn. Ngay cả những phim Hollywood, đâu phải không khó nhặt sạn? Nhưng rồi các nhà sản xuất vẫn làm phim, các diễn viên vẫn đóng phim, và các nhà phê bình sẽ ngồi nhặt sạn. Sự đam mê tỉnh táo sẽ bao gồm cả những thực tế đó.

Sau những lần tham dự các liên hoan phim quốc tế, không một ai mà không thoáng chạnh lòng khi đoàn Việt nam bước lên thảm đỏ chỉ ở tư cách khách mời. Có thể còn lâu, rất lâu, để có một sản phẩm điện ảnh Việt Nam xuất hiện tại các sự kiện danh giá ấy, nhưng không lẽ vì vậy mà chúng ta hãy đóng máy lại và ngưng sản xuất phim?

 

ELLE: Ở góc độ kinh doanh, chị cho rằng đây là một thị trường thụ động với các rạp đông đều đặn theo mùa hơn là theo phim?

TNA: Tôi tin vào vế “Anh hùng tạo thời thế” hay “Nghệ sĩ tạo trào lưu”. Tôi không cho rằng tính thụ động bản chất của công chúng có nghĩa là họ cho phép sự hời hợt dễ dãi của người làm nghệ thuật nói chung, và điện ảnh nói riêng.

 

ELLE: Chị sẽ có gì khác hơn so với những gì nền điện ảnh đang có thể mang lại cho công chúng của họ?

TNA: Tôi có cái tên của mình để là một thương hiệu, và cũng là một áp lực. Như vậy là quá đủ. 

24H CỦA ĐẦU TRỌC, VÁY ĐÓNG ĐINH, MAYBACH VÀ “THẨM MỸ VIỆN TÂM HỒN”

 

ELLE: Khi nghĩ đến tương lai, chị sẽ nhìn thấy bức chân dung của chính mình, hay một bức ảnh gia đình?

TNA: Tôi có thể nhìn thấy cả hai, vậy được không nhỉ?

ELLE: Và chị hài lòng với bức tranh hiện tại?

TNA: Tôi không có gì để phàn nàn. Một đứa con để yêu thương, những vai diễn, chồng – có một chồng, và thi thoảng lại được mời chụp bìa cho Elle(!) Tôi không dễ nhảy cẫng lên phấn khởi, nhưng không có gì để phàn nàn cả.

 

ELLE: Căn phòng riêng đầu tiên của chị như thế nào?

TNA: Không phải là một căn phòng của người con gái có thời gian ngồi trang điểm tỉa tót cho nó. Một căn phòng có vừa đủ tiện nghi để sống.

ELLE: Còn bây giờ?

TNA: Chết thật, cũng không khác mấy, duy chỉ có điều là nó đẹp hơn, và nằm trong ngôi nhà của mình. 

ELLE: Thói tự nuông chiều của chị là gì? Và xin đừng nói rằng công việc là thú vui nhé.

TNA: Tự chiều chuộng mình? Chả biết nữa, câu hỏi hay đấy nhỉ! Lâu quá tôi quên tự hỏi mình câu này (cười) Vậy cho tôi đổi xe nhé?

ELLE: Sẽ là một loại xe gì mà chị phải tự chiều chuộng mình mới có được?

TNA: Maybach! Tôi muốn có một chiếc Maybach, mọi người đều bảo tôi nhà quê, nhưng nếu để tự chiều mình, tôi muốn một chiếc Maybach.

 

ELLE: Có một bộ cánh nào khiến chị phải mơ ước?

TNA: Lần đi New York gần đây, tôi nhìn thấy một bộ đồ nhà Versace, hơi hầm hố, kiểu đóng đinh bù lon con tán ấy, và đúng là loại chẳng liên quan gì đến phong cách và hình ảnh của tôi. Tôi thích lắm, nhưng phải tự ngăn mình lại trước viễn cảnh vung tiền ra sắm một món mà chắc chắn mình sẽ chẳng thể mặc để đi đến đâu.  

ELLE: Nếu thay đổi được một điều gì đó trên dung mạo mình, chị sẽ muốn thay đổi phần nào nhất?

TNA: Tôi đã từng muốn cắt tóc thật ngắn, hay thậm chí cạo đầu xuống tóc cho một vai diễn. Còn cho chính mình à? Giá như có thể cho tôi cao thêm một chút thì sao nhỉ? Tại sao không?

 

ELLE: Nếu chị có 24 giờ đồng hồ để làm mọi thứ dẫu xa xỉ hay phi lý nhất, 24 giờ đó sẽ như thế nào?

TNA: Khai trương một ngôi trường cho trẻ mồ côi.

ELLE: Thôi nào! Hãy thấy mình thủ diễn vai chính trong một tuyệt phẩm điện ảnh đa quốc gia, bước vào chính trường, thay đổi thế giới, hay khỏa thân chạy vào nhà băng chẳng hạn…

TNA: Đã bảo là xa xỉ vị kỷ mà, ngày nào tôi chả sống cho điện ảnh, tiền thì không cần phải theo cách đó, còn đã nói tự chiều mình, sao lại còn mơ thay đổi thế giới?

ELLE: Hãy đi đến Venice, yêu một người đàn ông trong mơ…

TNA: Chuyện đó tôi làm rồi.

ELLE: Một ngôi trường cho trẻ mồ côi, chẳng có gì là có vẻ vị kỷ hay tự chiều mình ở đây cả, và nghe hơi cliché?

TNA: A, không, tôi không làm chính trị cho hình ảnh của mình đâu nhé! Tôi vẫn có thể đến beauty salon hàng ngày, mua những món mỹ phẩm đắt tiền hay những bộ váy xa xỉ để trang trí cho cái diện mạo của mình, để soi vào thấy mình đẹp hơn. Và nếu có một món làm đẹp, hay một nhu cầu thẩm mỹ cao hơn thế, vâng, đây là điều tôi vẫn hằng muốn mà ít khi nói ra vì người ta cứ tưởng tôi đang diễn. Một cách thành thật nhất, một ngôi trường cho trẻ mồ côi – sự xa xỉ như thế sẽ làm tôi thấy mình đẹp hơn lên. 

ELLE: Vậy nhé, trong 24 giờ ấy, sẽ là một Trương Ngọc Ánh cao lênh khênh, ăn bận hầm hố, phóng Maybach đến khai trương ngôi trường từ thiện của mình. Cũng chỉ mới nửa ngày thôi.

TNA: phần còn lại, tôi thấy mình nằm trong spa, thư giãn tuyệt đối và thật-sự-không-suy-nghĩ-gì, tôi vẫn hay đi spa, nhưng hầu như chẳng bao giờ để đầu mình thật sự hoàn toàn rỗng cả. Và kết thúc 24 giờ xa xỉ ấy ở bên con, bởi dẫu đó có là việc tôi vẫn làm hàng ngày, đối với tôi vẫn là điều trân quý nhất.

(Bài viết đã sử dụng trên tạp chí Elle phiên bản Việt)

Kỳ-nữ Kim-Cương: Đứng Từ Đâu Để Soi Cái Sự Nổi Tiếng?

 Để gặp được chị những ngày giáp Tết Nguyên đán không phải là điều dễ, khi mà đây cũng là khoảng thời gian trong năm chị tập trung hối hả nhất cho những chuyến từ thiện – công việc chị đã theo đuổi trong bao năm rút khỏi ánh hào quang sân khấu. Trước mặt tôi là kì nữ một thời vang bóng, trong bộ đồ giản dị, mái tóc trễ nải không phấn son. Chị vẫn cười tiếng cười lanh lảnh của một Trà Hoa Nữ, vẫn cái giọng Nam bộ lỏn lẻn của một cô Diệu ngày nào, nhưng trên hết, trước mắt tôi, là một Kim Cương, vẫn nhiệt tình hào sảng, nhưng thanh thản nhẹ nhõm hơn bao giờ, bên ngoài vầng hào quang của một thời thanh sắc. 

Ân-phúc Cùng Hệ-lụy 

Vào nghề từ khi còn nhỏ và được khán giả mộ điệu khắp nơi biết đến, chị đã có ý niệm về sự nổi tiếng của bản thân từ khi nào?

Tôi không nhìn nhận mình là người nổi tiếng, bởi bản thân nghĩa của từ này quá rộng. Ừ thì được nhiều người biết tới, nôm na là người nổi tiếng. Nhưng nổi rồi thì phải ngó lại coi mình nổi vì cái gì. Làm chuyện thiện, cứu người chẳng hạn, cũng khiến người ta nổi tiếng. Quậy làng phá xóm bị kêu tên réo họ, cũng là nổi tiếng đó chớ? Còn tôi, vào nghề đào hát từ hồi vị thành niên. Hồi đó còn nhỏ, lại vào nghề theo truyền thống gia đình nên đến khi tài ca diễn được đôi ba tờ báo ưu ái khen tặng, được khán giả thương, biết tới vậy mà lấy làm mừng, chứ có chút ý thức nào về cái sự “nổi tiếng” to tát ấy đâu. Mà cái sự nổi tiếng ấy, cũng có hai mặt của nó, ân phúc cùng hệ lụy. Đối với tôi, ân phúc của sự nổi tiếng ấy chính là phần thưởng cộng thêm cho những gì mình làm được, còn hệ lụy, đó là cái giá đương nhiên phải trả của mỗi cái nghề, mà có nghề nào mà không cực. Rồi về sau, tôi vừa diễn, vừa tập tành viết kịch, dựng tuồng, lại còn trách nhiệm quản lý đoàn hát. Chưa kịp nổi tiếng đã phải học cách hiểu mà vừa thông cảm, vừa điều tiết cái đỏng đảnh của người nghệ sĩ, nhất là những người vừa trẻ lại có tài, bởi vậy nên trong suốt sự nghiệp sân khấu của mình, soi vô tiền nhân, lại coi vào hậu bối khiến tôi may mắn giữ lại cho mình ít nhiều sự tỉnh táo mà biết mình là ai, “nổi” cỡ nào và nhờ đâu mà “nổi”.

Câu tự vấn “Mình là ai” ấy phải chăng quá thừa khi báo chí thời ấy đã chẳng nhất loạt mệnh danh chị là “kỳ nữ”?

Hồi trẻ ngây ngô, nghe hai tiếng “kì nữ” anh Nguyễn An Ca tờ Tiếng Dội đặt cho, tôi cự nự bởi nghe tên gì ngộ quá, nghe..kì kì. Về sau, được giải thích rằng tên nọ lấy từ điển tích cũ của Tàu, ý gọi người con gái giỏi giang đa tài, tôi mới yên, lòng lấy làm hãnh diện vì hiểu công việc và thành quả của mình được công nhận với sự yêu thương.

 Ngoài danh hiệu “Kì nữ Kim Cương”, dường như sự ưu ái đặc biệt của giới văn sĩ dành cho chị còn được biết đến qua mối tình lãng mạn của thi sĩ Bùi Giáng

Đó chính là một trong những món quà lớn thứ hai mà tôi có được từ giới văn sĩ – một món quà đôi khi phiền toái nhưng tôi vô cùng trân trọng, dù không cách chi đáp trả cho vừa lòng người tặng. Đúng hơn đó là mối tình thơ, như một thi sĩ cần một nàng thơ, mà nàng thơ thì bao giờ cũng nên là một hình ảnh không chạm tới được. Thi hứng được nuôi sống bằng tình yêu bị bỏ đói là vậy. Một thiên tài, nhưng ngô nghê say say tỉnh tỉnh. Nói là yêu thì bảo sao yêu được ông nhà thơ liêu xiêu, mình treo trái cây tòn teng. Hôm nào vui thì làm thơ tặng, tôi còn giữ cả chục bài, hôm thì ổng qua ổng…chọi đá. Thơ thì tôi cất giữ, người thơ tôi trân quý. Ngày ổng mất tôi chỉ biết cám ơn anh đã là một thi sĩ thiên tài, và đã cho tôi một mối tình đơn phương chung thủy suốt 40 chục năm trời. Quanh chuyện này xưa nay cũng không thiếu lời vào ra thêm thắt. Tôi chỉ biết rằng nếu tôi ngày xưa không phải là một “kì nữ Kim Cương” và anh không là một tài thơ vang tiếng, chắc chẳng ai buồn tìm hiểu sâu xa, những vần thơ nọ cũng sẽ chỉ là mấy bài thơ con cóc một anh thi sĩ quèn nào đó viết tặng một cô Kim bất kỳ. Và dẫu nếu có là như vậy, thì đối với tôi, mối tình ấy vẫn đáng trân trọng không mảy may suy giảm. 

Một Đồng Bạc Danh-dự 

Không chỉ với mối tình trứ danh của Bùi Giáng, sự ưu ái dành cho chị khi ấy cũng đến từ công chúng nói chung, và đặc biệt là báo giơi?

Hầu hết quãng đường sự nghiệp, và cả cuộc đời mình, tôi có cái may mắn được giới báo chí, văn sĩ thông hiểu và quí mến. Nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Lại nhắc đến chuyện xưa. Có phải đâu ngày nay mới có chuyện lá cải lá hẹ, mới có những chuyện giật gân về đời tư nghệ sĩ. Thậm chí báo giới ngày đó còn tàn nhẫn hơn rất nhiều. Không ít chị em đồng nghiệp của tôi đã bị ghép mặt vô hình nude như nghệ sĩ Kiều Chinh chẳng hạn, rồi phát hành đăng bán khắp nơi. Đến khi cổ giận quá, truy hỏi tòa báo, thì được trả lời rằng báo đang bán chạy quá, đợi đôi ba số rồi sẽ đăng bản đính chánh. Bằng không có kiện thì cứ kiện, một đồng bạc danh dự chớ có nhiêu đâu. Bản thân tôi, chưa kịp có ý trung nhân đã có lời trên báo kể rằng “K.C. tuyên bố không ngủ được nếu không có đàn ông” cùng những lời miêu tả như thể anh bồi bút nọ chun trốn dưới gậm giường nhà tôi rình tả lại vậy. Nếu từ thời má tôi, áp lực lớn mà người nghệ sĩ, nhất là nữ nghệ sĩ, phải trải qua là định kiến của xã hội về nghề ca xướng. Đến thời của tôi, dù được khán giả mọi nơi yêu quý trọng vọng, thì ngược lại, người nghệ sĩ, đặc biệt là nữ, lại phải chịu đựng những áp lực tinh thần khác từ phía báo giới, dưới chiêu bài “tự do ngôn luận”, mà họ cũng không cần màng đến việc người chịu đựng sự bêu riếu ấy là những người phụ nữ, bình thường như bất cứ ai, làm hết sức công việc của mình một cách lương thiện và mong được tôn trọng, nếu không là trân trọng hay yêu quý.

 Ở độ tuổi còn quá trẻ, lại là nữ, phải đối mặt với điều tiếng, chị đã chấp nhận đối diện với những scandal ấy ra sao?

Sau vài lần đâu, tôi dần tự hiểu lấy một điều rằng mình còn may mắn lắm – tôi làm nghề nghiệp mà tôi say mê như một thứ đạo, được khán giả yêu thương tôn trọng, đã là quá đủ. Để có được điều đó, thì nghề nào mà chẳng có mặt trái, mà ở đây là những nhiễu điều hệ lụy của cái sự nổi tiếng. Thôi thì cứ coi như chuyện vay trả thường tình mà người nghệ sĩ phải học cách than thản đón nhận. Hay nghĩ cho đơn giản, đi làm cày ruộng thì cũng phải chịu cực, thì nghề ca diễn cũng có khác gì. Nhưng chỉ đến khi quyết định rời xa sân khấu, trút bỏ tấm áo cô đào để làm việc từ thiện, có lẽ đây là một trong những khoản thời gian trong đời mà tôi cảm thấy thật sự tự do, thanh thản nhất. Tôi ra đường không phải cân nhắc lo lắng bữa nay bận đồ nào, xách cái bóp nào coi cho được, cho đẹp mắt công chúng ngó vô. Quanh năm suốt tháng tôi búi xùi xùi vậy đó, mà vui, tự tại. Thời bây giờ, tư tưởng báo chí chặt chẽ hơn xưa, công luận cũng cởi mở hơn với giới nghệ sĩ rất nhiều so với thời má tôi hay thời của tôi, thì mọi chuyện lại khác đi. Không ít những cô cậu nghệ sĩ, thậm chí những người bình thường, lại miệt mài tự vẽ chuyện giật gân, tự đăng hình nọ kia. Phải chăng hữu sắc vô thanh, mới nên nỗi phải làm chuyện ngược đời? Vậy mới hay, không có gì là tuyệt đối, chuyện đối với người này là hệ lụy, đối với kẻ khác, lại là hào quang. Tùy là ở chỗ con người ta đứng từ đâu mà soi vào cái sự “nổi tiếng” 

Bản thân chị đã bao giờ mắc bệnh “sao”?

Quả tình, việc nổi tiếng, hay nói đúng hơn là lợi thế được công chúng yêu quí và trọng vọng, luôn là một sự chiều chuộng dễ khiến người nghệ sĩ, vốn sẵn chất “mát mát” như đứa nhỏ được nuông chiều, ắt sẽ sinh ra nhõng nhẽo. Nhưng nếu có nhõng nhẽo cũng phải dễ thương, và phải “ngoan”. Nếu họ đã làm trọn vẹn bổn phận của người giải trí cho công chúng, thì bù lại, đương nhiên, hãy để nghệ sĩ họ làm eo một chút, âu cũng là cái thói nhạy cảm con trẻ mà hầu như nghệ sĩ nào cũng có. Là nghệ sĩ, có tài, trái tính một chút, đòi hỏi được săn đón o bế một chút, âu là chuyện thường tình, thời nào, xứ nào cũng vậy. Nhưng một chút khó chiều đó không có nghĩa là ra điều cao ngạo phách lối hay trác táng buông tuồng. Thời đó, phần nhiều người theo nghiệp diễn cũng rất duy tâm, tuy không học trong trường lớp, nhưng kiểu rèn nghề thời đó, coi nghề diễn như một cái đạo. Chỉ cần cô đào cậu kép trẻ nào tỏ ra phách lối, là bị chỉnh liền “coi chừng Tổ lấy lại nghề”, nên ít ai dám cậy mình nổi tiếng mà cao ngạo làm tàng. Hồi đó tôi cũng vậy, thi thoảng thấy được đón rước thỉnh vời, cũng ra điều khó khăn này nọ. Có bận, được mời đi hát tận Gò Công. Xong đêm diễn, thấy khán giả khen, ông bầu mới ra mặt nài nỉ ở lại diễn thêm buổi nữa. Tôi cũng không bỏ dịp làm bộ làm tịch, than rằng có chuyện tối trọng lắm phải về Sài Gòn cấp kỳ. Gạn hỏi mãi, tôi mới cho hay rằng phải đưa con chó cưng đi khám bịnh, cũng là tính chuyện nói chơi làm tàng vậy thôi. Ông tỉnh trưởng mới hào phóng bảo tôi rằng cứ ở lại diễn tiếp, ổng sẽ đích thân cho xe, mời thầy thú y đến tận nhà thăm khám đàng hoàng. Ai dè sáng hôm sau, người nhà tôi kể lại, xe pháo rầm rộ kéo đến, chữa bệnh cho con chó quý, ai dè tới lúc mang ra, mọi người ai cũng té ngửa khi thấy có mỗi con chó mực chút xíu. Chuyện này vui, nhưng kể lại tới giờ vẫn mắc cỡ. Không hiểu đó có phải là cái “bệnh sao” mà em đang nói tới ở đây không. Nhưng riêng tôi cho rằng đó chỉ trở nên lố bịch hay đáng trách khi mà bản thân người nghệ sĩ đó đã không tỏa sáng cho xứng tầm với những đòi hỏi của mình. Như một đứa trẻ hư mà còn quấy quả khó chiều. Câu hỏi sẽ vô cùng luẩn quẩn, nhưng có thể bắt đầu bằng việc tự hỏi phải chăng họ “hư” cũng phần nào do được “cưng chiều” sai cách? 

Vậy trong cái vòng luẩn quẩn của “con vịt” và “quả trứng”, chị cho rằng công chúng tạo nên người nổi tiếng?

Tôi không cho rằng đó là vòng tròn luẩn quẩn, mà đúng hơn, là một vòng tròn khép kín của hiệp thông tương tác. Người nghệ sĩ thanh sắc vẹn toàn, phụng sự khán giả cho hết mình, ắt được biết đến và yêu quý. Ngược lại, thanh sắc ấy cũng chả thể tỏa sáng trên sân khấu nếu thiếu tiếng khen chê công luận. Nghệ thuật ca diễn, hay việc dựng tuồng viết kịch, không chỉ là trò mua vui bán buồn, mà sâu xa nó phải là một thứ văn hóa, một công việc mang tính giáo dục, và đối tượng của nó là khán giả, là xã hội. Nhưng ngược lại, khán giả và công luận cũng chính là những người thầy của người nghệ sĩ. Mọi sự khen chê, yêu ghét, đều tác động đến và góp phần tạo nên độ chín về nghề và tâm cho người nghệ sĩ. Cũng như đứa trẻ, nếu nuông chiều sai thói, ắt sẽ hư. Mà một khi đã hoạnh họe khó chiều, mà song song thường là thói tự tôn mù quáng, sớm muộn rồi cũng sẽ chả ai yêu quý được. Ấy là lẽ thường tình. Nhưng so sánh vậy khập khiễng ở chỗ, “đứa trẻ” ở đây lại là những người trưởng thành, và đủ hiểu biết để biết mình xứng đáng với lời khen nào, và đâu là tâng bốc quá tay để tránh sự hoang tưởng tự tôn. Ngược lại, với những lời phê bình, cũng phải biết đâu là đáng nghe, và đâu là những chỉ trích thói thường độc miệng để mà tỉnh táo bỏ qua. Như vậy, công chúng góp phần tạo nên người nghệ sĩ, nhưng để định hình mình, nghệ sĩ cũng không thể chỉ chạy theo khán giả – vốn cũng có thể trở nên không kém phần thất thường và khó chiều.

 Nếu công chúng góp phần tạo nên sự nổi tiếng của một nghệ sĩ, thì có thể nói, phần thưởng ấy không phải lúc nào cũng được phân phát một cách công bằng?

Đúng vậy. Đôi khi đứa trẻ ngoan không luôn là đứa nhỏ được cưng nhất nhà. Có những nghệ sĩ sinh ra cho nghề ca diễn, nhưng trọn đời họ chỉ chuyên về những vai phụ, mà vai phụ thì ít ai nhắc tới. Đó không phải vì họ kém tài. Sẽ không có một Lá Sầu Riêng nếu thiếu má tôi, nghệ sĩ Bảy Nam, dẫu bà chỉ đóng một vai phụ. Còn khi khác, chính tôi vẫn đảm nhận vai phụ cho Thẩm Thúy Hằng trong phim Tứ Quái Sài-gòn, thì về sau, trong Lôi Vũ, Hằng lại đóng vai phụ khi tôi vào vai Thị Bình. Cái hạnh phúc của mỗi diễn viên là làm tròn vị trí nâng đỡ, bổ trợ trong vở tuồng hay cuốn phim. Thậm chí còn thiệt thòi hơn nữa, đó là nếu người nghệ sĩ đóng vai phản diện, sự thành công của họ tỉ lệ thuận với ác cảm của khán giả. Đó mới trọn vẹn cái viên mãn của nghề. Ngược lại, có phải cô đào chánh nào cũng là giỏi nhất đâu. Nhưng tôi rằng khả năng thu hút công chúng của một ngôi sao thật sự đôi khi nằm ngoài những gì người ta có thể học được, luyện được. Có những người sinh ra với cái tố chất mà chúng tôi hay nôm na gọi là “bắt đèn sân khấu”. Họ chưa ca chưa diễn, xuất hiện là đã hút khán giả rồi. Và như vậy là họ cũng đã tròn vẹn cái công việc giải trí cho khán giả rồi đó.

Tôi đã nói rồi, sự nổi tiếng chỉ là một giá trị cộng thêm khi người nghệ sĩ sống hết mình với nghề. Có hay không có nó, họ sẽ vẫn xuất hiện trên sân khấu, đúng tại vị trí của mình và thể hiện hết sức công việc của mình.

Nghệ thuật là một cái đạo, không phải là cuộc đánh đổi. 

Những lần cuối cùng xuất hiện trở lại trong vai diễn trứ danh của Trà Hoa Nữ, Lá Sầu Riêng,… chị đã không còn ở cái tuổi thanh tân của những nhân vật như trong kịch bản, dẫu Trà Hoa Nữ hay cô Diệu của những năm về sau ngày càng sâu sắc và đầy cảm xúc hơn thuở chị còn trẻ. Phải chăng đây là một sự níu kéo ánh hào quang quá vãng?

Đó là một điều trớ trêu của nghệ thuật. Tuổi trẻ và nhan sắc lại tỉ lệ nghịch với chiều sâu và bề dày kinh nghiệm. Dẫu nói rằng đã rời xa sân khấu làm chuyện thiện nguyện, dẫu thấy lòng thanh thản hơn, nhưng không lúc nào tôi không nhớ sân khấu. Đó là lí do vì sao tôi không bao giờ nói rằng tôi “giã từ” sân khấu, mà chỉ dám nói tôi tạm xa sân khấu mà thôi.

Má tôi trước khi mất còn nằng nặc nói lẫy, đòi “chết trên sân khấu” khi tôi ngăn không để bà diễn trong chương trình Những Cánh Chim Không Mỏi, bạn diễn bao năm, anh Vân Hùng, trước lúc khuất núi còn nói “Tôi nhớ sân khấu, nhớ khán giả quá, bà Kim ơi!”.

Mỗi một ngôi sao rút vào hậu đài làng nghệ là cả một rừng sao trẻ thay thế. Khán giả có thể quên nghệ sĩ, sân khấu có thể đào thải diễn viên, chớ người nghệ sĩ, đã mang nghiệp vào người thì không bao giờ “bỏ” sân khấu hay khán giả được. Và người nghệ sĩ sẽ cháy đến cuối cùng, và tỏa sáng viên mãn nhất ngay vào khoảnh khắc trước khi vụt tắt, như những que diêm vậy.

Và đó là những lần cuối cùng tôi còn sắm vai, khi mà tuổi đã không còn là cô Diệu, cô Trà Hoa Nữ ngày nào, thì bù lại, tôi mang được một sức diễn “đầy” hơn đến cho khán giả như một thứ đắp đổi có thể chấp nhận được. 

Bước khỏi vùng hào quang sân khấu, có bao giờ chị chạnh lòng không những khi sắm lại tích cũ, mà không trọn câu “Bất hứa nhân gian kiến bạch đầu”?

Đã bao nhiêu năm trong nghề, lúc nào ra đường cũng đăng đê sửa soạn cho chỉn chu để giữ cho khán giả một cách trọn vẹn hình ảnh mà họ yêu quý. Giờ đây, tôi lại về đúng như hồi tôi còn nhỏ, xuề xòa thoải mái, thì tôi biết công chúng vẫn dành cho tôi sự yêu thương đó, có khác chăng là ngày xưa, người ta thương cô Kim đóng kịch diễn tuồng tài tình trên sân khấu. Nhưng giờ đây, tôi mới thật sự là người của công chúng. Tôi sống cùng họ, đồng cảm chia sẻ, và tôi là một bà Kim Cương xuề xòa chân đất, gần bên công chúng của tôi hơn bao giờ hết.

Tôi có để những khán giả ngày xưa “kiến bạc đầu” chăng, âu là điều không tránh khỏi. Đến khi mọi hào quang đã tắt, hạnh phúc và lòng ngưỡng mộ thật sự còn lại cho người nghệ sĩ “bất hứa nhân gian kiến bạc lòng”, ấy mới là điều đáng nói.

Trác Thúy Miêu

(Bài đã sử dụng trên tạp chí Đẹp, ấn bản tháng 03/2010)
Published in: on Tháng Ba 5, 2010 at 4:08 Chiều  Chức năng bình luận bị tắt ở Kỳ-nữ Kim-Cương: Đứng Từ Đâu Để Soi Cái Sự Nổi Tiếng?  
Tags: , , ,

ĐẸP FASHION SHOW 8: Thông-điệp “TỰ – DO” hay cuộc hỗn-mang sau tiếng thét xung-phong

catherine

Dường như con người không bao giờ có được tự do tuyệt đối. Họ luôn có cảm giác bị giam hãm, cầm tù bởi các nguyên tắc cộng đồng, giá trị truyền thống và đôi khi, bởi chính những hạn chế của bản thân. Thật oái oăm, nhưng đôi khi, cũng có thể nói rằng tình trạng ấy khiến tài hoa hay tri thức thuần túy đi đến bậc thiên tài, và chính sự bức bối kềm tỏa ấy đã thoát thai mà sản sinh ra những phát kiến khoa học vĩ đại giúp con người chinh phục ranh giới của khả năng tự nhiên, kiến tạo nên những tác phẩm nghệ thuật rung động sâu sắc, hay, gần gũi hơn cả, là những trào lưu, lối sống vượt khỏi sự sáo mòn, khám phá những miền rung động của tự nhiên, nằm ngoài tính tập quán của cộng đồng và quy ước của xã hội. 

Đối với làng thời trang Việt Nam, có lẽ Đẹp Fashion Show (DFS) hàng năm chính là không gian sáng tạo tự do ngoài hạn chế ước lệ của nền công nghệ thời trang còn non trẻ, hứa hẹn những cuộc chơi xa xỉ mang tính khám phá, kết hợp cùng những ý tưởng dàn dựng độc đáo, cho đến nay vẫn được xem là tên tuổi duy nhất cho phép thời trang và trình diễn thời trang trong nước vượt ra khỏi tính chức năng thuần túy của việc tạo mẫu và trình bày trang phục. 

Kể từ những năm trước, DFS đã khẳng định được uy tín về sự thăng hoa hài hòa cân bằng giữa ý đồ dàn dựng và chiều sâu chất xám của thiết kế. Không chỉ là một chương trình giải trí hoành tránh và đa sắc, DFS còn là một sự kiện thời trang mang tính tiên phong  chuyên môn mà qua đó, tên tuổi, phong độ của các nhà thiết kế Việt Nam được phát triển đến tối đa và thể hiện một cách hoàn hảo, đẹp mắt nhất.

Tuy vậy, DFS 8 năm nay đã ít nhiều cho thấy sự luẩn quẩn yếu đuối của thời trang Việt Nam, trước sự cọ xát mạnh mẽ với các luồng ảnh hưởng thiếu chắt lọc, cho thấy một sự lúng túng của thời trang Việt Nam khi đối diện với một không gian tự do rộng lớn , với tên gọi đầy hứa hẹn và cũng vô cùng nhạy cảm Freedom (Tự-do) khiến DFS 8 năm nay không tránh khỏi những hệ quả mặt trái của chính chủ nghĩa tự do trong tư duy sáng tạo và hình thức thể hiện.

Với màn “khai pháo” ngoạn mục mở đường của bộ sưu tập đầu tiên của nhà thiết kế Đỗ Mạnh Cường, và phong cách táo bạo nhưng chặt chẽ ở bộ sưu tập Wo-men của Lê Hà, mọi sự kì vọng của khán giả gần như đã được đáp ứng, và, có lẽ, chương trình đã có thể chấm dứt trọn vẹn và thành công tại đây.

Like A Bird – lời tự sự đẹp mắt và cuộc bùng nổ nặng ký duy nhất 

linhnga

Với bộ sưu tập Like A Bird của nhà thiết kế Đỗ Mạnh Cường, với ba chương của chuyển sắc cảm xúc, của diễn biến tâm lý. Like A Bird thật sự là một câu chuyện phi ngôn từ được nhà thiết kế viết nên bởi màu sắc và chất liệu, và được kể lại qua sự thể hiện đa diện của từng người mẫu tham gia. Tuy vậy, bên dưới lớp chất liệu lông vũ lộng lẫy, sự điều phối logic của từng loại lông vũ, từng kiểu sắp xếp trên mỗi cấu trúc thiết kế khác biệt để tạo cảm giác hiệu ứng bề mặt khá tinh tế, người xem vẫn nhìn thấy bên dưới lớp vỏ hào nhoáng ấy là cấu trúc quen thuộc của Lonely hay hòa sắc rực rỡ đến cực đoan của Fashion Victim của chính anh trong hai mùa DFS trước. Có thể nói, ở DFS 8 năm nay, Like A Bird mới chính là bản hoan ca cao trào, một bộ sưu tập tổng hợp tinh hoa của cả ba bộ sưu tập từng trình làng của Đỗ Mạnh Cường. Không chỉ đóng vai trò định vị phong cách sáng tạo của tên tuổi nhà thiết kế, Like A Bird thật sự là một tự sự giàu thông điệp của sự tự do trong sáng tạo – ấy là sự tự do chỉ có được giá trị hoàn chỉnh cuối cùng sau một quá trình sáng tạo và tự tìm tòi. 

Wo-men – Sự ngỗ nghịch thông minh

wo270909tt1-8

Không mang nặng tính thông điệp như Like A Bird, bộ sưu tập Wo-men của Lê Hà là cuộc chơi đầy logic của sự xáo trộn các yếu tố thiết kế truyền thống của Âu-phục dành cho nam giới, các chất liệu dày, sợi thô. Trong cái cứng cáp, ngạo nghễ đầy nam tính là một vẻ gợi cảm mới của nữ tính đến cùng cực, chấm phá đỏm dáng với những đóa hồng bằng vải sọc được sử dụng làm phụ trang xuyên suốt của bộ sưu tập. Lê Hà đã có được sự tự do thể hiện những khám phá ngỗ nghịch trong thiết kế của mình, nhưng dựa trên một cấu trúc sắp đặt điều phối logic và kỹ thuật thực hiện chuẩn mực. Ở Wo-men,  người ta nhìn thấy một hình ảnh nữ tính quen thuộc nay được nhìn qua một tấm gương lạ, đôi lúc là sự câủ thả có tính toán như một nét đẹp trễ tràng của dáng quần thụng đang báo hiệu tái thịnh vào đầu năm sau, vẻ gợi cảm kinh điển đầy ẩn ý của chiếc sơ-mi nam vạt bầu được biến thành chiếc váy, hoặc vẻ lịch lãm nam tính, thậm chí lạnh lùng đến trầm cảm, cộng với gam màu xám đen xuyên suốt, những đôi vớ dưới đầu gối và họa tiết sọc ca rô trên nền vải thô,…tạo nên một phong cách mang hơi hướm Scotland cổ điển – thanh tao tinh tế trong chính sự chân phương, giản dị. Ở đây, Wo-men  đã khéo léo mượn câu chuyện của bình đẳng giới để lồng vào bản chất của tự do trong sáng tạo: mọi trào lưu dẫu táo bạo nhất đều được xây dựng trên những gì đã có.

 As I Am – Những mảnh vải vụn của thời trang

4ab2e51e_5940c3e1_as%20i%20am%20-%20ha%20truong%208_resize

Nhưng chỉ đến đây, dường như sau khi “trân mình” bùng nổ với hai bộ sưu tập khá nặng ký mở màn, người xem có cảm giác như bị hụt chân với sự xuất hiện của bộ sưu tập As I Am của nhà thiết kế Hà Trương. Các mẫu thiết kế rời rạc khiến cho tổng thể bộ sưu tập mất hẳn tính xuyên suốt. Những chiếc váy poupée xòe nhiều tầng bằng voan, những chiếc quần jeans bị cào rách, phụ trang dây da và khóa kim loại được đặt để một cách khác biệt, tạo thành một quần thể chắp vá không rõ rệt giữa phong cách BDSM, harakujupunk. Những động tác cơ thể của vũ công trong lồng kính trong suốt thời lượng trình diễn của bộ sưu tập thể hiện thuần túy trạng thái kìm hãm của dục vọng. Các người mẫu lướt qua, họ trêu chọc, dè bỉu nhân vật tù hãm trong lồng kính bằng một thứ ngôn ngữ cơ thể không thể lầm lẫn là sự khiêu khích của tính dục, và với động tác quất roi, các chi tiết phụ trang bằng simili đen,…đều tạo nên một hình ảnh điển hình của hình thức khổ dâm. Sàn diễn chỉ còn là một bức tranh hỗn mang của những mảnh rác được ném vào lồng kính, những người mẫu bị bỏ mặc cho sự tự do diễn xuất tùy tiện hỗn độn, và những mẫu thiết kế quanh quẩn không lối thoát. Độ thông tục của động tác, tính hằn học trong thể hiện diễn xuất, cùng sự nghèo nàn trong thiết kế càng kéo dài, sự mệt mỏi và mất kiên nhẫn trong khán phòng càng tăng và không tránh khỏi việc cường độ diễn xuất càng về cuối càng bị đuối ý và lặp lại một cách nhàm mòn thay cho cảm giác táo bạo và kịch tính. 

Beyond The Limit – Cuộc tự giải tỏa không hiệu quả

Dep270909tt1-20

Ngay từ hai mẫu thiết kế đầu tiên, Beyond The Limit của nhà thiết kế Việt-kiều Tom K đã thể hiện khá rõ thông điệp quan điểm về khái niệm Tự Do của mình với hình ảnh hai cô dâu hôn nhau. Đến đây, phương tiện chuyển đạt thông điệp của các bộ sưu tập đã chuyển từ tự do sáng tạo, tự do giới tính cho đến tự do tình dục, và đỉnh điểm của thông điệp ấy  đã thể hiện rõ nét qua phong cách thể hiện của bộ sưu tập Beyond The Limit.

Tên gọi của bộ sưu tập ở đây có thể được xem là một kiểu ngụy biện an toàn cho nội dung và hình thức thể hiện của nó. Nếu xét trên góc độ chuyên môn về thiết kế, khó có thể cho rằng những bộ trang phục ấy nói lên điều gì về vấn đề giới tính cả. Câu chuyện của nhà sáng tạo đã phải nhờ đến hiệu ứng dàn dựng và diễn xuất theo lối kể tả khá “huỵch toẹt” để áp đặt cảm nhận của người xem vào những mối quan hệ đồng giới.

Nói đến hiệu ứng dàn dựng của bộ sưu tập này, không thể không nhắc tới điểm nhấn là bốn vũ công phía trong lồng kính, thể hiện bốn nhân vật trong Âu phục thông dụng với một sự luộm thuộm cố ý, mặt vẽ theo lối hát bội, đầu đội khăn vấn, thể hiện cảm xúc kỳ thị và những động tác nhảy múa tự do. Việc sử dụng hai yếu tố có liên quan đến nghệ thuật hát bội và trang phục truyền thống này đã thể hiện một sự khinh suất và hạn chế về hiểu biết của phương án dàn dựng. Tính tượng trưng của nghệ thuật đã bị bóp méo thành một lối thể hiện kể tả trần trụi. Nét di sản của văn hóa nghệ thuật, và hình ảnh vành khăn vấn vô tình bị mang ra hàm dụ cho những trạng thái ấu trĩ, dung tục và định kiến đầy ác ý khiến người xem không thể không tự hỏi về khâu kiểm duyệt khi phúc khảo chương trình. Nói một cách thẳng thắn hơn, mặc nhiên với tấm bình phong mang tên Beyond The Limit, việc thể hiện ý tưởng ấy đã làm tổn thương không ít đến quốc sỉ trong lòng không ít khán giả có mặt.

Như vậy, khó có thể nói rằng nhà thiết kế Tom K đã đưa ra thông điệp nhân văn của cộng đồng người đồng tính. Tình yêu đồng tính vẫn có những rung cảm cao quý và đẹp đẽ như bất cứ thứ tình yêu nào khác giữa người và người. Sự khát khao tình yêu trong họ có thể nói còn mãnh liệt và sâu sắc hơn rất nhiều dưới tác động áp lực xã hội, và điều đó hoàn toàn đáng được thể hiện một cách tinh tế và trân trọng. Đáng tiếc, nếu chỉ với mục đích tạo ấn tượng bằng cách gây sốc, hình ảnh hai người đàn ông hôn nhau, tay bế hai con búp-bê tượng trưng cho hai đứa trẻ ở cuối bộ sưu tập, hoặc việc sử dụng những biểu tượng tôn giáo trong thiết kế và trình diễn sẽ khó lòng tạo ra được trong công chúng một sự cảm thông, trân trọng cần có đối với giới tính thứ ba, nếu không nói là tác dụng ngược và gây phản cảm. Và, trên hết, khó lòng có thể đòi hỏi sự tôn trọng bằng một sự thiếu hiểu biết về truyền thống quốc gia, một sức sáng tạo nghèo nàn và một thái độ ngạo mạn.

 Nếu As I Am biến sàn diễn thời trang thành một đấu trường của những mảnh vải bị xé vụn của bế tắc trong thiết kế, thì Beyond The Limit đã đẩy bức tranh những mảnh chắp vá rời rạc ấy trở thành một mớ hỗn mang của những mảnh vụn mờ nhạt và xưa cũ cóp nhặt về từ nền thời trang quốc tế, dùng để giới thiệu với công chúng và nội giới thời trang Việt Nam về khái niệm Tự Do (!)

3958732506_e50e8eddab

Đạo diễn Và Dàn dựng – Lạc Lối Trong Tự-do 

Trái với tên gọi của chủ đề, cảm giác của người xem trong suốt thời gian khá dài của đêm diễn, làm cảm giác bức bối, ngột ngạt và thậm chí giận dữ, với tổng thể màu sắc của các bộ sưu tập tuyền một dao động sắc độ của xám, trắng và đen, ngoại trừ chương cuối cao trào của Like A Bird, một phần bị lây lan bởi không khí và phong cách diễn “táo bạo” của người mẫu.

Suốt hơn hai tiếng đồng hồ xuất hiện trên sàn diễn là những người mẫu trong những bộ cánh xộc xệch, thể hiện những động tác cào xé, bức bối, thèm khát mang nặng màu sắc nhục dục. Bên cạnh đó, mật độ xuất hiện rất thưa của người mẫu trên sàn diễn và việc mỗi người mẫu dường như tùy tiện sử dụng thời lượng xuất hiện của mình theo một lối riêng khiến các bộ sưu tập bị mất điểm nhấn, lê thê trong một lối dàn trải thừa thãi lặp lại ở mỗi bộ sưu tập. Đây cũng là một yếu tố góp phần tạo cảm giác nặng nề cho người xem, như thể phải xem một vở kịch quá nhiều nhân vật chính và thừa mứa cao trào.

Ở bộ sưu tập đầu tiên, trong lồng kính là một Linh Nga mong manh và tù túng, nhưng lại rạng rỡ đến từng chi tiết động tác vào đoạn cao trào, thì trong As I Am, chiếc lồng kính lại thể hiện cho sự cô lập bao bọc chung quanh một nam vũ công với những động tác như muốn vươn đến phần không gian catwalk bên ngoài, nơi các người mẫu liên tiếp sử dụng các động tác gợi dục và miệt thị. Nhưng hầu như phần biên đạo múa đã không thể “bao sân” cho thời lượng diễn quá dài, nên những động tác của vũ công càng về sau càng rời rạc và tối nghĩa, đến lúc chỉ còn là sự rậm rựt của tính dục thuần túy với vũ công hầu như chỉ còn bò và trườn trên sàn diễn, tự vò xé bản thân.

Nhưng chỉ đến bộ sưu tập cuối cùng Beyond The Limit, sự yếu đuối trong vũ đạo mới thật sự lộ rõ bởi bốn diễn viên minh họa (?) chen chúc trong lồng kính với những động tác vô nghĩa kéo dài. Cảm giác được chuyển từ mệt mỏi, sang hoang mang và cuối cùng là sự thương cảm cao độ dành cho những vũ công đang vẫn “ngọ ngoạy” rất bền sức nhưng vô hiệu quả bên trong chiếc lồng kính bị lạm dụng đến thừa thãi.

Ở không gian phía bên kia của bốn tức tường kính, các người mẫu bước ra đường băng, giận dữ xô đẩy, thể hiện những trạng thái công kích, thách thức, những động tác như đang gào thét vào mặt nhau,…tất cả như để nói lên một khát khao mạnh mẽ đòi hỏi được giải thoát trong một cơn cuồng nộ lây lan, tù túng.

Họ kêu gào, nhưng không có thông điệp, quẫy đạp nhưng không biết để đi đâu.

Họ cào xé, nhưng không chữa lành.

Họ đập phá, và không biết sẽ làm gì tiếp trên đống đổ nát vừa tự gây ra.

Và hiệu quả ấn tượng có được của Freedom lại là một cảm giác bế tắc.

 Trông chờ một cuộc vẫy vùng tỏa sắc ngoạn mục của thời trang trong một không gian của Tự Do, người xem lại bắt gặp mình trong cảm giác tù hãm và cuồng nộ không lối thoát của một kịch bản kể tả nặng nề. 

Tự Do – cách mạng tư tưởng, gói bộc phá thời trang, hay một cuộc tự thoại ồn ào? 

Có thể nói, đêm Đẹp Fashion Show năm nay vẫn thành công ở góc độ tạo dư luận, đặc biệt đối với cộng đồng người đồng tính khi tiếng nói của họ lần đầu được công khai một cách to và rõ trên sàn diễn thời trang uy tín và tên tuổi tại Việt Nam. Nhưng xét từ góc độ người quan sát, thông điệp mang tên Tự Do chưa thể nói là một động thái mang tính nhân văn và táo bạo như không ít lời nhận xét  hào phóng sau đêm diễn, mà đây chỉ mới dừng lại ở mức độ một tiếng thét lớn không rõ lời, xuất nguồn từ những bức xúc, áp lực của kỳ thị xã hội. Từ một ngôn ngữ và thái độ thể hiện như thế, cùng việc sử dụng những biểu tượng tôn giáo (trong bộ sưu tập Beyond The Limit) vốn không phải là mới trong công nghệ giải trí hay trên sàn diễn thời trang thế giới, và lực sáng tạo đuối mòn của bản thân một số mẫu thiết kế khiến ý tưởng của Freedom bị chệch hướng và lạc đề. Tự Do không phải để bứt phá tuyệt vọng, phủ nhận hay gây tổn thương, mà Tự Do hướng thượng phải là ngôn ngữ nhân văn của sự đồng cảm, mối trân trọng tương đồng và thăng hoa của cả tri thức lẫn cảm xúc. Sự đấu tranh chỉ có thể mang lại cho nghệ thuật sự Tự do một khi cuộc đấu tranh ấy hướng về Chân – Thiện – Mỹ. Cuộc bứt phá nhân danh Tự Do của hai nhà thiết kế Hà Trương và Tom K đã chỉ vươn được đến tầm của một cuộc tự thỏa mãn tâm lí cá nhân, ít nhiều mang tính phủ nhận, đả phá đầy mặc cảm và càng trở nên kém thuyết phục một khi biên giới của sáng tạo nghệ thuật thật sự vẫn chưa được chinh phục.

Hơn thế nữa, việc một nhà thiết kế từ hải ngoại trở về, mặc nhiên với những thông tin về thành tích sự nghiệp tại nước ngoài, để phát ngôn về tự do giới tính trong một chương trình có uy tín và ảnh hưởng lớn như Đẹp Fashion Show đã vô tình gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự nhìn nhận

Bị bao trùm và chi phối bởi nội dung chủ đề của chương trình, các bộ sưu tập dường như chỉ còn đóng vai trò của phục trang sân khấu, trở thành một yếu tố trang trí nhằm làm nổi bật ý tưởng dàn dựng. Dưới sự ảnh hưởng đó, cộng với áp lực của số lượng mẫu thiết kế cần có để lấp đầy chương trình, việc không thể tránh khỏi là sự xuất hiện của những chi tiết thừa, những mẫu trang phục mờ nhạt, thậm chí hoàn toàn không liên quan đến tinh thần thiết kế chung của bộ sưu tập.

Yếu tố “tự do trong sáng tạo” của chương trình đã được khai thác theo khía cạnh giới tính, nhưng đáng tiếc, ngôn ngữ của bản thân các thiết kế đã tự đặt mình vào một vai trò của những bộ phục trang sân khấu trong một vở đại hí kịch nặng nề, lê thê.

Với nội dung chủ đề chương trình mang tên Tự Do, một thực tế phải công nhận ở đây chính là sự can đảm cần có của những người thực hiện chương trình, vượt qua trở ngại nhạy cảm về tên gọi để bảo đảm một sân chơi nghệ thuật đúng nghĩa cho thiết kế thời trang Việt Nam. Sự liều lĩnh ấy là cần thiết cho sáng tạo và chỉ với sự can đảm ấy, người ta mới vươn tới được khái niệm tự do trong sáng tạo cũng như cảm nhận.

Tuy nhiên, áp lực uy tín ở vai trò tiên phong như vậy cũng có mặt trái của nó, ấy là xác suất rủi ro cao của những cú hụt chân luôn đến với những người không chọn lối mòn

Phong-Vũ

Sự Trở Về Của Thời-trang Thập-niên 60

Hoa Phượng

 wondergirls-retro-fashionkjhTừ tuần lễ thời trang xuân 2009 cho đến tận thời điểm này, có thể dễ dàng ghi nhận sự tái phục hưng những kiểu dáng “hương xưa” của thập niên 60 từ sàn catwalk, đến trang phục của celebrity và đương nhiên, là tác động sau cùng mạnh mẽ đến thị trường tiêu thụ thời trang toàn thế giới.

Không nằm ngoài hấp lực đó, trong kiểu dáng thời trang xuất hiện tại thị trường trong nước gần đây cũng đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu rõ rệt của sự tái thịnh phong cách thập niên 60.

Để giúp bạn đọc hiểu hơn về trào lưu pop culture những năm 60, sự ảnh hưởng của nó trong những bộ sưu tập, các thiết kế đương đại vào các mùa thời trang gần đây trên thế giới,để dễ dàng chọn cho mình một cách ứng dụng, phối hợp trang phục cho bản thân một cách sáng tạo và ngẫu hứng một cách bài bản, và để khái niệm “sành điệu” không chỉ dừng lại ở việc sắm một chiếc túi Birkin và xem Fashion TV.

 

THẬP NIÊN 60: CÁCH MẠNG MINI-SKIRT VÀ NHỮNG BẬC THẦY PHONG CÁCH

Mary Quant và những người mẫu mini-skirt collection

Mary Quant và những người mẫu mini-skirt collection

Thoạt tiên, khá dễ dàng để nhận biết các đặc điểm về hình thức của thời trang phong cách thập niên 60. Đây là sự pha trộn giữa các họa tiết sọc, ca-rô, mảng khối lập thể, họa tiết polka dot (chấm bi), bảng màu sặc sỡ của trường phái hội họa pop art và không thể thiếu một vài chi tiết trên trang phục, phụ trang hay son môi màu đỏ cam, tạo nên điển hình của trường phái phong cách pin up vốn đã bắt đầu thịnh vào thập niên 50.

phong cách futuristic phát triển từ trường phái Mondrian

phong cách futuristic phát triển từ trường phái Mondrian

Ngoài ra, chịu ảnh hưởng từ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật ứng dụng trong công nghệ hóa học, kỹ thuật in trên vải, trào lưu thẩm mỹ chịu ảnh hưởng của các bộ phim khoa học viễn tưởng và nghệ thuật pop art, cũng là tiền đề cho hệ thống bảng màu lumineux ứng dụng trong thời trang phong cách futuristic (trường phái vị lai) sử dụng họa tiết geometric (mảng khối lập thể), optical (họa tiết hình học tạo hiệu ứng thị giác) với chất liệu latex, simili, sợi lycra cùng các chất liệu sợi tổng hợp tạo cảm giác phản quang khác.

Tóc bob, họa tiết lập thể đơn giản điển hình của thập niên 60

Tóc bob, họa tiết lập thể đơn giản điển hình của thập niên 60

Thập niên 60 là giai đoạn chịu nhiều luồng ảnh hưởng mạnh mẽ nhất tác động trực tiếp lên các trào lưu thời trang và ngành công nghệ dệt. Nửa đầu thập niên, kiểu dáng thời trang vẫn còn chịu ảnh hưởng mạnh của kiểu váy xòe dài quá gối, thắt eo từ những năm cuối thập niên 50. Về sau, với những bước tiến ngoạn mục của công nghệ dệt và chất liệu sợi tổng hợp, cùng với cuộc bành trướng của mini-skirt, bikini và mỹ thuật trường phái pop-art, là những tên tuổi đã trở thành huyền thoại đại diện cho thời điểm thập niên 60 – thời kỳ cực thịnh của công nghệ thời trang và văn hóa pop.

Đầu tiên, phải kể đến tên tuổi của nhà thiết kế Mary Quant, tại cửa hiệu Bazaar ở London. Bà đã nghiên cứu việc thay đổi chiều dài váy vày kiểu dáng từ cuối những năm 50, nhưng cho đến giữa thập niên 60, thì mini skirt tức váy ngắn mới thật sự được công nhận rộng rãi và trở thành cơn sốt thời trang gây nhiều dư luận mạnh mẽ trên toàn thế giới. Từ kiểu váy rời, độ ngắn cũng được áp dụng cho các kiểu váy chữ A với đường cắt cúp đơn giản, eo rộng và tay ngắn, vừa tinh nghịch, vừa gợi cảm do khoe được gần hết đôi chân khiến càng có cảm giác tăng chiều dài. Ngay sau đó, bậc thầy ngành thiết kế tóc Vidal Sasoon cũng dựa trên mẫu tóc ngắn, thường gọi là kiểu bob, vốn được khởi xướng từ những năm 20, để tạo riêng cho Mary Quant và các người mẫu bộ sưu tập mini-skirt một kiểu tóc tương tự, nhưng với những nét cắt sắc cạnh, mang dáng dấp khối lập thể với mái ngố, hai phần tóc bên má được cắt xéo hoặc uốn cong ôm vào hai bên khuôn mặt, đặc biệt phù hợp với trào lưu các cô người mẫu dáng vóc trẻ con, hoặc như những cậu nhỏ gầy gò. Mái tóc bob trở nên một sự phối hợp tương xứng với kiểu váy họa tiết lập thể về sau của nhà Yves Saint Larent.
Vidal Sasoon và những người mẫu kiểu tóc bob
Mẫu thiết kế của Yves Saint Lauren lấy cảm hứng từ họa phẩm lập thể Mondrian

Mẫu thiết kế của Yves Saint Laren dựa trên cảm hứng từ họa phẩm Mondrian

mondrian1

mẫu quảng cáo trên tạp chí Vogue số tháng 4 năm 1961 của Anne Klein, nhà Jr.Sophisticates

Hiệu thời trang Yves Saint Larent thành lập tháng 1 năm 1962, và hầu như ngay lập tức thống trị dòng thời trang haute couture với phong cách quý phái kinh điển và duy trì cho đến tận bây giờ. Bước ngoặt lịch sử làm nên tên tuổi của Yves Saint Larent là vào năm 1965, khi ông cho ra đời bộ sưu tập mang ảnh hưởng hội họa Mondrian trường phái Cubism (lập thể), với những chiếc váy ngắn hầu như không có eo, trang trí những ô màu sặc sỡ gồm các sắc trắng, đen, vàng, xanh, đỏ. Nhiều người cho rằng đây là một cách tự hào dân tộc của riêng ông khi đưa màu cờ Pháp-quốc vào bảng màu (trắng-đỏ-xanh) nhưng cùng lúc, vô tình, cả giới thời trang Anh-quốc và Hoa-kỳ cũng đều hưởng ứng bảng màu trên vì đây cũng là màu quốc kỳ của hai thị trường thời trang hùng mạnh này. Nhưng nằm ngoài câu chuyện ngoài lề ấy, các họa phẩm lập thể của Mondrian mới thật sự được tôn vinh trên toàn thế giới khi phiên bản của chúng được phủ trên người các cô người mẫu đang khoe đôi chân dài ngút ngàn. Cho đến tận ngày nay, thiết kế Mondrian của nhà Yves Saint Laurent vẫn còn giữ nguyên tầm ảnh hưởng của nó lên mọi thời đại và vẫn còn tiếp tục được khai thác. Kể từ đó, trong các mẫu trang phục của nhà YSL hầu như không bao giờ thiếu vắng các họa tiết sọc, ô vuông hoặc chấm bi, màu đen truyền thống và đặc biệt là sự xuất hiện của các chi tiết mang màu đỏ tươi nổi bật. Nhưng ngay từ trước đó, trên tạp chí Vogue số tháng 4 năm 1961, đã có đăng một tấm ảnh quảng cáo hình một người mẫu với kiểu tóc bob và mẫu thiết kế giống hệt như mẫu Mondrian sau này do Anne Klein – một nhà thiết kế của hiệu thời trang Jr.Sophisticates thực hiện. Điều này cho thấy trào lưu sử dụng các đường sọc và mảng lập thể đã được manh nha báo hiệu từ những năm đầu tiên của thập niên 60.

warhol4

Andy Warhol và Edie Sedswick

Cũng vào thời kỳ này, cơn sốt pop-art do nhiếp ảnh gia Andy Warhol tiên khởi đã xây dựng cả một trường phái mỹ thuật mà cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị về tư tưởng thẩm mỹ và tính hiện đại. Việc tái hiện chân dung các nhân vật nổi tiếng như Marilyn Monroe, Audrey Hepburn,… qua những âm bản sặc sỡ và sự phối hợp các màu lumineux đã tác động trực tiếp đến thiết kế thời trang cùng thời và cả sau này. Ngoài việc kỹ thuật in trên vải hỗ trợ cho ý tưởng thực hiện phiên bản họa phẩm pop art trực tiếp trên vải, mà tầm ảnh hưởng còn được thể hiện qua việc đưa các màu sắc lumineux một cách táo bạo vào thiết kế thời trang, đặc biệt là phối hợp với chất liệu sợi tổng hợp, khiến diện mạo thời trang thập niên 60 dường như vươn ra ngoài tầm thời đại của chính nó và từ đó hình thành trào lưu thời trang futuristic (trường phái vị lai).

wondergirls-retro-60s-outfits

tóc bob, váy ngắn và stocking màu

Nhắc đến sợi tổng hợp, cùng với sự ra đời của váy ngắn, việc sử dụng stockings hay leggings (vớ dài cao ngang đùi) trở nên không còn phù hợp và bất tiện vì chiều dài váy không còn đủ để che phần tiếp giáp giữa viền vớ và phần đùi không được che chắn. Từ đó, thập niên 60 lại chứng kiến sự ra đời của pantyhose (vớ dài liền quần) với chất liệu sợi dệt ngày càng được cải tiến để bảo đảm hiệu quả thẩm mỹ, độ mảnh và dai của sợi dệt để lớp chất liệu thật sự trở thành lớp da thứ hai êm ái. Nói một cách khác, pantyhose chính là con đẻ của nền kỹ nghệ sợi tổng hợp và mốt váy ngắn.

187347

Twiggy - người mẫu điển hình của thập niên 60

Sự kết hợp của váy ngắn Mary Quant, thiết kế Mondrian trứ danh của Yves Saint Larent, săc màu vị lai táo bạo của Andy Warhol và tóc ngắn do nhà Vidal Sasoon khởi xướng đã được thống nhất thành một thể hoàn chỉnh và thuyết phục đến lạ thường qua hình của siêu mẫu quốc tế nổi bật nhất thời kỳ này: Twiggy. Ngoài ra, đình đám và cũng không kém nổi bật là Edie Sedswick. Cả hai đều chinh phục thế giới thời trang với vẻ ngây thơ con trẻ qua vóc dáng cực kì gầy gò, đôi chân dài khẳng khiu, mái tóc ngắn và đặc biệt là đôi mắt to được cường điệu thêm với mốt trang điểm smokie eye rất thịnh thời kỳ này. Một số người cho rằng Edie Sedwick chính là hồng nhan tri kỷ của Andy Warhol. Năm 2006, cuộc đời và tình bạn giữa Edie SedwickAndy Warhol vừa được tái dựng lại qua bộ phim Factory Girl. Cùng với phim này, những tác phẩm điện ảnh đình đám khác gần đây như Dream Girls, Hair Spray, v.v…cũng được dựng trên bối cảnh thập niên 60, với màu sắc sặc sỡ, kiểu tóc bouffant trứ danh, phục trang vui mắt và hình ảnh của thời kỳ văn hóa-nghệ thuật sôi động ấy dường như vẫn giữ nguyên sức thuyết phục của nó đối với công chúng đương thời, thể hiện mạnh mẽ qua dấu hiệu phục hưng của thời trang thập niên 60 trên thị trường thời trang quốc tế kể từ đầu năm 2009.
SedgwickWarholcrop

Cặp bài trùng Edie Sedgwick - Andy Warhol

 CƠN SỐT “VẰN VÀ ĐỐM” TRÊN SÀN DIỄN THỜI TRANG VÀ HÌNH TƯỢNG SHOWBIZ THẾ GIỚI

trend-report-polka-dots

bestdressedrihannadb6

Rihanna với váy mini, tóc bob, họa tiết lập thể và sự xuất hiện của điểm nhấn màu đỏ - một "miss sixty" điển hình

Trong số các fashion icons của thế giới, có thể nói Victoria Beckam và ca sĩ Rihanna là hai phong cách chịu ảnh hưởng của phong cách Twiggy thập niên 60 nhất. Người ta có thể dễ dàng nhận ra kiểu tóc bob ngắn để lộ cái cổ dài, mảnh khảnh. Đặc biệt, Vic thường xuyên xuất hiện trong những chiếc váy mini khoe đôi chân dài và kiểu trang điểm smokie eye không lẫn vào đâu được của Rihanna đều nhắc nhớ đến những hình ảnh của phong cách  thời trang thập niên 60.

6a00d8341e85a053ef00e54f2b5ee08833-800wi

SposhSpice Vic - hình ảnh tái hiện tuyệt hảo của Edie và Twiggy

Dolce & Gabbana, Christian Dior, Michael Kors

Các mẫu thiết kế của Dolce Gabbana, Christian Dior, Michael Kors tại tuần lễ thời trang Xuân Hè 2009

Vào tuần lễ thời trang đầu tiên của năm – Fashion Week 2009, người ta đã chứng kiến sự trở lại ồ ạt, đa dạng của họa tiết chấm bi trong các bộ sưu tập của các nhãn hiệu hàng đầu như Christian Dior, Dolce Gabana, và đặc biệt là việc nhà thiết kế Michael Korrs đã ra mắt cả một bộ sưu tập mang đậm phong cách 60’s pop với mọi yếu tố nhận diện của trường phái này: các mảng khối lập thể, họa tiết sọc, kẻ ô và chấm bi, bảng màu gồm đen, trắng, xanh, đỏ và vàng tươi trên nền chất liệu dày, dễ tạo khối.

CollageYSL2

Các sản phẩm thời trang mang phong cách của họa tiết, màu sắc và cấu trúc chịu ảnh hưởng Mondrian

Do đó, với làn sóng tái thịnh của phong cách thập niên 60, đương nhiên là hai fashion icon đình đám này không thể nằm ngoài cái gọi là “cơn sốt vằn và đốm” – dùng để chỉ mốt sọc và chấm bi đang tung hoành trên thị trường thời trang thế giới. Chiếc váy mini trang trí họa tiết lập thể của Rihanna và một loạt trang phục sử dụng họa tiết chấm bi của Vic ngay lập tức được xem là những hình ảnh bảo chứng đầy thuyết phục đối với thị trường tiêu dùng thời trang.

Tại châu Á, điển hình nhất vẫn là sự tái hiện thành công đến hoàn hảo của thập niên 60 của nhóm Wonder Girls, rõ ràng với sự can thiệp chuyên nghiệp của một stylist hoặc một image manager vô cùng bài bản.

smoky eyes phối hợp với nude lips trong một coloration hiện đại nhưng vẫn trung thành với phong cách 60 được đóng khuôn trong kiểu tóc bob khả ái

smoky eyes phối hợp với nude lips trong một coloration hiện đại nhưng vẫn trung thành với phong cách 60 được đóng khuôn trong kiểu tóc bob khả ái

chất liệu sợi elastic và hoa tai lớn bằng plastic

chất liệu sợi elastic và hoa tai lớn bằng plastic

váy mang họa tiết lập thể và pantyhose màu sặc sỡ

váy mang họa tiết lập thể và pantyhose màu sặc sỡ

họa tiết Mondrian và tóc bob - một sự tái hiện hoàn hảo

họa tiết Mondrian và tóc bob - một sự tái hiện hoàn hảo

tmygl

Trà My Idol và lối trang điểm pin-up rõ nét

Tại Việt Nam, cũng rất dễ dàng nhận thấy thị hiếu thời trang của các trend setter hàng đầu cũng bắt đầu quay lại với hình ảnh boyish ngỗ nghịch nhưng cực kì có hiệu quả hoặc tạo vẻ trẻ trung, độc đáo, hoặc vô cùng đài các theo lối cổ điển. Điển hình là người đẹp Ngô Thanh Vân với mái tóc bob sắc sảo với kiểu bias cut. Hai ca sĩ khác cũng thành công không kém trong việc cố định hình ảnh diện mạo của mình với kiểu short bob là ca sĩ Thu Minh và Trà My Idol tuy mỗi người vẫn tìm cho mình một form cắt riêng phù hợp với phong cách và khuôn mặt. Cách đây không lâu, hair stylist Cường Hoàn Lệ đã ngẫu hứng cắt ngắn mái tóc của người đẹp Tăng Thanh Hà và gây sửng sốt với hình ảnh mới của người mẫu có dung nhan thuần Việt này trong kiểu tóc mang hơi hướm mốt demi garcon rất thịnh tại Sài-gòn những năm 60.

Trà My

Trà My

Tuy vậy, tại Việt Nam, trường hợp dung nạp và ứng dụng các phong cách trào lưu thế giới chỉ mới dừng lại ở mức cập nhật theo những xu hướng mới nhất và tái hiện lại một cách thụ động. Có thể lí giải một phần bởi các ngôi sao nổi tiếng tại Việt Nam hầu hết tự cân nhắc chọn lựa trang phục cho riêng mình dựa trên góc độ một người tiêu dùng có điều kiện, nên diện mạo hình thức dẫu đẹp, nhưng không có sự giúp sức của các stylist thật sự chuyên nghiệp để phong cách và cá tính nghệ thuật của ngôi sao ấy được thống nhất, cùng với thông điệp rõ ràng của phong cách thời trang mà người ấy thể hiện, thì phong cách thời trang ấy chỉ dừng lại ở mức tiêu dùng thụ động thông thường. Do đó, ở Việt Nam, có celebrities (người nổi tiếng) nhưng không có trend setters (hình mẫu trào lưu) thật sự. 

NGUYÊN TẮC: 60’S STYLE MIX-AND-MATCH

CN00033717

kiểu dáng đơn giản và sắc đỏ không thể thiếu

bag_retro_narrowweb__300x421,0

ton-suit-ton với phong cách pin-up cổ điển

Sự quay trở về của phong cách thập niên 60 trong bối cảnh hiện đại mang theo một sự pha trộn ảnh hưởng mới mẻ, đó là kết hợp giữa đường nét của trường phái lập thể, màu sắc của pop art và phong cách trang điểm pin-up sắc sảo. 

1. Trang phục:

–         Chất liệu: vải cứng, hơi thô, dễ tạo khối

–         Màu sắc: sặc sỡ, ưu tiên các màu kinh điển của trường phái Mondrian. Tuy nhiên, việc sử dụng các màu nhạt, trung tính sẽ là một sáng tạo thú vị trên kiểu dáng cũ. Chỉ nên sử dụng một màu lumineux duy nhất để làm điểm nhấn (nếu có). Hoàn toàn không nên kết hợp các màu lumineux với nhau

-2915461d83002800e

Phong cách minimalism hiện đại

–         Họa tiết: ngoài nguyên tắc sọc, khối lập thể và chấm bi truyền thống, đặc biệt đối với độ tuổi trung niên, kiểu phối Chanel cũng rất được ưa chuộng với nền một màu trơn và viền sọc ngang trên một số chi tiết như gấu váy, cổ áo, nắp túi, khăn cổ, …Lưu ý, chỉ nên kết hợp tối đa 3 chi tiết. Ngoài ra, các họa tiết sọc nhuyễn hoặc chấm bi có thể chỉ cần xuất hiện trên một phụ trang, phụ kiện như khăn cổ, hoa tai, giày, xách tay có màu tương ứng với màu trang phục cũng đủ mang lại vẻ độc đáo tinh tế.

spiegel

Thiết kế đơn giản với họa tiết chấm bi và điểm nhấn đỏ - thiết kế đỏm dáng một cách kinh điển của nhà Spiegel

–         Kiểu dáng: việc sử dụng các họa tiết mạnh mẽ và phối hợp đa sắc đòi hỏi kiểu dáng thiết kế phải được giản lược tối đa. Hãy tập thói quen “bớt cái gì đi” hơn là “thêm cái gì vào” khi cân nhắc về kiểu dáng thiết kế. Bù lại, với kiểu dáng đơn giản tối đa như vậy, thì form cắt phải thật tinh tế và đường may phải thật tinh xảo. Đặc biệt đối với thiết kế đòi hỏi phải ghép vải để tạo khối lập thể, các đường nối phải bảo đảm mịn, không gồ ghề, và không có độ chênh lệch về độ dày giữa các loại vải được phối với nhau.

sweater-dress

Hinh ảnh một Twiggy hiện đại

–         Chống chỉ định: Đối với trang phục đời thường, đặc biệt với điều kiện khí hậu tại Việt Nam, hẳn nhiên bạn hoàn toàn không nên áp dụng phong cách futuristic – vốn thường đi cùng với các chất liệu tổng hợp như latex, sợi lycra,…bởi tính phản quang không phù hợp với môi trường nắng nóng và không có khả năng hút ẩm tốt. Ấy là chưa kể đến việc trông bạn sẽ rất dị biệt khi cố phục sức như một phi hành gia vũ trụ. Việc áp dụng cao nhất phong cách futuristic chỉ nên dừng lại ở kiểu bốt cao cổ bằng simili bóng khi phối hợp với váy mini, và lối trang điểm sử dụng nhũ bạc. Tuy vậy, kiểu ứng dụng này chỉ phù hợp với buổi tối và trong phòng có điều hòa.

 2. Phụ trang

– Giày: Có thể là giày bít mũi hoặc sandal cao gót. Để tạo ấn tượng rõ nét, tùy vào điều kiện môi trường, có thể kết hợp bốt cao với váy mini. Ngoài ra, kiểu váy mini rộng, may suôn cũng có thể phối hợp với giày bít mũi gót thấp, mũi dài, sắc nét. Không nên phối hợp với sandal thấp, giày thể thao.

– Khăn cổ: Nếu áp dụng kiểu váy mini thì không nên sử dụng loại khăn chữ nhật hoặc khăn vuông to bản. Có thể dùng khăn vuông bản nhỏ, thắt nút thông dụng, sử dụng như một ve cổ trang trí. Lưu ý, không phối hợp khăn và hoa tai cùng lúc.

– Nữ trang: Nữ trang bằng plastic, hình khối lớn và màu sặc sỡ đang thịnh trở lại. Nên chọn các kiểu hoa tai sát, hình khối hoặc tròn, tương ứng với một màu sử dụng trên trang phục. Ví dụ: váy trắng sọc đen với hoa tai đen hoặc hai chiếc vòng tay lớn màu2413768885_c0348b63e6 trắng và đen. Không nên dùng các loại nữ trang kim loại, nhiều chi tiết nhỏ, nữ trang pha lê,  hay hạt đá thô kiểu boheme, sẽ làm “loãng” phong cách của toàn bộ trang phục.

Vớ: Nhu cầu che nắng khi mặc váy mini cũng là một dịp để áp dụng mốt vớ dài. Tuy vậy, loại vớ nylon thường gặp trên thị trường hiện nay hay có một đường lằn ở phần trên của đùi, tiếp giáp với phần lưng vớ, nếu mặc với váy mini sẽ tạo hiệu ứng ngược. Chống chỉ định: vớ ren, lưới, vớ sọc phối hợp với váy sọc.

Kính mát: Gọng nhựa to, che gần nửa mặt, tròng kính màu trà hoặc đen. Chống chỉ định: Kính gọng kim loại, mắt hẹp, hoặc có các chi tiết gắn đá.

Túi xách: từ loại ví cầm tay, túi xách tay hoặc lớn hơn là ba-lô khoác vai,…đều nên chọn loại có lót cứng, tạo dáng như những khối hộp chữ nhật.

8120_1147089509729_1002273668_30396004_6991087_n

The author

Kiểu tóc: bob ngắn hoặc kiểu cleopatre luôn được ưu tiên hàng đầu. Nếu bạn có mái tóc dài, quăn, hoặc cắt layers so le, mà không muốn mạo hiểm với tóc ngắn, có thể cột gọn theo kiểu đuôi ngựa. Nếu tóc có độ dợn sóng nhờ layers, có thể kết hợp với bandeau nhựa hoặc vải to bản với màu sắc trích từ một màu có trên trang phục là lý tưởng nhất.

– Trang điểm: Hai trường phái trang điểm phù hợp với phong cách 60’s hiện cũng đang rất thịnh là pin-up smokey. Pin-up thường có màu mắt nhạt, bầu mắt màu da hoặc trắng, nhưng đặc biệt phần eye liner viền mắt phải được vẽ thật sắc nét và hất nhẹ vào cuối đuôi mắt, kết hợp với môi đỏ tươi hoặc đỏ cam (không sử dụng đỏ nâu, đỏ tím, hoặc đỏ pha hồng). Kiểu smokey tập trung nhiều hơn vào đôi mắt với phấn mắt đen bao trùm toàn bộ phần bầu mắt và viền mi dưới, nhạt dần về phía xương chân mày, son có thể dùng màu da thật nhạt, hoặc chỉ cần gloss hơi có sắc hồng cam là đủ. Chống chỉ định: phấn má hồng đánh quá rõ và hoàn toàn nên tránh xa các màu mắt có pha nhũ hoặc kim tuyến. 

Nguyên tắc: Để hoàn thiện hình ảnh, luôn cân nhắc chỉ sử dụng một món nữ trang duy nhất. Các chất liệu như vải, mỹ phẩm, nữ trang, màu móng tay,…nên là dạng màu sữa, crème hoặc bột không pha nhũ. Cuối cùng, và quan trọng nhất, một  pin-up gil  sành điệu không thể thiếu trên tổng thể trang phục của mình một đến hai chi tiết màu đỏ!

 Các thiết kế mang phong cách 60’s phục hưng của Michael Kors – tuần lễ thời trang Xuân 2009

82756222_10sd

 

82756230_1082756224_10

82756243_10

82756481_1082756276_10

82756506_1082756526_1082756498_10

Michael Korrs Spring 2009 fashionweek

Người Đàn Bà Hát (phỏng vấn Cindy Thái Tài)

cindyKhông hẳn là trường hợp điều chỉnh giới tính đầu tiên của Việt Nam, nhưng Cindy Thái Tài có lẽ là trường hợp tiên phong lôi kéo sự chú ý của xã hội đến số phận và tài hoa của những con người chủ động lựa chọn ngã rẽ số phận cho mình vượt ra ngoài sự bài phối, không phải là luôn luôn chuẩn xác, của Tạo hóa. 

Định kiến của ấu trĩ đã đánh đồng họ là pê-đê, bóng…xen lẫn giữa ghê sợ, khinh nhờn pha lẫn háo hức, hiếu kỳ. 

Với hình ảnh của lần cuối cùng tôi gặp Thái Tài cách đây gần 15 năm – một anh chàng makeup artist, nhưng trông rất gan góc đầy nam tính, tôi tìm gặp một Cindy Thái Tài của những tâm sự đằng sau lớp phấn son và những tên gọi.

Sự Lựa chọn và Cuộc Đấu tranh 

Quyết định theo đuổi tình yêu và rời bỏ Việt Nam đã phải chịu khuất phục trước những cân nhắc về sự nghiệp ca hát và niềm đam mê làm nghề trang điểm của tôi tại đây. Tuy rất trân trọng chuyện tình cảm nhưng với tôi, điều mà tôi trân trọng nhất là chính cuộc sống của mình. Cuộc sống này, sự nghiệp này, khó khăn lắm tôi mới có được, nên tôi sẵn sàng đấu tranh để tận hưởng những gì tôi chưa từng có và đang có.

Tôi không phải là người đồng tính 

Có những người thuộc giới tính thứ ba, họ tìm đến với quan hệ đồng giới như một sự tìm thoát, như một hiện tượng đột biến của tâm lí, và đó là một sự thay đổi có điều kiện, chịu ảnh hưởng của biến đổi tâm lí hay xã hội, v.v…Nhưng đối với tôi, đây đã từ rất lâu là bản ngã bị kìm hãm. Nói một cách nào đó, theo tâm linh, Đấng Tạo hóa đã mắc sai lầm hay cắc cớ oái oăm khi tạo ra tôi, nhưng theo khoa học, đây là vấn đề đột biến của nhiễm sắc thể. Như những con tem có lỗi, chúng tôi chiếm một con số rất ít nhưng những người như tôi có tồn tại, như những con người có đòi hỏi được nhìn nhận, tôn trọng và yêu quý như bạn, như bất cứ ai.

Từ khi còn rất nhỏ, tôi đã biết tôi là một đứa con gái bị nhốt trong cơ thể một thằng con trai. Tôi không kỳ thị hiện tượng đồng giới, nhưng tôi không phải là người đồng giới. nhưng vì điều kiện không cho phép, tôi đã phải giam mình trong cơ thể đó như trong một cái nhà tù. Đối với hiện tượng đồng giới, đó là sự lựa chọn của họ. Còn trong trường hợp của tôi, đó đã không là điều tôi chọn xảy ra với mình. Rồi đến khi tôi đã làm việc và lao động để tạo cho mình được đầy đủ điều kiện để thực hiện một sự đổi thay, chỉnh sửa lại sai lầm oái oăm của Tạo hóa, tìm về với giới tính thật của mình, thì tại sao không?

Và giờ đây, tôi cảm thấy thật hạnh phúc. Tôi ra đường, hài lòng và tự hào với chính bản thân mình. Ngày xưa thì không như vậy, tôi đã phải luôn luôn e ngại và đề phòng trước sự hiếu kỳ và thô lỗ của những người không quen xung quanh. Rồi thì tôi cũng quen dần với việc này với suy nghĩ rằng tôi thương hơn là trách họ. Con người ta thường sợ những gì ngoài tầm hiểu biết của họ, và cảm giác bất an ấy chuyển hóa thành sự thù địch, thành định kiến mà thôi. Âu cũng là do hạn chế trong sự tiến bộ về ý thức và kiến thức mà họ có những hành vi hiếu kỳ, thô lỗ hay xúc phạm tôi.

Đó cũng là lí do vì sao mà tôi quyết định ở lại đây. Vì nếu tôi muốn được tôn trọng, tôi sẽ phải ở đây, lao động và làm việc thật sự để họ biết tôi là ai. Và tôi muốn cho họ biết về tôi vì tôi tôn trọng họ.

Tôi hạnh phúc mình phụ nữ, nhưng hơn thế, tôi là một người tự trọng 

Từ bé tôi đã đam mê ca hát, nhưng đến tận bây giờ tôi mới thật sự được thỏa mãn niềm đam mê đó của mình. Trước đây, nếu tôi muốn đi hát, tôi sẽ đóng vai trò một nam ca sĩ, và tôi đã không chọn điều đó. Đơn giản vì tôi không phải là như vậy. Khi hát, tôi cần được là chính mình, cần được diễn đạt đồng điệu với từng lời ca, từng động tác, từng cảm xúc, bạn sẽ nghĩ ra sao nếu nhìn một nam ca sĩ uốn éo trong bộ áo vest và nức nở léo nhéo ca giọng nữ?

Trước đây, trước khi quyết định chuyển đổi giới tính sinh học, tôi là một người đàn ông thậm chí rất nam tính, luôn ăn mặc trang phục khỏe mạnh và chững chạc của nam giới, vì tôi tôn trọng mọi người xung quanh. Vì đó là xã hội mà tôi sống, đó là sự chấp nhận và cho phép của nền văn hóa mà từ đó tôi lớn lên, đó là gia đình, là cộng đồng của tôi đòi hỏi tôi phải tôn trọng họ. Nếu khi ấy, với ngoại hình tu mi nam tử như vậy, nếu chỉ vì ao ước được một lần mặc vào chiếc váy hay tự trang điểm lên cho mình, tôi nhìn vào gương còn thấy chướng mắt thì hà cớ gì tôi bắt họ phải nhìn vào tôi và chấp nhận tôi?

Mỗi người có nhiều giá trị để tôn trọng, thì trong tôi, dẫu giá trị bản ngã, giới tính tâm hồn tôi có là gì đi chăng nữa thì cũng không thể lớn hơn giá trị của sự tôn trọng tôi dành cho mọi người xung quanh và giá trị cho lòng tự trọng của chính tôi. Vì vậy mà tôi phải tìm cách thỏa hiệp với vẻ ngoài của mình, với cơ thể sinh học mà số phận ban cho tôi. Tôi cho rằng tôi đã làm đúng vào từng thời điểm, dẫu rằng đối với tôi, có không ít một chút dối gian với chính mình.

Thời ấy, không những nhìn vẻ ngoài rất to con nam tính, mà tính tình tôi cũng rất nóng nảy, thậm chí là nổi tiếng là hay đánh nhau, mãi về sau này ai cũng phải công nhận là tôi trở nên điềm đạm và bình tĩnh hơn xưa rất nhiều. tôi cho rằng đó chính là sự bức bối bị giam hãm, ức chế mà tôi hành xử như vậy. Còn giờ đây, được hoàn toàn là chính mình, tôi trở nên tỉnh táo trước mọi vấn đề, mọi sự xúc phạm vì tôi biết, mình đã tồn tại qua một cuộc đấu tranh còn lớn hơn rất nhiều để được là tôi ngày hôm nay. Và tôi học cách hưởng thụ cuộc sống mới, số phận mới của tôi.

Quyết định điều chỉnh giới tính của tôi không chỉ cho riêng tôi, mà cho cả xã hội quanh tôi. Ngày xưa, tôi cho bạn một đứa con trai ngang ngược, cục cằn, bây giờ, tôi cho bạn một người phụ nữ ra dáng đàn bà, cũng có nhan sắc như ai. Nếu tôi đi bên người yêu tôi, bạn sẽ dễ nhìn hơn là nhìn cảnh hai thằng con trai đứng ôm hôn nhau giữa đường. thử nghĩ xem, nếu như bạn là tôi, bạn có dám bước qua tất cả mà quyết định như tôi không? Và qua đó, hãy tự hiểu mình trước khi bạn đánh giá tôi.

Những Người đẹp Quanh Tôi 

Là phụ nữ, tôi cũng có những người đẹp mà tôi ngưỡng mộ. quan niệm về người đẹp ngày nay cũng không khác gì một ngàn năm trước đây, sự khác biệt có chăng là độ phức tạp và sự đòi hỏi cao hơn tỉ lệ thuận với nền văn minh và sự tiến bộ. ngày trước, chỉ có ti vi đen trắng thì có hơn nhau chăng là độ sáng tối. Bây giờ, ti-vi có màu thôi chưa phải đã đủ, rồi thì phát sinh ra độ nét, độ mờ, rồi thì độ mỏng dày, rồi màn hình kết hợp với monitor, v.v… Người đẹp cũng vậy, nhưng nếu ngày xưa, ấy chỉ là thanh sắc và phong cách thời trang, hay số phận đặc biệt của các người đẹp làm nên huyền thoại thì ngày nay, cái đẹp cũng muôn hình vạn trạng. người thì thích vẻ phương Đông trắng trẻo, tiểu thư, người thì chuộng vẻ da ngăm hoang dã, hay vẻ thanh lịch thể hiện sự thành đạt hay trình độ, v.v…Nếu xưa kia, những giai nhân nổi tiếng được cả xã hội hay thậm chí cả thế giới biết đến thì bây giờ, mỗi người chọn cho mình một giai nhân thần tượng riêng để làm huyền thoại nhan sắc cho gout thẩm mỹ của riêng mình.

Riêng tôi, thì ngoài những phong cách, tên tuổi trên thế giới là J.Lo, Angelina Jolie hay Catherine Zeta Jones, thì riêng ở Việt nam, đó là Hà Anh, là Hồ Ngọc Hà,…đó là những người đẹp mà theo tôi, nếu chỉ nhờ nhan sắc bên ngoài, tôi đã sẽ rất chóng quên họ. Nhưng chính phong cách mà họ thể hiện, tinh thần của cá tính được bộc lộ một cách đẹp mắt nhưng chân thực mới thật sự là sức thuyết phục mà tôi cảm nhận được từ những người phụ nữ này.

Cũng có những luồng tư tưởng cho rằng vẻ mạnh mẽ, năng động, và tính độc lập của phụ nữ thời nay sẽ khiến triệt tiêu nữ tính, nhưng tôi không cho là như vậy. Ngàn năm trước cho đến ngàn năm sau, người con gái được sinh ra với một tiềm lực của bản năng giới tính vô cùng mạnh mẽ, và tôi nghiệm được điều này qua chính mình, thậm chí là một trường hợp được sinh ra khi cả gia đình và xã hội đều khẳng định điều ngược lại, đến cả hình bóng của chính mình trong gương cũng khẳng định tôi là thằng con trai, ấy vậy mà cái bản chất của nữ tính vẫn còn thôi thúc mồn một, thì tôi không hề lo ngại rằng một ngày nào đó, cái thiên chức của nữ tính trong mỗi người phụ nữ may mắn bình thường lại có thể bị triệt tiêu.

Đặc biệt như đối với chị Thủy Hương. Đây là một người đẹp mà theo tôi, pha trộn một cách hài hòa lí tưởng nhất giữa mang mác vẻ đẹp hoài cổ kinh điển của Việt Nam, vẻ đằm thắm nền nã khi chị lên hình, nhưng trong đời thường, chị lại có một phong cách rất Ý, hiện đại, đài các nhưng cũng rất năng động. Nếu có một người đẹp để đại diện cho quan niệm về người phụ nữ Việt Nam hiện đại thì theo tôi, chị Thủy Hương chính là hiện thân của vẻ đẹp ấy.

Số phận Và Tài hoa 

Không ít những tên tuổi nổi tiếng trong ngành công nghệ làm đẹp lại là người thuộc giới tính thứ ba. Vì trong họ, có sự khéo léo của người phụ nữ, nhưng lại hiểu thấu đáo góc nhìn của một người đàn ông. Nhưng điều quan trọng nhất là do con người của họ bị khép kín, bức bối và phát tiết qua tài năng, sự sáng tạo nghệ thuật. Cũng như thể người mù thường có xúc giác hay thính giác phát triển vượt trội vậy. Khi người nghệ sĩ không thể bày tỏ nỗi khuất tất trong tâm hồn, trong cuộc sống tình cảm thì với nhu cầu được thể hiện, sự bức bối ấy sẽ thoát xác qua tinh hoa tài năng.

Trong lịch sử đã ghi nhận rất nhiều trường hợp như vậy, không chỉ với đối tượng là gay hay ngành làm đẹp nói riêng, mà trong cả văn học, hội họa, các thiên tài vẫn luôn là những con người thiệt thòi về số phận, từ đó mà chúng ta có những bức danh họa, những bài ca, những áng văn chạm được đến sâu thẳm tâm hồn công chúng.

Người mẹ  

Không thể có được tất cả. Tìm về với chính mình nhưng tôi không chấp nhận hoàn toàn chịu khuất phục trước số phận khi không có được chức năng sinh nở.

Nhưng có một điều Số phận không thể lấy đi của tôi – đó là thiên chức làm mẹ. Trong khi vẫn có những người phụ nữ may mắn trời cho chức năng sinh thành nhưng lại không thể thực hiện bổn phận dưỡng dục. Và tôi tự khoác vào cho mình phần thiếu hụt ấy của họ, như một sự bù đắp công bằng.

Bé Bo về với tôi từ khi còn đỏ hỏn, và tình mẫu tử tôi dành cho Bo cũng là chuyện duyên nợ giữa hai mẹ con.

Đến bây giờ, tôi lại càng trân trọng thế hệ của bà, của mẹ, của các cô, các dì tôi càng nhiều hơn. Thế hệ của những người đàn bà Việt Nam son sắt, chịu đựng và hy sinh vì chồng vì con. Nhưng nghĩ theo một cách khách quan, tôi vẫn cho rằng số phận ấy, sự lựa chọn ấy của họ quá tiêu cực. Họ chấp nhận định kiến, không chấp nhận vượt qua bất bằng để vươn tới quyền được yêu cuộc sống, được hưởng thụ đặc ân của cuộc sống chính họ.

Là mẹ, với đầy đủ nghĩa vụ và tình yêu thương của một người mẹ như mẹ tôi đã dành cho tôi, nhưng tôi vẫn là Cindy Thái Tài của sân khấu, của sự nghiệp và của cả những dịp vui với bạn bè. Vì trong quan niệm của mình, tôi muốn là một người mẹ biết cách tận hưởng và trân trọng cuộc sống để giữ cho mình một tư duy xã hội thoáng đạt – điều sẽ giúp tôi trong việc giáo dục con, và làm bạn với con.

Nếu được lựa chọn, chị muốn xã hội biết đến mình như một người phụ nữ bình thường hay như một người phụ nữ có số phận không bình thường đã phải đấu tranh để được quyền làm phụ nữ? 

Nếu tôi được sinh ra một lần nữa, tôi ước giá như mình được sinh ra là một đứa con gái bình thường. Giá như đã không phải trải qua cuộc đấu tranh này. Tôi rất tự hào về những gì mình đã phải làm, nhưng bạn nhớ cho, đó là những gì tôi đã phải làm. Tôi sinh ra với số phận như thế, và là người lớn lên trong một xã hội bình đẳng, công bằng, tôi học cách tìm đến với sự công bằng cho chính mình.

Tôi không dám hi vọng bài viết này sẽ được đăng trên một số tạp chí với chuyên đề về phụ nữ, nơi mà hình ảnh long lanh của nữ tính phải được ca tụng qua những nàng “công chúa hạt đậu”. Nếu quả vậy, cũng xin viết tặng một người bạn gặp lại sau 15 năm, xin viết tặng người đàn bà đã cương quyết từ chối vố chơi khăm của Tạo Hóa. 

Hoa-Nhài-Đen

manh áo văn-nhân

 

audrey

Đẹp và giàu, hẳn nhiên muôn đời là ước nguyện của con người, và dẫu không mấy ai luôn có được sự song hành hoàn hảo ấy. Còn số ít may mắn những người có được cả hai thì sẽ phát sinh một nhu cầu khác, ấy là thể hiện ra điều đó hòng ve vuốt chút thị dục huyễn ngã. Nhưng để bù đắp, loài người phát minh ra một tạo vật có khả năng khiến người khác biết (hoặc tưởng)chí ít người ta cũng xây dựng được một ảo ảnh về nó hòng khiến thiên hạ biết (hoặc tưởng) họ đẹp và giàu thật – ấy là đồ trang sức.

 

Người ta đeo trang sức để làm duyên và để cho oai. Tùy khả năng và nhu cầu mà chọn. Cặp bông tòn teng bằng hột cườm tím rịm, ngoài chợ huyện bán 5 ngàn rưỡi một đôi ngó coi duyên duyên ngồ ngộ trên ráy tai mấy cô thôn nữ. Nhưng không oai.

 Mấy cha xì thẩu cỡ bự Chợ Lớn đeo dây chuyền hàng nùi trên cổ, cọng nào cọng nấy bằng dây lòi tói, 24K đỏ ngay ngáy, ngó vô hết hồn chim én, dẫu khó lòng mà nói mấy chả coi mặn mòi đỏm dáng chi với cái nùi xích cam cam vàng vàng chạm khắc thô thiển ấy. marilyn

Rồi tuốt tận trời Tây, cô đào hát bóng Ma-Lệ-Liên Mộng-Lỗ (Marilyn Monroe), mình bận satin, ngó lẳng lơ hết chỗ nói, ca hát tưng bừng rằng hột xoàn là bạn bè chí hẩu của các o các mợ (Diamonds are a girl’s best friend). Và thế là người ta nghĩ ra những thứ trang sức có thể vừa làm duyên vừa ra oai, đại loại như xà bông gội đầu 2 trong 1 thời nay vậy. Tôi nhớ hồi nhỏ học tiểu học, đi bộ về nhà ngang qua gần tiệm bánh Jivral góc Đồng-khởi với đại lộ Lê-lợi bây giờ, bận nào cũng dừng lại ngó trân bức hình quảng cáo của hãng đồng hồ Longines có hình cô đào Ái-trân Hợp-bích (Audery Hepburn) hút thuốc tẩu dài điệu nghệ, tóc bới cao, miệng cười, ở dưới có dòng chữ tiếng Tây Elegance is an attitude mà khi ấy, kiến thức tiểu học của tôi chỉ đủ để hiểu kiểu bo bo trộn gạo lức: Sang cả nhờ bố láo. Tâm đắc lắm, tôi nhẩm suốt dọc đường. Về nhà phen ấy, tôi bị cha mắng cho một trận, không rõ vì tội cùi bắp hóa ngôn ngữ của nữ hoàng Ăng-lê hay vì tội lệch lạc tư tưởng đạo đức chánh trị. audrey

Trở về câu chuyện của trang sức, vậy là xuất hiện những hãng buôn lớn làm ra những món đồ vừa đẹp vừa sang, từ trước thưở tôi ăn mắng vì tội dịch ẩu đến nay, hãng nọ vẫn phây phây mần ăn thịnh vượng, bán hàng cho nam nhân nữ giới thượng lưu toàn cầu.  

Kể từ đó, mấy bà chủ tiệm kim hoàn Chợ Lớn vẫn giàu theo kiểu mua bán trao đổi Mỹ kim, vàng miếng và cầm đồ.  

Và cũng kể từ đó, con gái và con rể bà bán bông tai mủ ở chợ quê giờ vẫn báng hàng khô cùng đồ trang sức Trung-quốc. Gái quê đeo bông tai mủ, một số coi duyên quá nên lấy được chồng Tàu.  

Cái này mấy thầy tú cậu cử thời nay gọi là phân khúc thị trường. Nhưng rồi mấy hãng buôn đại gia cỡ Tỉ-Pha-Nhi (Tifany), Long-yến (Longines),…tài sản trù phú, phát triển thịnh vượng hùng mạnh quá, con bà bán bông mủ chuyển hẳn sang kênh xà bông, đồ hộp và dép xốp, mấy mợ kim hoàn chợ lớn bán tháo của nả ra nước ngoài đánh bạc, làm móng tay, mở tiệm phở,…kiếm bộn tiền. Mấy cô nhỏ ở tỉnh giờ đeo bông vàng hẳn hoi lại bị gọi là quê, là sến. Mấy ông xì thẩu không thèm đeo lòi tói nữa mà lấy tiền mua chiếc xe hơi thiệt sang chạy chơi, dân tình càng nể vía hơn. Có ông thì lấy tiền mua vàng đeo cổ đem mua điện thoại tân tiến tặng nhân tình (thường là mấy cô nhỏ tỉnh lẻ vẫn hay mua hàng chợ huyện ngày xưa), mang nhân tình vi vu đây đó bát phố, thiên hạ ngó vô nể quá, nức nở khen rằng ổng giàu ổng sang. Mà so với dây lòi tói, cô nhân tình còn có giá trị sử dụng đa dạng phong phú hơn ngoài chức năng dọa hàng xóm, mặc dù tuổi thọ sử dụng không bền bằng. 

Trung tâm thể dục thể thao huyện cũng cạy cục thửa cho được trong phòng truyền thống vài cái cúp vàng giải cờ ca-rô bán chuyên nghiệp toàn huyện đặng trang trí cho đẹp, cho oai. 

Công ty sản xuất linh kiện thiết bị xay tiêu giã tỏi cao cấp cũng phấn đấu sắm được mảnh chứng nhận chuẩn ISO trang trí cho cả phòng khách lẫn thanh thế công ty. 

Cô tình nhân, chiếc xe hơi, căn nhà, danh thiếp hay thậm chí mảnh bằng Gia đình Văn hóa giờ cũng được tận dụng làm đồ trang sức, để ca tụng (to và rõ) nhân thân lẫy lừng, bản lãnh tài ba của chủ nhân. Cộng đồng cùng nhau khoe sắc, trù phú thịnh vượng muôn nơi, ai cũng trội bật kiệt xuất, xã hội là cây thông Giáng-sinh với đủ lệ bộ đèn quả nhót lẫn trái châu, kim sa, hột bẹt,… 

Ngặt nỗi, trang sức có thật có giả. Có hàng độc bản cũng có hàng nhái. Nhân cách, gia sản, trình độ, đẳng cấp hay thậm chí nhan sắc cũng vậy. Cũng có thật có giả, cũng bắt chước hội đồng theo một nguyên mẫu dị biệt độc đáo nào đó. Nhẹ thì mượn xe dạo phố ra vẻ sang giàu, mở miệng nghe toàn hợp đồng nặng ký. Mấy cậu kép cô đào non, sang Tây dăm ba bữa cũng là du học. Mấy ông chủ hãng buôn củ kiệu dưa giá, hay chủ hãng XNK nồi gang chảo thiếc cũng đã thừa oai vệ chỉ thiếu phần duyên dáng, giờ chỉ ưng làm nhà văn hóa học, nhà hoạt động xã hội cộng đồng cho đỏm dáng với đời. Mấy cô hoa hậu cũng ráng sắm cho mình vài giọt nước mắt trong clip quay thăm trẻ cơ nhỡ kẻo không có lại thua chị kém em… Mà phàm mấy thứ này ra nắng hay qua một nước mồ hôi muối là xỉn màu kém sắc, chỉ còn nước mang ra cho trẻ nhỏ chơi nhà chòi là cùng. 

Rồi cũng có những yếu nhân chánh hiệu cùng nhân cách hay diện mạo trội bật (xuất chúng hoặc kì cục), như thể hàng nữ trang độc bản vậy, rất hiếm nên cực quý. Vậy là người ta coi được, thấy sao ráng làm giống vậy, tựa hồ mấy hột nhựa xanh xanh hình trái tim nhái theo viên kim cương trứ danh trong tuyệt phẩm cinema Titanic. Mấy đồ này rẻ rề, đeo vào mà tỏ lòng ái mộ, a dua theo nguyên bản duy nhất vậy. Giả như viên kim cương nọ có tri giác hẳn cũng chả lấy làm phiền mà còn thêm phần hãnh diện cho sự trội bật và giá trị huyền thoại của mình đã kiến tạo cả một trào lưu. Đó là đồ nhái. 

Cũng có kẻ đeo nữ trang giả, làm bộ danh giá sang cả để đi lừa người. Và cũng có dăm ông thày thuốc ham khuếch trương thanh thế, treo trưng bằng cấp để rồi do dốt do tham mà hại người. Hạng người này, dẫu trang sức của họ là đồ mỹ ký rẻ tiền hay mảnh bằng lộng khung kiếng, cùng là quân lừa đảo.

Đồ trang sức quý thì dễ dẫn lối phường trộm cướp. Kẻ gian hùng ngang nhiên giữa lộ đoạt đồ, quân bần hàn rình lúc vắng người mà thó của. Nhưng lại có kẻ chẳng màng chuyện bịt mặt đeo găng dàn cảnh trộm cướp chi mấy thứ đồ châu báu về sau chỉ có thể bán lấy tiền. Bọn này chả thiếu gì của nả tiền bạc, mà chỉ ham đắp đổi một chữ sĩ với đời.  

Chuyện xưa nay vẫn tỏ, có kẻ thừa tiền thiếu chữ, manh nha chuyện khoét vách nhà ông đồ chỉ để trộm lấy manh áo the cùng nghiên mực, rồi hỉ hả bận vô mình đi khắp cùng làng cuối xóm, phong mạo ung dung ra dáng bậc văn nhân, rảo được đến vòng thứ hai thì chính mình cũng đã kịp tin mình là bậc trí thức uyên thâm tột bậc.  

Phường trộm cướp bởi túng quẫn, cuỗm được của người chút món nữ trang nhằm lúc bị hô hoán có khi phải đòn đến chết. 

Than ôi, gã trọc phú vắn chữ nọ vẫn khoác áo văn nhân mà rảo cùng làng, thiên hạ xô ra, thấy kẻ giàu trúng gió cũng sang nên nức nở khen áo sao mà hợp, mà sang, mà tao nhã thế. Ông đồ già xúi quẩy biết tri hô cùng ai, kẻo quan quân dòm xuống thiên hạ ngó vô lại cười ông già lẩm cẩm, ai trộm cướp làm gì, sang cả quý hiếm gì, một manh áo văn nhân

Phong-Vũ

Nathan Lee – Memoirs Of A Super Model

Jasmine Noir

Bắt đầu nghề người mẫu một cách hoàn toàn tình cờ vào lúc 17 tuổi, không trải qua đào tạo, không có một con đường chuẩn bị tư tưởng hay chuyên môn, tất cả những gì tôi ý thức được vào khi ấy chỉ đơn giản một điều – lòng tự trọng. Bạn có thể gọi nó dưới bất cứ cái tên nào khác: hãnh tiến, tự tôn,…nhưng dù dưới bất cứ hình thức gì, đó đã là động cơ đầu tiên và cho suốt đến tận bây giờ trong mọi lãnh vực mà tôi có “can dự”. Giản dị nhất, tôi đã làm người mẫu vì khi người ta 17 tuổi và ở châu Âu, nghề người mẫu đồng nghĩa với thu nhập. Vâng, thu nhập lớn đến với tôi quá dễ dàng. Quả tình, để đánh đổi, tôi phải đương đầu với áp lực rất cao, nhưng phần thưởng vật chất của nó thật dồi dào, và tôi lại không phải là người hay nói rằng mình không thích tiền. Sống tự lập, thu nhập ổn định và làm một nghề thật thú vị, tôi không thể đòi hỏi hơn thế nữa.

Thật khó hiểu với tôi khi người ta ngày nay hay lạm dụng từ “đam mê” khi nói đến nghề người mẫu. Người ta có thể “đam mê” cảm giác là mình đẹp, “đam mê” sự nổi tiếng và yêu chiều của xã hội dành cho một người mẫu, “đam mê” cái hào quang hình thức của “cái tiếng là người mẫu”, nhưng người ta không thể đơn thuần “đam mê” nghề người mẫu. Nghĩ xem, bạn chờ đại diện thông báo thông tin khách hàng,chạy go see (đi đến các buổi thử việc với khách hàng) cả ngày, nếu có việc, bạn phải cấp tập có mặt nháo nhào trang điểm và trang phục, xuất hiện chóng vánh trên catwalk, và lại cấp tập thay trang phục,…xen kẽ là áp lực tập luyện, giữ gìn thể hình đến mức khắc nghiệt, và mỗi ngày, có hàng trăm, hàng ngàn người mẫu khác, mới hơn, trẻ hơn, gia nhập thị trường, đẩy bạn vào một guồng quay chóng mặt và cũng rất bạc bẽo. Đam mê, hãy để dành từ đó cho đến khi bạn thật sự hiểu về nó.

Tôi không dễ tin khi các người mẫu trẻ nói với tôi rằng các bạn “đam mê” nghề người mẫu, hãy thẳng thắn – bạn “đam mê” việc mình trở thành một người mẫu và những gì nằm ngoài chuyên môn mà nó mang lại: sự nổi tiếng, các mối quan hệ, các cơ hội và việc lòng thị dục huyễn ngã được vuốt ve. Và một khi đã thẳng thắn được với nó, hãy làm việc, hãy xuất hiện với tất cả lòng tự trọng và hãnh tiến tại các buổi diễn tập, chụp thử, trên catwalk hay trước ống kính.

ĐẰNG SAU THỜI KỲ TƯƠI ĐẸP LÀ NHỮNG SỰ KHƯỚC TỪ NGHIỆT NGÃ

Nathan_Lee_3

Khác với môi trường người mẫu tại Âu châu, công việc người mẫu tại Việt nam hiện nay vẫn chưa mang lại thu nhập đáng kể cho các người mẫu. Có lẽ đó chính là nguyên nhân tác động đến áp lực cạnh tranh của nghề, và cũng là sự phát triển chuyên môn và công nghệ của người mẫu tại Việt nam. Nhưng trên cả thu nhập, đối với tôi khi ấy, và đối với cả những người mẫu ở Việt nam hiện nay, đó là những cơ hội mà nghề người mẫu mở ra trước mắt bạn. Bạn được gặp những con người thú vị hay nhạt nhẽo, sâu sắc hay phù phiếm,…bạn có cơ hội đi du lịch khắp nơi, đặt chân đến mọi đô thị phồn hoa nhất của hành tinh, và mọi nơi bạn đến, bất kể ngôn ngữ hay nền văn hóa, bạn tiếp tục được đón tiếp và ưu đãi với tư cách là một người mẫu. “Người mẫu” – tên gọi như một cái thẻ thành viên vạn năng khiến bạn ngay lập tức được chấp nhận, thậm chí như một yếu nhân hầu như mọi nơi bạn đặt chân đến.

Vâng, đó cũng đã là một khoảng thời gian tươi đẹp, đáng nhớ. Nhưng ngay sau khi tiếp cận với khoảng thời gian đầu tiên đầy thú vị và hứa hẹn ấy, là cảm giác của lần đầu tiên bị khách hàng khước từ. Không tế nhị như ở Việt nam, các nhà thiết kế, hãng thời trang hay khách hàng quảng cáo sẽ từ chối một cách thẳng thừng khi một người mẫu không đáp ứng đúng yêu cầu của họ, và đôi khi, đầy tính cá nhân. May mắn cho tôi khi ấy, do là người mẫu châu Á duy nhất tại thị trường người mẫu chuyên nghiệp Paris, nên ít khi gặp phải sự khước từ thẳng thừng và rất thường xuyên mang màu sắc bỉ bai như vậy. Nhưng tôi cũng đã từng chứng kiến các đồng nghiệp, nhất là nữ, phát khóc lên khi bị bình phẩm và từ chối. Thật không dễ khi bạn chỉ mới mười mấy tuổi, hôm trước bạn còn là một “người mẫu” bằng mọi nghĩa hay ho của từ này, hôm sau, bạn nhận ra rằng mình xấu, mình thấp, mình kém cỏi, thậm chí là “khủng khiếp” theo cách phản ứng của khách hàng.

Trở lại câu chuyện của Siêu Mẫu Việt Nam, tôi hiểu rằng đằng sau danh hiệu và pháo hoa, các em sẽ hầu như ngay lập tức đương đầu với mọi luồng dư luận khen chê, mà với xu hướng viết “hot” như hiện nay, ắt hẳn “chê” không hề ít so với “khen”. Các em sẽ ngay lập tức trở thành cái bia vô tội cho mọi sự bình luận, săm soi và đôi khi cả xúc phạm của công luận. Các nhà báo nghiêm túc sẽ phỏng vấn và quan sát em như những giám khảo khắt khe nhất, môi trường viết tự do (như các blog chẳng hạn) sẽ mở cửa để ghi nhận và phát tán cả những lời miệt thị từ những người mà chỉ một ngày trước đó, nếu em ngã trên đường, họ sẽ dừng lại hỏi thăm, giúp đỡ như những người xa lạ thân thiện. Em sẽ đối mặt ra sao?

 HÌNH THỂ – LỢI THẾ HAY CẠM BẪY?

Tuy nhiên phản ứng từ chối, chê bai ấy không phải là áp lực lớn nhất của một người mẫu quốc tế. Cũng không phải cạnh tranh giữa đồng nghiệp, tai nạn hậu đài theo kiểu ta vẫn nghĩ về nghề người mẫu tại Việt nam. Áp lực đối đầu lớn nhất của một người mẫu quốc tế (NMQT) lại chính là với người đại diện của mình, được gọi là những booker. Thật may mắn nếu chúng tôi có được những booker, hầu hết là các cựu người mẫu, biết thông cảm và thật sự dìu dắt, hỗ trợ cho mình. Nhưng thường xuyên hơn, là các vụ chơi khăm, là việc ém nhẹm hồ sơ của người mẫu mình không ưa trước khách hàng, và nặng nề nhất, là khi họ liên tục tạo áp lực về tiêu chuẩn ngoại hình của người mẫu. “Bạn không có job mùa này vì bạn béo quá! Hãy giảm cân nếu bạn muốn lọt vào hợp đồng sắp tới!” là câu mà ngay cả những người mẫu gầy đến bất thường luôn phải nghe. Để đối mặt với áp lực ấy, các bạn của tôi và chính tôi đã phải khép mình vào một kỷ luật chăm sóc ngoại hình và cân nặng khắc nghiệt không kém các vận động viên phải ép cân. Chúng tôi tránh thức khuya để bảo vệ da, tập luyện với cường độ cao với những bữa ăn đôi khi chỉ là một ly nước hay một quả táo. Tệ hại hơn nữa là nạn các người mẫu lao vào bất cứ việc gì để giảm cân, và ma túy là giải pháp rất phổ biến khi ấy. Tôi thường xuyên phải nghe tin một đồng nghiệp nào đó vừa gia nhập vào “đội quân các con nghiện” hoặc thậm chí vào viện vì quá liều. Những lần đầu còn shock, dần dà về sau, cảm giác chỉ còn là “Vậy ư? Vậy lại thêm một người nữa rụng!”. Tôi trơ lì với nỗi sợ, khép chặt mình khỏi vòng xoáy ấy và cố gắng không suy sụp tinh thần khi phải thường xuyên chứng kiến cảnh sa đà ngập ngụa của mọi người xung quanh. Một cô bạn của tôi đã chết ngay tại phòng tập thể hình sau một thời gian tập luyện với cường độ quá sức và khẩu phần dinh dưỡng là một quả táo/.ngày để giảm cân.

Mỗi ngày, có hàng ngàn người mẫu mới gia nhập thị trường, họ hơn bạn vì họ mới hơn, họ trẻ hơn, và để đứng vững từng ngày, với độ tuổi chưa thành nhân, ai sẽ dìu dắt và bảo vệ bạn khỏi những quyết định sai lầm?

Môi trường người mẫu ở Việt Nam vẫn là một mảnh đất thanh bình so với những gì mà tôi vừa trải qua. Các em vẫn rất hồn nhiên và nhẹ nhõm. Vài vụ “không ưa nhau” được đồn thổi sau hậu đài, một hình xăm dại dột bốc đồng nào đó,…và luôn có ánh mắt khắt khe của công chúng, báo giới theo dõi, lên tiếng và cảnh tĩnh. Đôi khi ta thấy thật phiền nhiễu lúc và cho rằng ấy là “cái giá” của sự vinh quang và nổi tiếng. Nhưng xét ở một mặt khác, tôi cho rằng đây cũng có thể được xem là một sự may mắn. Từ chuẩn mực thuần phong xã hội, cho đến quan điểm thẩm mỹ truyền thống của người phương Đông với cái đẹp tiêu chuẩn là một cơ thể khỏe mạnh, “có da có thịt” và những đường cong “phồn thực” khiến các em không phải trở thành một sự mảnh mai phi tự nhiên. Nhưng gần đây, tôi lại thấy dấy lên hiện tượng áp lực từ các bạn người mẫu nữ về số đo vòng một. Ngay cả những thể hình mà tôi đánh giá rất cao, các em cũng vì áp lực chung mà nhờ đến sự can thiệp của phẫu thuật thẩm mỹ. Tràn lan ở mọi nơi là hình ảnh những bộ ngực nhân tạo, khiến cho ngay cả một người mẫu mới vào nghề cũng phải “tậu” cho bằng được một bộ ngực tương tự, đôi khi chỉ để “giống người mẫu”. Gần như việc trải qua chỉnh sửa thẩm mỹ là một giấy thông hành cho họ gia nhập làng người mẫu, và tôi rùng mình trước quan niệm này, khi nó nhắc tôi nhớ đến những gì đã chứng kiến ở châu Âu. Cá nhân tôi không phản đối phẫu thuật thẩm mỹ, nếu trên khuôn mặt hay cơ thể thật sự có những chi tiết thiếu cân đối thật sự rõ rệt và cần can thiệp. Tôi chỉ cực lực phản đối cái tư tưởng phẫu thuật thẩm mỹ theo trào lưu, như một sự bỉ báng và phủ nhận cái đẹp tự nhiên nhất mà một người mẫu may mắn có được. Và tôi đã rất hài lòng khi Quan Huệ Trinh đoạt giải thể hình tại cuộc thi SMVN 2009 vừa qua. Cô ấy là một người mẫu trẻ và còn cả một con đường dài phía trước để thật sự đi đến độ chín của phong cách, nhưng Huệ Trinh là hình mẫu lý tưởng cho một sự mảnh mai nhẹ nhõm và lành mạnh, tự nhiên mà, theo tôi, hoàn toàn xứng đáng để đại diện cho hình ảnh một thế hệ người mẫu “lành” và “mạnh”.

 “SETTER” HAY “FOLLOWER”?

Là người mẫu châu Á duy nhất tại thời điểm của mình ở Paris, tôi đã trải qua cảm giác, hay thậm chí mặc cảm về sự khác biệt. Không chỉ màu da, tóc, mà cả chiều cao, phong thái, v.v…Đến một buổi casting, tôi bị vây quanh bởi những đồng nghiệp người Âu rất cao và hầu như tứ phía là vàng óng màu tóc “blonde” vốn luôn được ưa chuộng tại đây. Thay vì hòa mình, hay “chìm” vào làn sóng màu óng vàng ấy, tôi vin vào sự khác biệt của mình mà đứng lên. Và, may thay, tôi đã làm đúng. Sự khác biệt ấy đã giúp tôi trở thành một người mẫu mà bộ sưu tập nào cũng cần tới, một khi thương hiệu và nhà thiết kế muốn khẳng định thị phần quốc tế của họ, bao gồm cả thị trường châu Á. Và hơn nữa, bản chất của thời trang là luôn tìm đến sự khác lạ, mới mẻ. Tôi đã may mắn hiểu được điều này và “mặc cảm khác biệt” được chuyển hóa thành “thế mạnh của sự độc đáo”.

Thật sai lầm khi bạn muốn trở thành một Kate Moss, một Naomi hay một tên tuổi đàn chị nào đó, chẳng hạn. Có thể bạn sẽ vẫn là một người mẫu, nhưng sẽ không bao giờ là một “siêu mẫu” nếu những gì bạn có chỉ là việc cố giống với một siêu mẫu  – vốn là một người mẫu có khả năng biến hình ảnh riêng của mình thành một trào lưu, một phong cách độc lập, và siêu mẫu cũng phải là một trend-setter (người tạo ra trào lưu) chứ không phải là một trend-follower (người đi theo trào lưu).

Trong suốt những ngày tập luyện, tôi đã luôn nhắc các em về điều này, vì tên gọi của sự kiện là cuộc thi Siêu Mẫu, và tôi luôn muốn các em ý thức sự khác biệt giữa một người mẫu và một siêu mẫu. Hãy quan sát trang phục bạn phải thể hiện, hiểu nó, trân trọng nó, và pha trộn tinh tế với tố chất riêng của bạn và trình bày với người xem trên catwalk một hình ảnh mới hoàn toàn, như một sự giao thoa tinh tế của ý tưởng của nhà thiết kế và tố chất của một siêu mẫu thực thụ. Cuộc thi SMVN bản thân trong ý nghĩa của nó là tính định hướng, và tính định hướng này phải được hướng tới sự sáng tạo, sự mới mẻ vốn luôn là bản chất của thời trang. Có thể đã có những tư thế tạo dáng ngô nghê, thậm chí “phản cảm” trên sàn diễn, nhưng một mặt nào đó, tôi thà nhìn thấy sự cố gắng tìm tòi và thể nghiệm, hơn là sự nhàm chán, lặp lại và sáo mòn. Sự sáo mòn xảy ra khi người ta cạn nguồn ý tưởng và muốn rút vào cảm giác an toàn khi nương theo trào lưu sẵn có, đó chính là dấu hiệu ngấm tắt của sự sáng tạo, vốn phải được xem là một dấu hiệu đe dọa cho bất cứ ai hoạt động trong lãnh vực nghệ thuật và thời trang.

 NGƯỜI MẪU VÀ MÁU PHIÊU LƯU  – CHÚNG TA CÒN TRẺ, TẠI SAO KHÔNG?

Có người hỏi tôi rằng vì sao nghề người mẫu nghiệt ngã vậy, mà tôi vẫn huấn luyện, khuyến khích các em gia nhập vào guồng quay đầy áp lực và cạm bẫy ấy. Đơn giản vì dẫu giờ đây, tôi đã có thể toàn tâm đầu tư cho âm nhạc của mình, nhưng nếu được làm lại từ đầu, tôi sẽ vẫn là một người mẫu. Và tôi khuyến khích các em vì một khi chúng ta trẻ, đầy máu phiêu lưu và hãnh tiến, hãy thỏa mãn những mơ ước dẫu ngông cuồng nhất, đẩy mình vượt qua những cạm bẫy mặt trái luôn có ở mọi lãnh vực, và vào cuối con đường, trước khi chuyển sang một giai đoạn sự nghiệp khác, tôi tin rằng các em sẽ nhìn lại quãng đường trên catwalk ấy và tự hào với những gì mình đã may mắn được trải nghiệm. Vì đó chính là cảm giác của tôi những ngày làm việc cùng các em, vào những khi ở tư cách giám khảo, quan sát các em thể hiện trên sàn diễn, kinh nghiệm và quá trình huấn luyện cho phép tôi tin rằng các em đã sẵn sàng tâm thái để đại diện cho một thế hệ người mẫu mới. Tôi hài lòng với những gì tôi đã tìm thấy ở SMVN 2009 và cả những gì tôi có thể nhìn thấy xuyên qua cuộc thi này.

Giờ đây, đối với các tân siêu mẫu, và cả các em đã không may mắn đạt danh hiệu, lúc này đây, họ đang thật sự đối mặt với một vòng thi mới, nơi mà các em chịu sự đánh giả của một hội đồng giám khảo đông đảo và khắt khe hơn rất nhiều. Đó chính là các đại diện, các nhà thiết kế, báo giới, và công chúng. Sẽ có những người bị loại khỏi cuộc chơi, sẽ có những cú ngã trên đường băng, và cũng sẽ có những cuộc đăng quang ngoạn mục, lằn ranh đào thải sẽ khắc nghiệt hơn, nhưng cái giá trị có được cũng sẽ vô cùng xứng đáng, trên hết, là bản thân con đường mà các em sẽ đi, đó là một cuộc phiêu lưu thú vị, đầy cạm bẫy nhưng cũng nhiều những bài học thành nhân thật giá trị. Nơi đó, tuy không còn là một giám khảo để dõi theo và đánh giá, nhưng tôi mong rằng mình sẽ luôn ở đó và khi có thể, sẽ vẫn là một “chuyên viên huấn luyện trực tiếp” cho các đồng nghiệp mới của mình trong một môi trường người mẫu chuyên nghiệp hơn, “mạnh” hơn, và “lành” hơn. 

TT&VH Cuối Tuần 11/07/2009 (ghi chép theo tự sự của Nathan Lee – Giám đốc Sáng tạo tạp chí Người Mẫu)
%d bloggers like this: